Warszawa - Pałac Mniszchów

Stan obecny

Siedziba Ambasady Królestwa Belgii (2026)

Historia

Najwcześniejsza wzmianka o miejscu, w którym później powstał Pałac Mniszchów pochodzi z 1620 r., kiedy wybudowano drewniany dwór dla podczaszego króla Zygmunta Kazanowskiego. W 1692 r. wojewoda kaliski Feliks Aleksander Lipski nabył teren i postanowił wznieść obok drewnianej konstrukcji murowany barokowy pałac. Pałac powstał w latach 1715-18 dla Józefa Wandalina Mniszcha, marszałka wielkiego koronnego, w wyniku rozbudowy pałacu Feliksa Lipskiego, którego budowa rozpoczęła się po 1692 roku. Przebudowany przed 1762 przez Pierre Ricaud de Tirregaille (zmiana kształtu dachu i rozbudowa ryzalitu), niedługo później przebudowano skrzydła boczne.
Pałac Mniszchów był miejscem historycznego wydarzenia: w ogrodach pałacowych rozpoczął się pierwszy w Polsce lot balonem na ogrzane powietrze - projekt uczonego i pisarza Jana Potockiego, który później stał się właścicielem Pałacu Mniszchów.
Po 1801 ówcześni właściciele, Jan i Feliks Potoccy sprzedali boczne skrzydła i rozparcelowali ogród.
Po pożarze w 1805 pałac przeszedł w ręce Fryderyka Wilhelma Mosqua,i jego żony. Do remontu i przebudowy budynku zatrudnili architekta Fryderyka Alberta Lessela, a pałac ze stylu barokowego przemieniono w neoklasycystyczną rezydencję. To w tym momencie dobudowano imponujące kolumny i front.
W XIX i XX wieku, Pałac Mniszchów miał wielu właścicieli i sprawował różne funkcje. Po przybyciu wojsk napoleońskich w 1806 r. stał się szpitalem. W 1809 r. mieścił się tu teatr mechanicznych marionetek Ingermana, a w 1821 r. teatr francuski.
W 1829 pałac stał się siedzibą Resursy Kupieckiej, która przeniosła się tutaj ze swojej siedziby przy Miodowej 10, po czym został przebudowany w stylu klasycystycznym przez Adolfa Schucha. W 1878 lewa oficyna została nadbudowana o jedno piętro a w 1904 na jej miejscu stanął Dom Bankowy Landaua. Na miejscu prawej oficyny około 1895 stanęły kamienice rodziny Seydel .
Aż do 1939 odbywały się w nim zebrania, loterie, odczyty, bale i jubileusze. W 1940 r. w pałacu działał szpital maltański, sierpniu 1944 r. Niemcy wymordowali rannych i personel szpitala, budynek zaś spalili.
W 1959 roku rząd belgijski, nabył działkę z ruinami do odbudowy i wykorzystania jako ambasada. Belgia zdecydowała się przywrócić pałacowi dawną świetność opierając przebudowę na neoklasycystycznych planach z XIX wieku. Po trzech latach pracy, w 1962 roku w zrekonstruowanym Pałacu Mniszchów swoje drzwi otworzyła nowa Ambasada Królestwa Belgii. Odbudowany według projektu Mieczysława Kuzmy . (Jarosław Bochyński 2026)