Skatalogowanych zabytków: 11145
Zarejestruj się

Lokalizacja

Współrzędne GPS (zapis dziesiętny): 50.0682, 22.2298

Użytkownicy współtworzący opis i dane obiektu

Łukasz Szamraj

Łańcut

Województwo:podkarpackie
Powiat:łańcucki
Gmina:Łańcut (miejska)
Rodzaj obiektu:Zamek

Historia

Pozostałości po pierwszej warowni zostały rozebrane podczas budowy elektrowni. Wznosiła się ona w północnej części miasta w obrębie tzw. Łysej Góry. Warownia ta została przebadana w 1907 roku przez M. Drewkę. Drugi zamek zachowany do dzisiaj w formie pałacu wzniesiony został w północno wschodniej części miasta. Rekonstrukcji przemian przestrzennych zamku dokonał J. Bogdanowski. Prace archeologiczne miały miejsce w roku 1967 pod kierunkiem A. Kunysza oraz E. Pudełko oraz w latach 1991-1992 pod kierunkiem A. Gruszczyńskiej. Łańcut występujący w źródłach pisanych od XIV wieku, był w tym czasie własnością Toporczyków z Pilicy.
Najprawdopodobniej oni byli również fundatorami pierwszej warowni na Łysej Górze datowanej na XIV lub XV wieku. Istnieje hipoteza o fundacji zamku przez Kazimierza Wielkiego. Kolejną warownię wznieśli Pileccy w obrębie istniejącego już miasta lokacyjnego. Możliwe, że pozostałości po tej budowli są dziś zachowane w piwnicach plebani. Fundatorami kolejnego zamku mogli być jeszcze Pileccy albo już nowi właściciele Łańcuta Stadniccy. Pozostałości tej budowli zachowały się w południowej części zachodniego skrzydła obecnego pałacu. Najwcześniejszym elementem założenia była czworoboczna wieża o wymiarach 8/8,5 m.
Około przełomu wieku XVI i XVII do wieży został od północy dostawiony czworoboczny budynek o wymiarach 15/24 m. Na lata 1610-20 przypada rozbudowa zamku przeprowadzona na większą skalę, która doprowadziła do powstania większego założenia na planie podkowiastym. Trzonem budowli stała się część północna z arkadami, do której dostawione były skrzydła wschodnie i zachodnie. Południe zamknięte było murem z bramą na osi. Narożniki założenia wyposażone zostały w pięcioboczne baszty alkierzowe. Możliwe, że zamek ufortyfikowany był już wtedy drewniano ziemnymi obwałowaniami. Na lata 1629-41 przypada kolejna kompleksowa przebudowa przeprowadzona przez architekta Macieja Trapolę na zlecenie Stanisława Lubomirskiego. Budowla zyskała również rozbudowane fortyfikacje bastionowe w kształcie pięcioboku z głębokimi fosami. Nowa brama została przebita od strony zachodniej co spowodowało zmianę orientacji założenia. Przekształceniu uległy w tym czasie również baszty narożne.
W roku 1667 nastąpiła kolejna przebudowa założenia przeprowadzona przez Tylmana z Gameren na polecenie Sebastiana Lubomirskiego. Zmiany objęły rozbudowę mostu i uwidocznienie systemu obronnego rezydencji. Były to ostatnie zmiany w układzie przestrzennym. W XIX wieku prace budowlane inspirowane były przez Potockich. Nastąpiło wtedy przesunięcie zachodniej kurtyny oraz przebudowa mostu. Warowna siedziba w XIX wieku przekształciła się w rezydencję wielkopańską najpierw w duchu neogotyckim potem neobarokowym.
Na lata 1889-1912 przypadają ostanie prace budowlane prowadzone przy pałacu. Inspirował je ówczesny właściciel Roman Potocki. W przebudowie brali udział m.in. A. Bauque, A. Pio, spółka F. Fellner i H. Helmer. Pałac w Łańcucie jest jedną z najwspanialszym i najlepiej zachowanych siedzib arystokratycznych Środkowej Europy. Niegdyś zamek, później pałac, obecnie pełni funkcję muzeum oraz hotelu.

Komentarze

Aby skomentować obiekt, zaloguj się. Jeżeli nie masz jeszcze konta w serwisie, zarejestruj się.

Bogdan Adler2 lata i 7 miesięcy temu
Nie lepiej byłoby przenieść opis Historii zamku do http://www.polskiezabytki.pl/m/obiekt/4417/Lancut/ zamiast tworzyć dodatkową podstronę tego samego obiektu ???
Marek Kujawa2 lata i 7 miesięcy temu
Nie, nie lepiej. Dziękujemy za cenne uwagi.
Bogdan Adler2 lata i 6 miesięcy temu
Acha ... Jest na to jakaś argumentacja ... Nie moja broszka !! :-)
Marek Kujawa2 lata i 6 miesięcy temu
Zadałem sobie trud i przeczytałem opis. Zasadniczo zgadzam się, że można by go przenieść do opisu pałacu ale... W katalogu trzymamy się zasady, aby każdy obiekt, nawet nieistniejący, miał oddzielną kartę. Najlepszy przykład to Łabiszyn z moich stron. Na upartego też można opis zamku wrzucić do któregoś z dworków. Przyjęliśmy jednak taką formułę i tego będziemy się trzymać. Pozdrawiam!
Bogdan Adler2 lata i 6 miesięcy temu
Obie karty dotyczą Zamku Łańcut .... To on istnieje ? Czy - nie istnieje ? Rejestr Zabytków wymienia tylko jeden zespół zamkowy w Łańcucie .... Może Wam się coś \"pokiełbasiło\" ??? :-)
Marek Kujawa2 lata i 6 miesięcy temu
W opisie wyraźnie jest mowa o \"starym zamku\" na Łysej Górze. Trza by tam pojechać i zerknąć. Co do rejestru - sam doskonale wiesz, jaki to \"rejestr\".
Marek Kujawa2 lata i 6 miesięcy temu
Temat w zasadzie wyczerpują swa pierwsze zdania opisu. \"W części północnej\", \"w części północno-wschodniej\". Można odnieść wrażenie, że to jednak dwa oddzielne miejsca.
Bogdan Adler2 lata i 6 miesięcy temu
Wrażenia - to można odnosić różne .. Ale lepiej trzymać się faktów ! Opis dotyczy obecnego obiektu - którego Płd-Wsch część stanowi założenie dworu obronnego Pileckich . Pierwotnej lokalizacji warowni na Łysej Górze - dotyczy jedno - dwa zdania z opisu i są to hipotezy archeologiczne . Lokalizacja na mapce - pokazuje Serwis skuterów i kosiarek .... A upór Kolegi Marka - wskazuje na zupełnie inną argumentację istnienia oddzielnej karty ...