Widlice

Stan obecny

Dwór - prawdopodobnie własność JST, mieszkania.
Gospodarstwo - własność Stadniny Koni w Nowych Jankowicach

Historia

Dwór z k. XIX w.
Widlice oddalone są 5 km od DW nr 538, czyli leżą dokładnie 6 km na południe od centrum Łasina. W średniowieczu istniała to osada pogańska należąca do Pomezanów, którą podbili Krzyżacy, następnie stosując swoją ulubioną taktykę ludność wysiedlili i porozsyłali po innych regionach Prus i ziemi chełmińskiej. Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z 1336 r., kiedy to wielki mistrz Dyteryk von Altenburg nadał 13 włók tzw. wolnych w Widlicach, miejscowemu chłopu - Hermanowi zwanemu "Schof", jednocześnie zezwalając mu na osadzenie wsi na prawie chełmińskim. Wiązały się z tym pewne przywileje, na przykład do połowu ryb w jez. Łasińskim, za co Herman zobowiązany był do służby wojskowej na koniu w razie potrzeby. Jednakowoż ów Schof był Pomezańczykiem i stosował miejscowe pierwotne prawo, tzw. pomezańskie, i dopiero około 1386 r. wielki mistrz Michał Kuchmeister zmienił je na prawo chełmińskie.
Po II pokoju toruńskim ziemie przeszły pod panowanie polskie, a wieś została podzielona na kilka działów, które ponownie połączyła Katarzyna Działyńska h. Ogończyk około 1604 r. Kolejnym dziedzicem został Zygmunt Bromierski, który gościł zacnego kanonika Jana Strzesza podczas jego objazdu ziem pruskich, tzw. wizytacji w latach 1662-72. W roku 1682 r. odnotowano, że podatek rolny, tzw. sympla, wynosiła 15 groszy oraz 13 i pół feniga. Była to kwota bazowa, pobierana od jednego łanu ziemi.
Na przełomie XVII i XVIII w. wieś przeszła pod zarząd Adama Białobłockiego, który w 1723 r. sprzedał ją Pawłowi Gostomskiemu, za kwotę 9800 florenów. W tamtym czasie meszne w ilości 2 korcy żyta i tyleż owsa składano plebanowi w Łasinie. Gostomscy siedzieli tu przez prawie cały XVIII w., co potwierdza geograf, a zarazem kaznodzieja pułkowy - Jochann Friedrich Goldbeck, który inwentaryzował dane o terenach przejętych przez Prusy. W 1789 r. odnotował, że Widlice stanowią folwark szlachecki oraz wieś z 14 dymami.
W okresie porozbiorowym wieś przeszła w ręce niemieckie, dziedziczką była Anna von Kleist, następnie Osman w 1827 r. i w 1858 r. Jan Lang. W 1885 r. majątek stanowił tzw. dobra rycerskie - Rittergut i obejmował 266 ha, na co składało się 234 ha roli, 20 ha łąk i 1 ha lasu. We wsi było 5 domów i 17 dymów, zamieszkałych łącznie przez 93 osoby, czyli 43 katolików i 50 ewangelików. Poczta znajdowała się w Lisnowie oddalonym o 3 km, a stacja kolei żelaznej w Linowej. Siedzibą parafii katolickiej był Łasin.
Kolejni posiadacze Widlic w XIX w. to Konrad Laudien (1894) a nastepnie Willy Baetge (1903). W 1923 r. stosunkowo niewielkie dobra obejmowały 311 ha, a czysty dochód gruntowy wynosił 4550 marek. Kolejna księga adresowa z 1930 r. jako właściciela podaje Ernesta Coelle, przy czym obszar gospodarstwa pozostawał bez większych zmian. Wieś liczyła wówczas 96 mieszkańców. Był tu kowal B. Malinowski oraz szewc F. Schreiber. Po 2. wojnie światowej dobra znacjonalizowano, a na bazie majątku ok. 1950 r. utworzono Państwowe Gospodarstwo Rolne. Dwór wykorzystany został jako mieszkania. Po ustawowej likwidacji PGR-ów w 1991 r. zabudowania gospodarstwa zmieniły przeznaczenie.
Źródła:
Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich... 1880-1902;
Marek Jerzy Minakowski, Wielka genealogia Minakowskiego (Wielcy.pl);
Księga Adresowa Gospodarstw pow. 50 ha woj. pomorskiego, 1923
Księga Adresowa Polski ..., 1930;
Geoportal;
Mapster:
7197 @ Topographische Karte 1:25 000 (Meßtischblatt) cz. wsch. (Ostdeutschland) /1870 - 1945/
- plik mapy: 2580_Linowo_Agronomische_1901.jpg
Wszystkie prawa zastrzeżone!

Opis

Dwór późnoklasycystyczny. Budynek parterowy, podpiwniczony, nakryty dwuspadowym dachem mieszczącym użytkowe poddasze z mieszkaniami w szczytach, fasadą skierowany na południe. Nad dachem góruje środkowa część piętrowa, przechodząca w obu dłuższych elewacjach w znaczne ryzality, zwieńczone trójkątnie. W fasadzie główne wejście ze schodami, osłonięte gankiem ze szklanym dachem.

Park

Park z k. XIX w. o pow. 3,09 ha, zachowany w dawnych granicach. Z podanego obszaru jedynie 0,75 ha stanowiło reprezentacyjną część ozdobną; był to niewielki prostokąt na północ od dworu. Resztę stanowił ogród owocowy, rozciągający się nie tylko do drogi przecinającej wieś, ale także po jej południowej stronie. Łącznie cały park wraz z ogrodami ciągnącymi się dalej na zachód obejmował prawie 7 ha. W tej rozciągającej się na zachód części znajdowały się jeszcze dwa stawy. Obecnie cały ten teren po obu stronach drogi stanowią domy i działki mieszkańców, w tym popegeerowskie bloki mieszkalne.

Inne

Stajnia, 1893 r.

tekst: Marek polskiezabytki.pl 2011