Lublin - Pałac Jabłonowskich-Sapiehów

Stan obecny

Budynek mieszkalny

Historia

Został zbudowany na przełomie XVII i XVIII wieku. Był własnością Jabłonowskich i Sapiehów. Na początku XIX wieku nazywany pałacem Pobiskupim, ponieważ przez pewien czas stanowił majątek kapituły lubelskiej. W czerwcu 1844 roku zakupił pałac od Rządu Królestwa Polskiego Ignacy Koprowski, a od niego w 1847 Towarzystwo Kredytowe Ziemskie. W tym czasie działka ta o numerze policyjnym 205 sąsiadowała z prawej z działką nr 204, z lewej z 206, a od tyłu z kanałem miejskim a dalej posesją nr 240. Był to budynek murowany, 2 piętrowy kryty dachówką holenderką. Posiadał kloakę krytą holenderką, parterową stajnię, drewutnię oraz obudowaną studnię krytą gontem. W roku 1876 w części był kryty blachą i posiadał oficynę, dom służby oraz bud. gospodarczy. Około 1875 r. pałac przebudowano dodając mu boczną oficynę od ulicy. W roku l876 pałac kupił Bolesław Orłowski od Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego. Od Orłowskiego, w roku 1877 nieruchomość nabyła Paulina Mikułowska, a od niej w roku 1879 Zyś Welczer. Od roku 1889 r. do początku XX wieku mieścił się w pałacu „Hotel Wiedeński”. W 1910 r. nieruchomość została podzielona. Od sukcesorów Zysia Welczara jego część nabył Alter Szmul Welczer. W 1927 roku właścicielką całego obiektu została Estera z Zysmanów Kohenowa. Po jej śmierci w roku 1937 nieruchomość dziedziczy rodzina, od której odkupuje w 1946 roku pałac rodzina Ćwiklińskich (Jarosław Bochyński 2025)

Opis

Usytuowany przy ul. Królewskiej w zwartej zabudowie nieco cofnięty od ulicy, naprzeciwko placu przed Katedrą.. Pod pałacem przejazd poniżej poziomu terenu, o dość dużym nachyleniu, prowadzący na rozległy podworzec - dziedziniec, przy którym są oficyny. W najbliższym otoczeniu, dawny pałac biskupów (od strony płn. zach. Królewska nr 11). Pałac zbudowany z cegły i kamienia wapiennnego na zaprawie wapienno- piaskowej, otynkowany. Obramowania okien w narzucie wapienno - cementowym. Sklepienia w przyziemiu krzyżowe, kolebkowe z lunetami z dość wyraźnie zaznaczonymi „drutami" sklepiennymi.
Więźba dachowa krokwiowo-płatwiowa, z drewna sosnowego, dwupołaciowa. Dach kryty blachą ocynkowaną, na korpusie głównym i oficynach. Schody trzybiegowe na sklepieniach. Stopnie drewniane. W oficynie bocznej schody dwubiegowe, konstrukcji drewnianej z balustradami tralkowymi i profilowanymi pochwytami poręczy.
Otwory okienne prostokątne o przewodzie gabarytu wertykalnego, krosnowe, szesciokwaterowe i czterokwaterowe. Otwory drzwiowe-płycinowe.
Korpus główny założony na planie prostokąta, z lekko zaznaczonym ryzalitem w fasadzie głównej. Dwutraktowy i trzytraktowy wielodziałowy. Oficyny jednotraktowe wielodziałowe. Oficyna frontowa ze ściętym narożnikiem. Budynek czterokondygnacyjny. Dach dwuspadowy. W oficynach bocznych jednospadowy.
Elewacja główna - siedmioosiowa, z sienią przelotową na osi (poniżej poziomu terenu). Ryzalit w wielkim porządku zwieńczony tympanonem. Pilastry gładkie z głowicami jońskimi wspierającymi belkowanie profilowane nad którym gzyms koronujący. Pierwsza kondygnacja nadziemna potraktowana jako potężny, boniowany cokół wspierający dwie powyższe kondygnacja. Okna drugiej kondygnacji ujęte profilowanym obramieniem, nad którym naczółki. Trzecia kondygnacja z obramieniami, bez naczółków. Elewacja tylna bez artykulacji architektonicznej, oskarpowana i wzmocniona przyporą od strony posesji Królewska 15. Elewacja oficyny bocznej frontowej, pięcioosiowa o podobnej artykulacji do głównej, ze ściętymi narożnikami. Elewacje oficyny tylnej, bez podziałów i detalu architektonicznego. (JB2025)

Inne

Karta zabytku Wojciech Koziejowski
https://teatrnn.pl/