Piątkowo

Stan obecny

Stan własności parku - nieznany.

Historia

Dwór z k. XIX w.
Wieś Piątkowo jest nieco oddalona od głównych dróg, a najbliższą dużą miejscowością jest miasto Chełmno, leżące kilkanaście km na zachód. Układ lokalnych dróg powoduje, że faktyczna odległość z Chełmna do P. wynosi aż 22 km. Nazwę wsi odnotowano w dokumentach jako: Pintkau, Pinkotten, Pantkow, Pyntkau i Piontkowo (niem.). Za czasów krzyżackich należała do komturstwa kowalewskiego. Pierwsza wzmianka pisana pochodzi z 1414 r., z ksiąg szkodowych, gdzie szacowano straty poniesione wskutek wojen; w Piątkowie straty te wyniosły 800 grzywien. W 1417 r. wielki mistrz Michał Kuchmeister nadał 7 włók w Piątkowie, na prawie magdeburskim - Andrzejowi Kostce. W nadaniu mowa też o prawie do sądownictwa, z wyjątkiem "drożnego", czyli zapewne opłat za drogi i mosty. Poza tym dziedzic został zobowiązany do składania wielu danin, cyt. "na uznanie zwierzchnictwa ma płacić 1 funt wosku, 1 fenik (fenig) koloński i korzec pszenicy i korzec żyta od każdego pługa". Z kolei przywilejem właściciela było prawo do korzystania z drzewa na opał w kowalewskich lasach.
Potomkowie Kostki pod koniec XV w. zaczęli posługiwać się nazwiskiem Piątkowskich, a w źródłach odnotowany jest niejaki "Piathkoczky". Następnie (k. XVI w.) jednym z dziedziców był Sokołowski, później w 1667 r. Jakub Modzelewski, który dzierżawił majątek Czapskiemu. W XVIII w. wśród właścicieli pojawia się nazwisko Działowskich, a w roku 1789 niejaki Bloch. W 1885 r. wieś stanowiła dobra szlacheckie w pow. chełmińskim i parafii Wabcz. Siedzibą parafii ewangelickiej były Wielkie Lunawy. Poczta, telegraf i kolej znajdowały się w Gorzuchowie, a szkoła w Linowcu. We wsi znajdowało się 13 różnych budynków i 5 domów, zamieszkałych przez 132 osoby, w tym 105 katolików i 27 ewangelików. Majątek ziemski należał do Richarda Raabe z Linowca i obejmował 377,17 ha, w tym 339,58 ha ziemi uprawnej, 10,13 ha łąk, 14,35 ha pastwisk, 7,2 ha nieużytków i 5,91 ha wody. Czysty dochód gruntowy wynosił 4725 marek. Gospodarstwo specjalizowało się w hodowli bydła oraz owiec. Nie posiadamy danych dot. zmian właścicieli na przełomie XIX i XX w. Po wyzwoleniu Polski w 1920 r. majątek należał do Henryka (Heinricha) Westfala. W 1930 r. wieś liczyła 116 mieszkańców, a dobra obejmowały 304 ha. Była tu także kuźnia należąca do F. Ostrowickiego. Po 2. wojnie światowej dawne dobra zostały rozparcelowane.
Źródła:
Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich... 1880-1902;
Książka Adresowa Gosp. Rolnych pow. 50 ha Woj. Pomorskiego, 1929;
Józef Krzepela "Rody Ziem Pruskich", 1927;
Księga Adresowa Polski..., 1930;
Geoportal;
Mapster:
1755841 @ WIG - Mapa Szczegółowa Polski 1:25 000 /1929 - 1939/
- plik mapy: P35-S27-E_PODWIESK_1939.jpg
Wszystkie prawa zastrzeżone!

Opis

Zespół dworski w Piątkowie znajdował się przy drodze łączącej Pniewite z Gorzuchowem. Część rezydencjonalna, czyli dwór z parkiem był po jej zachodniej stronie, a podwórze folwarczne znajdowało się po stronie wschodniej. Obecnie układ przestrzenny zespołu jest całkowicie zniekształcony, a z zabudowy folwarcznej zachował się jeden budynek. Niestety nie posiadamy zdjęć archiwalnych ani opisu architektury nieistniejącego dworu.

Park

Park dworski z k. XIX w. o pow. 1,73 ha. Pomiar obejmuje cały teren parku sprzed 1945 r., czyli prostokąta rozciągającego się aż do drogi. Największa działka obejmująca starodrzew ma nr 52, zaś wschodnią część parku (obecnie posesja mieszkalna oraz łąki) stanowi kilka działek mniejszych: nr 50/1, 50/2, 50/3, nr 100 oraz nr 51.

Inne

tekst: Marek polskiezabytki.pl 2011