Warzyn Drugi

Stan obecny

Dwór nie istnieje. Pozostałości folwarku są własnością prywatną.

Historia

Dwór z k. XIX w.
Warzyn (I i II) to wieś leżąca około 10 km na zachód od centrum Jędrzejowa. Niegdyś stanowiła jedną całość, dopiero na pocz. XX w. została podzielona na Warzyn I (część północna) i Warzyn II (cz. południowa). Opisywany folwark znajdował się w Warzynie II. Wieś po raz pierwszy wymieniono w akcie uposażenia klasztoru w Jędrzejowie z 1174 roku. Z kolei w 1241 roku książę mazowiecki Konrad nadał dwa działy "in Waslin" temuż klasztorowi. W 1490 r. w regestach poborowych odnotowano wieś "Ważlin"; miała ona wówczas 3 łany. Dziedzice miejscowi posługiwali się nazwiskiem Ważlińskich i tak, w 1581 r. właścicielem połowy Warzyna był Albert Ważliński, który posiadał tu ćwierć łanu i 3 zagrodników bez roli. Na drugiej połowie siedział Ambroży Psarski, posiadacz 3 łanów kmiecych, 2 zagrodników bez roli, 2 komorników bez bydła i połowy karczmy.
W 1827 r. we wsi znajdowały się 44 domy z 244 mieszkańcami. W 2. poł. XIX w. na skutek uwłaszczenia od majątku odłączono 885 mórg ziemi, na których to terenach powstało 51 tzw. "osad", czyli gospodarstw dla sprowadzonych tu rolników. W 1889 r. Warzyn dzielił się na część wiejską i folwark, leżał w pow. jędrzejowskim, gminie Prząsław i parafii Cierno. Dobra wraz z folwarkiem Zagórze obejmowały 918 mórg, w tym 822 morgi ziemi uprawnej, 55 mórg łąk, 15 mórg lasu i 26 mórg nieużytków. Wieś posiadała bogate pokłady torfu.
Na pocz. XX w. wieś stanowiła jeszcze całość, zapewne po 1920 r. podzielono ją na Warzyn I i II. Tak więc dawny folwark stał się Warzynem Drugim. Majątek został rozparcelowany, a resztówka stała się gospodarstwem prywatnym. Niestety księgi adresowe nie wymieniają w tej wsi żadnych posiadaczy ziemskich. W 1930 r. W. II leżał w gminie Prząsław i liczył 850 mieszkańców. We wsi był młyn A. Papki, sklep "Pacholec Władysław i spółka", trzej cieśle: W. Gredka, A. Otręba i S. Wieczorek; trzej kowale: A. Orliński, S. Orliński i A. Ścibisz; murarz J. Niestój, stolarz W. Grad i szewc S. Białek. Po 2. wojnie światowej pozostałości folwarku stały się własnością prywatną.
Źródła:
Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich... 1880-1902;
Słownik Historyczno-Geograficzny P.A.N.;
Marek Jerzy Minakowski - Genealogia Potomków Sejmu Wielkiego;
Księga Adresowa Polski, 1930;
Geoportal;
Mapster:
11764212 @ WIG - Mapa Szczegółowa Polski 1:25 000 [1929 - 1939]
- plik mapy: P46-S30-F_JEDRZEJOW_1936.jpg
11809932 @ West. Osteuropa 1:25 000 - Niemieckie mapy zaboru rosyjskiego, I WŚ /1914 - 1919/
- plik mapy: XXIX-7-E_Gruppe_Warschau_1915_LoC_G6965_s25_.G4.jpg
Wszystkie prawa zastrzeżone!

Opis

Dwór w Warzynie Drugim wybudowany był w północnej części parku i wzniesiony na rzucie litery "L", nieistniejącą fasadą skierowany na zachód. Prawdopodobnie pozostałością dworu jest budynek w lokalizacji 50°37'56.389" szer. geogr. północnej i 20°11'4.786" dł. geogr. wschodniej.
Istniejąca w tej (południowej) części wsi Szkoła Podstawowa nie ma żadnego związku z dawnym zespołem dworskim. Przed 1945 r. było tu pole. Pomimo, że zlokalizowana jest zaledwie 320 metrów od nieistniejącego dworu, administracyjnie znajduje się w obrębie wsi Warzyn Pierwszy.

Park

Park z XIX w. o pow. 3,95 ha. Spore połacie drzew wykarczowano, niemniej park zachował się w granicach sprzed 1945 roku.

Inne

Budynek gospodarczy i obora, k. XIX w.
Dwojak, k. XIX w.

tekst: Marek polskiezabytki.pl 2011