Warszawa - Pałacyk Cukrowników

Stan obecny

Siedziba Instytutu Adama Mickiewicza (wcześniej Centrum Międzynarodowej Współpracy Kulturalnej Instytut Adama Mickiewicza) – agendy rządowej, powstałej 1 marca 2000 roku. Jej celem jest popularyzowanie polskiej kultury na świecie oraz współpraca kulturalna z innymi krajami.

Historia

W II połowie XIX wieku miejsce to w tej części ul. Mokotowskiej należało do Józefa Kaczyńskiego. Wydzielono z niej posesję o numerze hipotecznym 5048, na której w 1877 roku wybudowano parterowy dworek dla Kazimiery z Kaczyńskich Ćwierczakiewiczowej. W 1907 roku dworek przejął potomek pierwszego właściciela, Mieczysław Kaczyński, który wraz z Wacławem Cywińskim założył tutaj drukarnię, zakład litograficzny oraz wytwórnię toreb. W 1910 roku budynek został wynajęty przez siedzibę zarządu spółek akcyjnych lubelskich cukrowni „Zbierski”, „Garbów”, „Lublin” i „Nielepów”. W 1922 roku Zarząd Cukrowni Lubelskich zakupił budynek, a przebudowa zakończyła się w 1926 roku. W 1935 roku pałacyk został zakupiony przez Mieczysława Broniewskiego, specjalistę z dziedziny cukrownictwa, który zaadaptował budynek na rodzinną rezydencję. Podczas II wojny światowej budynek został zajęty przez gestapo, znajdowały się tutaj również biura zbytu podwarszawskich cukrowni, a prawdopodobnie mieszkali tutaj nadal niektórzy członkowie rodziny Mieczysława Broniewskiego. Budynek nie uległ zniszczeniu w wyniku działań wojennych, Po wojnie budynek został odremontowany i swoje miejsce miał tam wtedy Klub Inteligencji Pracującej Związku Walki Młodych, Centralny Ośrodek Szkolenia Partyjnego PZPR (1969-71), Międzynarodowe Centrum Matematyczne im. Stefana Banacha oraz Instytut Matematyczny Polskiej Akademii Nauk. W 1972 roku remont pomieszczeń i brukowanie podwórza. W 978 rozebranie walącego się muru od południa i jego rekonstrukcja). W 1987 roku wykonany został generalny remont pałacowej elewacji i wymieniono pokrycie dachu na blachę miedzianą. W 2000 roku budynek odzyskali spadkobiercy dawnego właściciela, którzy następnie odsprzedali budynek obecnemu właścicielowi, którym jest Instytut Adama Mickiewicza. (Jarosław Bochyński 2021 i 2026)

Opis

Pałacyk wolnostojący wewnątrz parceli poprzedzony od-wschodu. Dwiema oficynami w pierzei zabudowy ul. Mokotowskiej. Pałacyk i oficyny powiązane murami.
Pałacyk na planie prostokąta, dwutraktowy, z korytarzem na osi poprzecznej między wejściem głównym a zamkniętą półkolistym ryzalitem klatką schodową. W części południowo-wschodniej schody reprezentacyjne prowadzące z parteru na piętro. W części południowej w środku szerokości budynku wewnętrzna winda kuchenna. Na piętrze w pomieszczeniu od frontu schody prowadzące z piętra na 2 piętro.
Bryła zwarta, budynek podpiwniczony, 3 kondygnacyjny od frontu i 4 kondygnacyjny od tyłu. Z dachem dwuspadowym o rożnych kątach nachylenia połaci. Z trójkątnym przyczółkiem od frontu i półkolistym w planie ryzalitem na osi elewacji tylnej.
Elewacja - frontowa: 8 osiowa, trójkondygnacyjna , z trójkątnym przyczółkiem na osi symetrii wspartym na 3 pi1astrach o porządku stylizowanym. Ze schodami wejściowymi i półkoliście zamkniętym wejściem, z gładką partią cokołową z prostokątnymi otworami do piwnicy. Parter boniowany, okna z profilowanym murowanym parapetem. Na piętrze okna w obramieniach z fartuszkami i sztukatorskimi motywami roślinnymi w nadprożu. Centralnie balkon o szerokości dwu osi, okna balkonowe z kartuszami i wyłamanymi gzymsami w nadprożu. Okna balkonowe przedzielone pilastrami w porządku wielkim, stylizowanym. Balkon wsparty na zdobionych konsolach; poręcz o esowym profilu. Nad piętrem wąski gzyms działowy. Na wysokości 3.kondygnacji okna z profilowanym nadprożem na osiach 2. 1 7, balkony o dekoracji jak na piętrze. Okna na dwu osiach centralnych między pilastrami zamknięte przyczółkami o linii odcinkowej. Elewację wieńczy trójkątny przyczółek we frontonie z okulusem ujętym sztukatorskimi motywami roślinnymi. Na dachu na wysokości 2. i 7.osi lukarny owalne.
Elewacja tylna 8.osiowa, 4.kondygnacyjna, z półokrągłym w rzucie ryzalitem na 4.osi z otworem wejściowym. W przyziemiu partia cokołowa z prostokątnymi otworami. Kondygnacje zwieńczone gzymsami działowymi, nad 1 i 2 kondygnacją gzymsy przerwane na szerokości ryzalitu. Nad 3. i 4. Kondygnacją gzyms wydatny uskokowy . Na 3 kondygnacji z lewej od ryzalitu murowany balkon szerokości 3. osi. Okna 1, 2 i 3 kondygnacji i murowanymi parapetami, na 4 kondygnacji ryzalitu trzy wąskie okna. Elewacje boczne- gładkie, z przystającym od wschodu murem ogrodzenia, zwieńczone trójkątnie. `Hall przy wejściu - ściany wyłożone brązowym marmurem z żyłkami, posadzka marmurowa z ciemnym pasem przy ścianie. Hall na parterze z rozległymi schodami o zakończonej ślimacznicą poręczy, na ścianie wsch. lustro w oprawie drewnianej. Hall na piętrze: szerokie wejście do gabinetu dyrektora ujęte kolumnami. Z przeciwnej strony (od płd.) szerokie drewniane drzwi do pomieszczenia ze schodami na 2.piętro i kominkiem (marmur ciemno-zielony, żyłkowany). Przy gabinecie dyrektora pomieszczenie z dekoracją ściany o motywach "lotosu" i "kratki". (JB2026)

Inne

Oficyny północna i południowa
ogrodzenie

Źródła:
Karta zabytku Adam Konopacki 1987