Skatalogowanych zabytków: 11211
Zarejestruj się
Miniatura Czerniejewo
Zdjęcie Marek Kujawa
Miniatura CzerniejewoMiniatura CzerniejewoMiniatura CzerniejewoMiniatura CzerniejewoMiniatura CzerniejewoMiniatura CzerniejewoMiniatura CzerniejewoMiniatura CzerniejewoMiniatura CzerniejewoMiniatura CzerniejewoMiniatura Czerniejewo

Zdjęcie archiwalne

Miniatura Czerniejewo
Zdjęcie Marek Kujawa

Lokalizacja

Współrzędne GPS (zapis dziesiętny): 52.4342, 17.4891

Użytkownicy współtworzący opis i dane obiektu

Michał JakobielskiMarek KujawaTomasz MłynkowiakTomek Malik

Czerniejewo

Województwo:wielkopolskie
Powiat:gnieźnieński
Gmina:Czerniejewo
Rodzaj obiektu:Pałac

Rejestr zabytków

Zespół:pałacowy, XVIII-XX w., nr rej.: 3/A z 21.02.1964

Stan obecny

Czerniejewskie Przedsiębiorstwo Rolno - Usługowe spółka z O.O.

Historia

Pałac z XVIII w.
Najstarsze wzmianki o wsi pochodzą z 1284 r. Czerniejewo było wówczas własnością królewską do 1386 r., kiedy to król Władysław Jagiełło darował wieś wojewodzie kaliskiemu, Sędziwojowi Pałuce z Szubina. Około 1390 r. nastąpiło nadanie Czerniejewu praw miejskich (lokacja na prawie magdeburskim). W 1430 r. miasto przeszło na dłużej we władanie Górków. W 1581 r. król Stefan Batory nadał miastu przywilej organizowania jarmarku. Od 1594 do 1644 r. pozostawało w rękach Czarnkowskich, później (1644-1726 r.) Opalińskich z Bnina. Kolejnymi właścicielami byli Radomiccy. Miasto zostało poważnie zniszczone w czasie potopu szwedzkiego, odbudowane dopiero przez kolejnych właścicieli (od 1780 r.), Lipskich.
Pałac zbudowany został w latach 1771-1775 wg projektu Ignacego Graffa z Rydzyny, dla generała Jana Lipskiego, na fundamentach dawnego zamku. Około 1780 r. zbudowano budynki, które do chwili obecnej tworzą okazały kompleks pałacowy - stajnię i wozownię.
Pałac został przekształcony w latach 1789-1790 zgodnie z modnymi w owym czasie prądami klasycystycznymi.
W następnych latach dokonano upiększenia pałacowych wnętrz. Zabiegi te były kontynuowane przez kolejnych właścicieli pałacu - rodzinę Skórzewskich herbu Drogosław. W ich posiadaniu pałac znajdował się od początku XIX w. do 1939 roku. Zgromadzono wówczas w pałacu bardzo wartościowy księgozbiór oraz liczne dzieła sztuki.
Kolejna gruntowna przebudowa nastąpiła w latach 1926-1928. Architekt Juliusz Nagórski dobudował wówczas po stronie wschodniej pałacu dwukondygnacyjne skrzydło, które połączono z oficyną półkolistą galerią.
Rezydencja była w latach 1771-1939 także ośrodkiem życia społecznego. Lipscy przyczynili się do rozwoju gospodarczego Czerniejewa i regionu. Późniejsi właściciele pałacu i miasteczka - Skórzewscy żywo angażowali się w działalność społeczno-polityczną, zwłaszcza na rzecz dobroczynności. Działalność tę kontynuowali do wybuchu II W.Św.
W latach 1939-1945 czerniejewski pałac był użytkowany przez Niemców. Zabudowania pałacowe przetrwały ten trudny okres w stanie nienaruszonym. W końcowym okresie wojny zniszczona została większość wyposażenia pałacu.
Po zakończeniu wojny pałac został przejęty przez Skarb Państwa. W jego wnętrzach zorganizowano Państwowy Dom Dziecka. Pałac będąc do 1977r siedzibą placówki opiekuńczo-wychowawczej uległ dużej dewastacji. W latach 70-tych obiekt przejął Kombinat PGR Żydowo. Rozpoczęła się renowacja pałacu oraz budynków stajni i wozowni.
Mieszczą się w nich pomieszczenia hotelowe, kawiarnia, restauracja. W latach 1978-1985 dokonano powiększenia pałacu poprzez dobudowę od strony zachodniej, analogicznej jak od wschodu budynku, galerii łączącej pałac z oficyną. W czasie remontu odtworzono dawne rozplanowanie i wystrój wnętrz. Większość obecnego wyposażenia pałacu stanowią meble pochodzące z XIX i początku XX w.

