Skatalogowanych zabytków: 11249
Zarejestruj się

Lokalizacja

Współrzędne GPS (zapis dziesiętny): 52.9021, 16.1763

Użytkownicy współtworzący opis i dane obiektu

Tadeusz Hieronim ( tedesse ) RzepkaMarek KujawaGREGORIUS ...

Wieleń Północny

Województwo:wielkopolskie
Powiat:czarnkowsko-trzcianecki
Gmina:Wieleń
Rodzaj obiektu:Pałac

Rejestr zabytków

Zespół:pałacowy, nr rej.: 138/5/A z 4.05.1964

Stan obecny

Własność prywatna

Historia

Pałac z 1749 r.
Pierwsze wzmianki o grodzie znajdują się w kronikach Długosza, który wymienia Wieleń, opisując wyprawy Bolesława Krzywoustego nad Noteć w latach 1108 - 1109. W XII w. Istniała tu przeprawa notecka na pograniczu polsko - pomorskim. Prawa miejskie Wieleń otrzymał w poł. XV w. Najpierw był własnością królewską, a potem szlachecką. Wśród właścicieli wymieniani są Górkowie, Czarnkowscy, Kostkowie, Grudzińscy, Opalińscy, a od pocz. XVIII w. Sapiehowie. Ośrodek miejski rozwinął się na lewym, płd. brzegu Noteci, a kasztelański na prawym. Na miejscu grodu powstał murowany zamek, który pomimo wielu zniszczeń i przebudów przetrwał do końca XVII w. Na jego miejscu z inicjatywy Piotra Sapiehy, wojewody smoleńskiego i jego żony Joanny z Sułkowskich, rozpoczęto budowę nowego pałacu. Autorem projektu był śląski architekt Karl Martin Frantz, pracujący od 1742 r. dla Sułkowskich przy rozbudowie pałacu w Rydzynie. Nowa rezydencja w wielu szczegółach przypominała rezydencję rydzyńską. Kolejnymi właścicielami była rodzina Blankensee (herbu własnego). Na pocz. XIX w. byli to: Aleksander Zygmunt Fyderyk, a później Jan Ryszard - szambelan, reprezentant Landszafty na Kwidzyń, dyrektor Towarzystwa Ogniowego na Pomorzu, kurator Maria - Stift i Gimnazjum w Szczecinie, kawaler Orła Czerwonego i Żelaznego Krzyża, (zm.1817 r.) Jego żona - Augusta Dorota von Hagen, właścicielka dóbr Zemlin na Pomorzu i Wugarten w Nowej Marchii (zm. 1819 r.). Następnie Ich starszy syn Fryderyk Wilhelm, kawaler orderu Orła Czerwonego, zaślubił 7 III 1813 r. Wilhelminę von Schoening, córkę landrata. Najstarsza córka, Fryderyka Julianna, zaślubiła 2 XII 1802 r. Karola Henryka von Prittwitz. Ostatnimi przed wojną właścicielami pałacu byli Schulenburgowie. W czasie wojny pałac spłonął, a po 1945 r. rozebrano najbardziej zniszczone fragmenty. Powojenny system administracyjny powtarzając przebieg przedwojennej granicy pozostawił Wieleń w powiecie czarnkowskim, a część z pałacem włączył do powiatu trzcianeckiego. Dopiero w 1979 r. obie części zostały ponownie połączone w jedną miejscowość. Pałac stał w ruinie do pocz. lat 80-tych, kiedy to władze zadecydowały o jego odbudowie. Starannie odbudowano korpus, natomiast zrezygnowano z pełnego rekonstruowania zrujnowanego skrzydła płd. W 1992 r. pałac kupiła hrabina Elwira Hennicke.


Opis

Pałac barokowy. Miała to być budowla czteroskrzydłowa, na rzucie czworoboku z wewnętrznym dziedzińcem. Taki kształt mógł być podyktowany chęcią oparcia się na fundamentach rozebranego zamku. Sapieha nie zdołał dokończyć budowy. Powstało skrzydło zach. i znaczną część skrzydła płd., natomiast zaczęte skrzydła płn. i wsch. zostały rozebrane jeszcze w XVIII w. W efekcie powstał pałac dwupiętrowy, podpiwniczony, którego skrzydło zachodnie stało się korpusem, a elewacja wsch. fasadą. Układ wnętrz był półtraktowy, z korytarzem od strony dziedzińca i amfiladą pokoi od zewnątrz. Na osi korpusu na parterze powstał westybuł, a nad nim wielkie sale. Dłuższe elewacje korpusu zaakcentowane zostały środkowymi, trójosiowymi pseudoryzalitami, a frontowy zwieńczony został trójkątnym naczółkiem. Elewacje były boniowane w przyziemiu, a wyżej opięte pilastrami w wielkim porządku, dźwigającymi wyłamujące się nad nimi belkowanie. Dach pałacu był wysoki, łamany.

Park

Park z XVIII w. Obecnie zaledwie kilkuhektarowy, z zachowanym starodrzewem, kanałem i aleją lipową. Układ kompozycyjny parku jest nieczytelny. Park częściowo uporządkowany w obrębie pałacu, reszta zarośnięta przez samosiewy drzew liściastych oraz gęsty podszyt.

Inne

Cmentarz rodowy z 1818 r., nr rej.: A-665 z 10.01.1990
Kaplica grobowa - mauzoleum rodziny von Schlenburg.
Sarkofag Augusty Doroty von Blankensee z 2 poł. XIX w.
Strzelnica Bractwa Kurkowego z poł. XIX w. (obecnie M-G.O.K.)
Kościół wczesnobarokowy, mur. pw. Św. Michała Archanioła z pocz. XVII w.

tekst: Marek polskiezabytki.pl 2011


Komentarze

Aby skomentować obiekt, zaloguj się. Jeżeli nie masz jeszcze konta w serwisie, zarejestruj się.

GREGORIUS ...miesiąc temu
Bedac w Czarnkowie odwiedzilismy z kuzynem i Palac Sapiehow, ale tam natrafiajac na "klucznika" a moze "ogrodnika" dowiedzielismy sie, ze kazda ingerencja na terenie obiektu konczy sie po 10 minutach interwencja policji lub strazy miejskiej, gdyz caly teren jest monitorowany. Jakiez bylo moje zaskoczenie, gdy kuzyn wykonal telefon i okazalo sie, ze za 3 tygodnie jest jakies oficjalne wejscie do palacu, trzecie lub czwarte na przestrzeni owych trzydziestu lat. Niestety nie moglem tak dlugo czekac, zrezsta wtedy bylem juz na Zamku na Skale swietujac swoje urodziny. Tych pare zdjec zatem jest dzielem mojego kuzyna. Zaskoczony bylem, iz obiekt od chwili remontu, ktory objal jedynie bryle zwenetrzna w srodku nadal pozostaje w stanie surowym "do cegly", a liczylem na kolekcje broni, obrazow, tudziez porcelany i co najmniej biedermeierowskie meble...Zdjecie archiwalne z "lotu ptaka" ukazuje palac w latach trzydziestych, a drugie stan budynku w roku 1945.