Skatalogowanych zabytków: 11149
Zarejestruj się
Miniatura Prusy
2018, zdjęcie Bogdan Adler
Miniatura PrusyMiniatura PrusyMiniatura PrusyMiniatura Prusy

Lokalizacja

Współrzędne GPS (zapis dziesiętny): 51.7942, 20.0885

Użytkownicy współtworzący opis i dane obiektu

Bogdan AdlerMarek Kujawa

Prusy

Województwo:łódzkie
Powiat:skierniewicki
Gmina:Głuchów
Rodzaj obiektu:Dwór

Rejestr zabytków

Zespół:dworski, pocz. XIX, XX w.
Obiekt:dwór, nr rej.: 785 z 16.02.1988
Park:nr rej.: 501 z 16.09.1978

Stan obecny

Instytut Ogrodnictwa. Ośrodek Elitarnego Materiału Szkółkarskiego w Prusach

Historia

dwór z pocz. XIX w.
Pod koniec XVIII w. wieś szlachecka Prusy znajdowała się w rękach rodziny Pruskich herbu Leliwa, przybyłych tu z Gostynek w parafii Wysokienice. Od pocz. XIX w. byli to kolejno: Jan Pruski ożeniony z Anną Wyben-Wybicką h. Rogala, następnie Faustyn (1839-1881), ożeniony z Pauliną Laskowską h. Korab. Drewniany dwór pochodzący z pocz. XIX w., rozbudowany został w 2. poł. XIX w. przez Stanisława Dydaka, syna Faustyna i Pauliny. W 1827 r. we wsi były 23 domy i 199 mieszkańców. W 1885 r. Prusy dzieliły się na wieś i folwark w powiecie skierniewickim, w gminie i parafii Głuchów. W skład 1378-morgowych dóbr wchodził także nowo założony folwark Nowiny. Na ogólny obszar składało się 857 m. ziemi uprawnej, 147 m. łąk i pastwisk, 342 m. lasu i 32 morgi nieużytków. Na terenie Prus znajdowało się 13 budynków murowanych i 22 drewniane. Las nie był zagospodarowany, zaś na polach majątku zaprowadzono 8 i 9-polowy płodozmian. Na terenie Prus było także 248 mórg gruntów należących do 20 osadników, zaś w pobliskiej Dzielnicy 9 osadników ze 139 morgami.
Stanisław Pruski w 1892 r. ożenił się z Elżbietą Mazaraki (wdową po Henryku Kuszkowskim h. Junosza). Zapewne posiadali oni także Głuchów, gdzie w 1892 r. urodziła się ich córka Aniela Paulina, następnie Zofia i Stanisław Faustyn (1896-1897). Ok. 1898 r. urodził się syn Bronisław Józef – późniejszy dziedzic Prus. W 1926 r. oficjalną właścicielką Prus i Nowin o łącznym areale 770 ha była Pruska Elżbieta i Spółka. Dziedzic był wielkim patriotą, brał udział w kampanii 1920 r. Z żoną Zofią miał jedynego syna Krzysztofa (zm. w 2014 r.), ożenionego z Krystyną Krauze. Po wybuchu 2. wojny światowej Bronisław Pruski działał w podziemiu niepodległościowym; był żołnierzem POZ i ZWZ AK. Został schwytany przez Niemców w 1944 r. i stracony podczas masowej egzekucji w Tomaszowie Mazowieckim. Jego symboliczna mogiła znajduje się na cmentarzu w Głuchowie. Po wojnie majątek został przejęty przez Skarb Państwa Polskiego, a na terenie folwarku utworzono Państwowe Gospodarstwo Rolne, zlikwidowane ustawowo na pocz. lat 90. XX w. Następnie na bazie pozostałości gospodarstwa, swoją filię utworzył tu Instytut Sadownictwa i Kwiaciarstwa w Skierniewicach. W 1995 r. z inicjatywy Instytutu utworzono OEMS, a w 2013 r. wyremontowano dawny dworek Pruskich.
Źródła:
Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich... 1880-1902;
Wielka Genealogia Minakowskiego „Wielcy.pl”;
Księga Adresowa Polski dla Przemysłu..., 1926;
Blog internetowy „Mr Scott jedzie do...”: http://panaszonik.blogspot.com/2014/07/wycieczka-nr-266-zelazna-jezow-i-prusy.html
Geoportal;
Mapster:
11781174 @ West. Osteuropa 1:25 000 - Niemieckie mapy zaboru rosyjskiego, I WŚ /1914 - 1919/
- plik mapy: XXIV-7-G_Gruppe_Warschau_1915_UWar.jpg
Wszystkie prawa zastrzeżone!

Opis

Dwór drewniany, parterowy, nakryty dwuspadowym dachem naczółkowym mieszczącym mieszkalne poddasze, krytym gontem. W fasadzie ganek na osi zwieńczony trójkątnie, w elewacji południowej obszerny drewniany taras. Na ścianie dworu znajduje się tablica pamiątkowa poświęcona pamięci Bronisława Pruskiego, ufundowana przez syna Krzysztofa z żoną.

Park

Park z XIX w. o pow. ok. 2,8 ha, zajmujący wschodnią część dz. ewid. nr ...371/21 (Geoportal, 3.05.2019 r.).

Inne

Stajnia, spichlerz z XIX w.

tekst: Marek polskiezabytki.pl 2011

Komentarze

Aby skomentować obiekt, zaloguj się. Jeżeli nie masz jeszcze konta w serwisie, zarejestruj się.

Janina Janiszewska3 miesiące temu
Rodzina Pruskich nosiła herb Leliwa i taki jest na rodzinnym grobowcu w Głuchowie.
Dwór został odnowiony z funduszy unijnych, ale pozostały jeszcze zabytkowy spichlerz niszczeje. Niestety. Dawne stajnie Pruskich były przy drodze wjazdowej i zostały przebudowane na cele mieszkalne tracąc swój zabytkowy charakter.
Marek Kujawa2 miesiące temu
Opis poprawiłem. Nie jestem tylko pewien, jak obecnie nazywa się firma będąca właścicielem obiektu.
Bogdan Adler2 miesiące temu
A chodziło tylko o ten herb ? A użytkownikiem (w/g lokalnego , powojennego polskiego prawa - właścicielem...) jest Sadowniczy Zakład Doświadczalny Instytutu Sadownictwa i Kwiaciarstwa w Skierniewicach . :-)