Skatalogowanych zabytków: 11266
Zarejestruj się

Lokalizacja

Współrzędne GPS (zapis dziesiętny): 50.0682, 22.2298

Użytkownicy współtworzący opis i dane obiektu

Łukasz Szamraj

Łańcut

Województwo:podkarpackie
Powiat:łańcucki
Gmina:Łańcut (miejska)
Rodzaj obiektu:Zamek

Historia

Pozostałości po pierwszej warowni zostały rozebrane podczas budowy elektrowni. Wznosiła się ona w północnej części miasta w obrębie tzw. Łysej Góry. Warownia ta została przebadana w 1907 roku przez M. Drewkę. Drugi zamek zachowany do dzisiaj w formie pałacu wzniesiony został w północno wschodniej części miasta. Rekonstrukcji przemian przestrzennych zamku dokonał J. Bogdanowski. Prace archeologiczne miały miejsce w roku 1967 pod kierunkiem A. Kunysza oraz E. Pudełko oraz w latach 1991-1992 pod kierunkiem A. Gruszczyńskiej. Łańcut występujący w źródłach pisanych od XIV wieku, był w tym czasie własnością Toporczyków z Pilicy.
Najprawdopodobniej oni byli również fundatorami pierwszej warowni na Łysej Górze datowanej na XIV lub XV wieku. Istnieje hipoteza o fundacji zamku przez Kazimierza Wielkiego. Kolejną warownię wznieśli Pileccy w obrębie istniejącego już miasta lokacyjnego. Możliwe, że pozostałości po tej budowli są dziś zachowane w piwnicach plebani. Fundatorami kolejnego zamku mogli być jeszcze Pileccy albo już nowi właściciele Łańcuta Stadniccy. Pozostałości tej budowli zachowały się w południowej części zachodniego skrzydła obecnego pałacu. Najwcześniejszym elementem założenia była czworoboczna wieża o wymiarach 8/8,5 m.
Około przełomu wieku XVI i XVII do wieży został od północy dostawiony czworoboczny budynek o wymiarach 15/24 m. Na lata 1610-20 przypada rozbudowa zamku przeprowadzona na większą skalę, która doprowadziła do powstania większego założenia na planie podkowiastym. Trzonem budowli stała się część północna z arkadami, do której dostawione były skrzydła wschodnie i zachodnie. Południe zamknięte było murem z bramą na osi. Narożniki założenia wyposażone zostały w pięcioboczne baszty alkierzowe. Możliwe, że zamek ufortyfikowany był już wtedy drewniano ziemnymi obwałowaniami. Na lata 1629-41 przypada kolejna kompleksowa przebudowa przeprowadzona przez architekta Macieja Trapolę na zlecenie Stanisława Lubomirskiego. Budowla zyskała również rozbudowane fortyfikacje bastionowe w kształcie pięcioboku z głębokimi fosami. Nowa brama została przebita od strony zachodniej co spowodowało zmianę orientacji założenia. Przekształceniu uległy w tym czasie również baszty narożne.
W roku 1667 nastąpiła kolejna przebudowa założenia przeprowadzona przez Tylmana z Gameren na polecenie Sebastiana Lubomirskiego. Zmiany objęły rozbudowę mostu i uwidocznienie systemu obronnego rezydencji. Były to ostatnie zmiany w układzie przestrzennym. W XIX wieku prace budowlane inspirowane były przez Potockich. Nastąpiło wtedy przesunięcie zachodniej kurtyny oraz przebudowa mostu. Warowna siedziba w XIX wieku przekształciła się w rezydencję wielkopańską najpierw w duchu neogotyckim potem neobarokowym.
Na lata 1889-1912 przypadają ostanie prace budowlane prowadzone przy pałacu. Inspirował je ówczesny właściciel Roman Potocki. W przebudowie brali udział m.in. A. Bauque, A. Pio, spółka F. Fellner i H. Helmer. Pałac w Łańcucie jest jedną z najwspanialszym i najlepiej zachowanych siedzib arystokratycznych Środkowej Europy. Niegdyś zamek, później pałac, obecnie pełni funkcję muzeum oraz hotelu.

Komentarze

Aby skomentować obiekt, zaloguj się. Jeżeli nie masz jeszcze konta w serwisie, zarejestruj się.

Bogdan Adler6 lat temu
Nie lepiej byłoby przenieść opis Historii zamku do http://www.polskiezabytki.pl/m/obiekt/4417/Lancut/ zamiast tworzyć dodatkową podstronę tego samego obiektu ???
Marek Kujawa6 lat temu
Nie, nie lepiej. Dziękujemy za cenne uwagi.
Bogdan Adler6 lat temu
Acha ... Jest na to jakaś argumentacja ... Nie moja broszka !! :-)
Marek Kujawa6 lat temu
Zadałem sobie trud i przeczytałem opis. Zasadniczo zgadzam się, że można by go przenieść do opisu pałacu ale... W katalogu trzymamy się zasady, aby każdy obiekt, nawet nieistniejący, miał oddzielną kartę. Najlepszy przykład to Łabiszyn z moich stron. Na upartego też można opis zamku wrzucić do któregoś z dworków. Przyjęliśmy jednak taką formułę i tego będziemy się trzymać. Pozdrawiam!
Bogdan Adler5 lat i 12 miesięcy temu
Obie karty dotyczą Zamku Łańcut .... To on istnieje ? Czy - nie istnieje ? Rejestr Zabytków wymienia tylko jeden zespół zamkowy w Łańcucie .... Może Wam się coś \"pokiełbasiło\" ??? :-)
Marek Kujawa5 lat i 12 miesięcy temu
W opisie wyraźnie jest mowa o \"starym zamku\" na Łysej Górze. Trza by tam pojechać i zerknąć. Co do rejestru - sam doskonale wiesz, jaki to \"rejestr\".
Marek Kujawa5 lat i 12 miesięcy temu
Temat w zasadzie wyczerpują swa pierwsze zdania opisu. \"W części północnej\", \"w części północno-wschodniej\". Można odnieść wrażenie, że to jednak dwa oddzielne miejsca.
Bogdan Adler5 lat i 12 miesięcy temu
Wrażenia - to można odnosić różne .. Ale lepiej trzymać się faktów ! Opis dotyczy obecnego obiektu - którego Płd-Wsch część stanowi założenie dworu obronnego Pileckich . Pierwotnej lokalizacji warowni na Łysej Górze - dotyczy jedno - dwa zdania z opisu i są to hipotezy archeologiczne . Lokalizacja na mapce - pokazuje Serwis skuterów i kosiarek .... A upór Kolegi Marka - wskazuje na zupełnie inną argumentację istnienia oddzielnej karty ...