Lublin - Pałac Pociejów

Stan obecny

Dziś budynek jest czterokondygnacyjną i dziewięcioosiową kamienicą na planie prostokąta, z boniowanym parterem i dekoracją w postaci trójkątnych naczółków nad oknami pierwszego piętra. Brama przelotowa na osi środkowej prowadzi na podwórze, z którego widoczna jest elewacja tylna wsparta szkarpami ze względu na obniżenie terenu.

Historia

Pałac został wzniesiony na dawnych Korcach (dzisiejsza ulica Królewska) przy południowej pierzei, u zbiegu z wąską uliczką Żmigród prowadzącą w dół wzniesienia, w ostatniej ćwierci XVII wieku (1678–1700 ) przez Ludwika Pocieja wojewodę Witebskiego. Powstał na gruntach zakupionych od Szaniawskich, którzy wówczas byli w posiadaniu dużego terenu w okolicach Korców Przebudowany na przełomie XVIII 1 XIX wieku. Właścicielami w tym czasie byli: Borzęcki, podstali koronny, który sprzedał tę nieruchomość Tomaszowi Dłuskiemu, podkomorzemu Lubelskiemu a następnie ks. Aleksander Lubomirski, który nabył pałac od Dłuskiego a sprzedał następnie Kornowi. Na pocz. XIX wieku pałac należał do Krzysztofa Korna, który po pożarze w 1803 sprzedał go Adamowi Umienieckiemu, posiadaczowi wsi Jastków za kwotę 28 000 zł. W tym czasie wzniesiono oficynę równolegle do pałacu na całej szerokości działki. Po ojcu odziedziczyli go Julian, Henryk, Aleksandr Pelagia, Zofia i Paulina rodzeństwo Umienieccy. Od Zofii z Umienieckich Dłuzewskiej nabyła część nieruchomości z domem w lipcu 1840 r. Julia z Uruskich Sulatycka, a od niej w grudniu tegoż roku Ferdynand Milżecki. W latach 1841-43 wykupuje nieruchomość Paulina z Umienieckich Makowska, od której nabył ją /wraz z łaźniami/ w maju 1850 r. Antoni Miller a od niego w 1857 Daniel Andrzejewski. Kolejnymi właścicielami byli: Emilia Będkowska Szaniawska ( od 1857). Od 1860 r. właścicielką była Feliksa z Szaniawskich Zawadzka. W XIX wieku została dobudowana oficyna wzdłuż ul. Żmigród. W tym czasie wnętrze pałacu przedstawiało się bardzo okazale, bowiem wysokie i obszerne pokoje dekorowane były stiukowymi plafonami z freskami, a ich ściany obite brokatem i adamaszkiem. Na parterze mieściły się pokoje służbowe, a w oficynach – dwie sale bilardowe, pokoje dla dworzan, sala jadalna dla służby oraz kuchnia, łazienki, stajnie i wozownia. W 1871 dobudowano trzecią oficynę, na przełomie XIX i XX wieku – drugie piętro pałacu
Od 1918 roku właścicielem jest Antoni Tuszowski a w 1919 r. połowę nieruchomości nabył Lejba Erlich. W 1920 r. całość od dwóch poprzednich właścicieli nabyli Jankiel i Liba Idlisowie. We wrześniu 1921 r. właścicielami d. pałacu są Icek Mejlich i Chajna małżonkowie Szapiro oraz Lejzor i Sara z Szapirów Bas. W 1929 dobudowano trzecie piętro, adaptując również cały budynek na potrzeby Sądu Okręgowego, a zamienionego w czasie okupacji na niemiecki Sąd Specjalny. Kolejne remonty były w latach - 1934, 1935, 1936. W 1944 naprawa ściany szczytowej, dachu i komina uszkodzonych w czasie działań wojennych
W latach 1944 i 1945 jako spadkobierczyni właścicieli występowała Dyna Szapiro-Fejga W latach 90. XX wieku obiekt należał do Miejskiego Zarządu Budynków
Budynek pierwotnie barokowy, obecnie z fasadą nawiązującą częściowo do architektury XVIII w. Dziś jest niczym nie wyróżniającą się czterokondygnacyjną i dziewięcioosiową kamienicą na planie prostokąta, z boniowanym parterem i dekoracją w postaci trójkątnych naczółków nad oknami pierwszego piętra. Brama przelotowa na osi środkowej prowadzi na podwórze, z którego widoczna jest elewacja tylna wsparta szkarpami ze względu na obniżenie terenu. Zmiany właścicieli i związane z tym przekształcenia, a także zmiana przeznaczenia pałacu na kamienicę czynszową zniekształciły pierwotny wygląd i układ wnętrz. (Jarosław Bochyński 2025)

Opis

Budynek usytuowany frontem do ulicy Królewskiej tworzący zwartą zabudowę z oficyną w narożu ulicy Królewska - Żmigród i sąsiedniej kamienicy nr 15. Frontem zwrócony w kierunku północy. Budynek zbudowany z cegły i kamienia na zaprawie wapienno-piaskowej, tynkowany. W przyziemiu sklepienia kolebkowe z lunetami i krzyżowe z cegieł i kamienia. Część pomieszczeń posiada stopy drewniane, które dominują na wyższych kondygnacjach. Zachowały się sufity gładkie z gzymsami fasatowymi. Okna ościeżnicowe. Drzwi płycinowe i płytowe.
Wzniesiony na planie prostokąta, dwutraktowy z sienią przejazdową na osi, pięciodziałowy. Z sieni na lewo wejście do klatki schodowej, czterobiegowej.
Od frontu budynek czterokondygnacjowy, od tyłu pięciokondygnacjowy, podpiwniczony. Dach trzyspadowy. Elewacja północna czterokondygnacyjna, dziewięcioosiowa, południowa pięciokondygnacyjna. Na osi budynku brama przelotowa. Cokół przyziemia, w elewacji frontowej, boniowany, oskarpowany.
Okna, w elewacji frontowej, ujęte opaskami profilowanymi. Na pierwszym Pietrze święcone przyczółkami.. Elewacje wschodnia, szczytowa o artykulacji zbliżonej do frontowej . (JB 2025)

Inne

Źródła:
Karta Zabytku Wojciech Koziejowski
www.encyklopedialublina.pl/
Foto 1991 W. Koziejowski