Opis

Pierwotny pałac powstał w latach 1771-1775 jako budowla późnobarokowa.
Składał się z prostokątnej bryły pałacu i dwóch oficyn. Około 1780 r. zbudowano budynki, które do chwili obecnej tworzą okazały kompleks pałacowy - stajnię i wozownię.
Pałac został przekształcony w latach 1789-1790 zgodnie z modnymi w owym czasie prądami klasycystycznymi. Dostawiono wówczas okazały czterokolumnowy portyk oraz wybudowano dwa okrągłe, reprezentacyjne salony, na parterze - niski, na piętrze - dwukondygnacyjny. Ta gruntowna przebudowa zmieniła zasadniczo wygląd pałacu.
Najciekawsze pomieszczenia pałacu to:
- Salon złoty - pomieszczenie przylegające od wschodu do sali koncertowej. Obok dekoracyjnej posadzki i prostego kominka, uwagę zwraca supraporta nad drzwiami do sali rotundowej, ozdobiona girlandami kwiatów. Supraporta pochodzi z końca XVIII w.
- Salon ogrodowy - rotundowa sala zlokalizowana na parterze, określana jako ?grota pompei?. Pokryta jest płaskim sufitem podpieranym przez wieniec wolnostojących żłobkowanych kolumn. Na osi drzwi z westybulu znajduje się wejście do ogrodu. ?Grota Pompei? jest rodzajem ?sala terrena?. Stanowi najbardziej reprezentacyjne miejsce w pałacu na poziomie parteru. Sugeruje się, że nazwa ?grota Pompei? może pochodzić od istniejących tu niegdyś malowideł.
- Salon zimowy - inaczej zwany łącznikiem, mieści się w skrzydle łączącym pałac z oficyną wschodnią, które dobudowane zostało w latach 1926 ? 1928, przez architekta warszawskiego Juliusza Nagórskiego.
- Sala koncertowa - dwukondygnacyjna sala rotundowa mieszcząca się w pałacu na piętrze. Nakryta spłaszczoną drewnianą kopułą, ściany rozczłonowane parami pilastrów. Wystrój stanowi nowszy kominek oraz dekoracyjna posadzka z motywem roślinnym. Posadzka ta to jeden z najstarszych fragmentów dekoracji w pałacu. Miejsca nad oknami i wnękami sali zdobią malowidła i medaliony największych polskich kompozytorów, m.in. Fryderyka Chopina, Henryka Wieniawskiego, Stanisława Moniuszki, Karola Kurpińskiego czy Feliksa Nowowiejskiego.
- Pokój hrabiego - niewielka sala z pięknie rzeźbionym hebanowym kredensem. To tutaj odbywają się kameralne spotkania, oraz uroczyste przyjęcia dla niewielu osób.
- Pokój myśliwski - sala na prawo od sali kolumnowej, w charakterze pokoju myśliwskiego.
- Sala konferencyjna (belkowa) - mieści się w pałacu na piętrze. Przed przebudową w latach 1789 - 1790 stanowiła salę reprezentacyjną pałacu. W 1824 r. Marianna Skórzewska zwróciła się z prośbą do Urzędu Arcybiskupiego Gnieźnieńskiego o zezwolenie na odprawianie Mszy św. w pałacu. Urząd takie zezwolenie wydał a obranym miejscem na kaplicę była opisywana sala. W latach 1937 ? 1938 to samo wnętrze ozdobiono boazeriami, oraz belkowym stropem i zamieniono na bibliotekę. Biblioteka pałacowa posiadała zbiór inkunabułów, rzadkie edycje włoskich poetów z XV i XVI w., szereg dzieł teologicznych i astronomicznych m.in.: Kopernika, Keplera. Ściany sali belkowej zdobią portrety m.in. Z. Skórzewskiego, T. Działyńskiego, O. Kopczyńskiego, D. Chłapowskiego. Obecnie sala wykorzystywana jest przy organizacji konferencji, szkoleń, spotkań firmowych oraz wesel.

Park

Park z 1771 r. o pow. ok. 13ha. Powstał równocześnie z budową pałacu i wtedy wytyczono istniejące do dziś aleje: lipową, jesionową i kasztanową oraz trzy osie widokowe w części północnej. Początkowo park zaprojektowany był w stylu francuskim, od poł. XIX w. przekształcony został w park angielski. W parku znajdują się stawy połączone przepustami i jazami z rzeczką Wrześnicą. Część wsch. parku pomiędzy pałacem, stawem a drogą do Gniezna jest częścią najstarszą z najokazalszymi drzewami. Ich wiek sięga 300 lat. Na uwagę zasługują dęby szypułkowe, graby, lipy i cis pospolity o czterech pniach. Leśna cześć parku na północ od stawów poprzecinana jest drogami i liniami prostymi, które dzielą go na różnego rodzaju czworoboki i trójkąty. Robi to wrażenie układu regularnego. Park płynnie łączy się z otaczającymi miasto lasami. Cały park chroniony jest jako zabytek, a większość drzew to drzewa o charakterze pomnikowym. Stanowi on wartościową oazę historycznej zieleni, pełni funkcję parku miejskiego. Jest miejscem rodzinnych spacerów mieszkańców i turystów, organizacji różnych imprez kulturalnych, oraz przyrodniczo - historycznych wycieczek szkolnych.

Inne

Zabudowania gospodarcze. 2 oficyny

tekst: Marek polskiezabytki.pl 2011

Komentarze

Aby skomentować obiekt, zaloguj się. Jeżeli nie masz jeszcze konta w serwisie, zarejestruj się.

Ten obiekt nie został jeszcze skomentowany.