Strzeszkowice

Stan obecny

Dwór nie istnieje.
Własność prywatna.

Historia

Dwór z XIX w.
Strzeszkowice to wieś leżąca 13 km na południe od Jędrzejowa. Pierwsza wzmianka pochodzi z wykazu wsi uposażenia klasztoru w Jędrzejowie z 1174 r., gdzie odnotowano "villa Bugivou" (Sł. Geograficzny, za Kodeksem Małopolski). Według Jana Długosza w poł. XV w. we wsi S. były cztery folwarki rycerskie, które składały dziesięcinę o wartości do 3 grzywien, plebanowi w Mieronicach. Pod koniec XV w. wieś leżała w pow. ksiąskim, a według regestów poborowych miała wówczas (w 1490 r.) półtora łanu. Sto lat później (1581) pobór od 2 łanów kmiecych, 2 czynszowników, 3 zagrodników bez roli, 3 komorników z bydłem, 1 rzemieślnika i 1 i ćwierci roli płacił niejaki Dembieński. Wieś miała jeszcze wielu właścicieli, a w 1827 r. było tu 30 domów ze 143 mieszkańcami.
W 1885 r. Strzeszkowice dzieliły się na wieś, folwark i dobra, leżały w pow. jędrzejowskim, gminie Nawarzyce i parafii Piotrkowice. Była tu szkoła początkowa i młyn wodny. W skład majątku o pow. 1020 mórg wchodził także folwark Olbracice. Na ogólny obszar (w S.) składało się 237 mórg ziemi uprawnej, 130 mórg łąk, 55 mórg pastwisk, 16 mórg lasu i tyleż nieużytków. Na terenie folwarku było 7 budynków murowanych (w tym dwór) i 6 drewnianych. Na polach zaprowadzony był płodozmian 14 polowy. Olbracice miały 256 mórg ziemi uprawnej i 282 morgi lasu, zaś budynki były jedynie 3 i to drewniane (folwark). Obie wsie miały też swoje "osady", czyli gospodarstwa powstałe na skutek reformy uwłaszczeniowej. W S. było ich 53 z gruntami o wielkości 245 mórg, a w Olbracicach 10, z 68 morgami ziemi.
W 1930 r. właścicielem dóbr o pow. 570 ha był Jerzy Doskowski, syn Józefa i Chelińskiej. Doskowscy mieli także córkę Zofię, zamężną za Tadeusza Pawła Przyłęckiego h. Śreniawa. Warto dodać, że ojciec, Józef był futurystycznym malarzem, formistą. "Formiści", byli początkowo grupą założoną w 1917 r. w Krakowie, która w kolejnych latach przekształciła się w szerszy ruch. Prace Doskowskiego pochodzą głównie z lat 20. XX w. Jest jednym z zaledwie czterech malarzy, obok Witkacego, którzy zyskali uznanie w świecie. Wśród licznych prac znajdujemy obraz "W Strzeszkowicach" z 1926 r. Pod koniec lat 20. zrezygnował z malarstwa na rzecz literatury. Zachowało się kilka tysięcy stron jego rękopisów, między innymi sztuk futurystycznych.
W okresie międzywojennym we wsi był młyn należący do J. Podkowskiego. Po 2. wojnie światowej dawne dobra Doskowskich zostały znacjonalizowane i rozparcelowane. Dwór prawdopodobnie uległ destrukcji i został rozebrany.
Źródła:
Portal Olszewski Ciacek, link https://olszewski--ciacek-com.translate.goog/en/2242-2/?_x_tr_sl=en&_x_tr_tl=pl&_x_tr_hl=pl&_x_tr_pto=sc
Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich... 1880-1902;
Marek Jerzy Minakowski - Genealogia Potomków Sejmu Wielkiego;
Księga Adresowa Polski, 1930;
Geoportal;
Mapster:
1755935 @ WIG - Mapa Szczegółowa Polski 1:25 000 /1929 - 1939/
- plik mapy: P46-S30-I_WODZISLAW_POD_JEDRZEJOWEM_1936.jpg
Wszystkie prawa zastrzeżone!

Opis

Folwark w Strzeszkowicach znajdował się w zachodniej części wsi i dzielił na prostokątne podwórze gospodarcze od zach. i część rezydencjonalną po str. wschodniej. Dwór z okrągłym podjazdem na osi znajdował się w części południowej parku i fasadą skierowany był na SW. Droga dojazdowa biegła w kierunku wsi, na wschód i dalej do Konar. Z podwórza, pośrodku zabudowań zachodniej pierzei wychodziła droga na północ do folwarku Olbracice (obecnie Olbrachcice). Niestety nie posiadamy informacji n.t. architektury dworu. W jego lokalizacji (na mapie sat.) widoczne są dwa budynki, prawdopodobnie współczesne.

Park

Pozostałości parku dworskiego z 2. poł. XIX w. o pow. 0,4 ha. Przed 1945 r. park obejmował prawie 3 ha.

Inne

tekst: Marek polskiezabytki.pl 2011