Skatalogowanych zabytków: 11379
Zarejestruj się

Użytkownicy współtworzący opis i dane obiektu

Marek Kujawa

Lipa

Województwo:świętokrzyskie
Powiat:jędrzejowski
Gmina:Sobków
Rodzaj obiektu:Dwór

Stan obecny

Własność prywatna.

Historia

Dwór z pocz. XX w.
Lipa to wieś leżąca 22 km na wschód od Sobkowa. Po raz pierwszy odnotowana została w źródłach w roku 1335. Znanym dziedzicem był wówczas Wojciech z Lipy. Zgodnie z panującym obyczajem, XV-wieczni właściciele zaczęli posługiwać się nazwiskiem Lipskich. Posiadali także części innych okolicznych wsi, na przykład Karsów. Znanym posiadaczem części L. i K. był w 1508 r. Stanisław Lipski. Przez kolejne wieki Lipa miała jeszcze wielu właścicieli, m. innymi Rejów, Szaniawskich, Jabłońskich i Chmielowskich h. Jastrzębiec. W 1827 r. we wsi były 24 domy ze 158 m-cami. W 2. poł. L. stanowiła gminę wiejską w pow. jędrzejowskim Guberni Kieleckiej, która to gmina została zniesiona w 1874 r. Tak więc w 1885 r. była to zwykła wieś z folwarkiem leżąca w gminie Sobków i parafii Chomentów, "w pobliżu szosy kielecko - krakowskiej." Dobra Lipa składały się z folwarków: miejscowego i Jawór, przysiółków Adamów i Karsy oraz części wiejskich wsi Lipa, Jawór i Karsy. Obszar majątku wynosił 1319 mórg, ale w 1881 r. folwark Jawor z 208 morgami został od L. odłączony. We wsi L. były także 44 gospodarstwa osadnicze, do których należało ogółem 262 morgi gruntów.
W 1908 r. majątek zakupił naczelnik żandarmerii z Kielc, Włodzimierz Anienkow, prawdopodobnie syn (albo krewniak) generała Anienkowa który organizował w latach 80. XIX w. "pożyczkę rosyjską" dla kilku paryskich domów bankowych. Miało to związek z połączeniem Domu Rotschilda z tzw. "syndykatem tajnym" do którego należeli szefowie instytucji bankowych i naczelnik głównego banku Francji. Wszyscy spodziewali się zarobić na tej transakcji kolosalne pieniądze, a przy okazji Francuzom miał być oddany zarząd nad robotami publicznymi w Rosji. Pomimo zakazu pisania o tej sprawie, afera jednak ujrzała światło dzienne i pisała o niej np. Gazeta Lwowska w numerze z dn. 28 listopada 1888 r. Oczywiście możliwe jest, że to tylko przypadkowa zbieżność nazwisk. W każdym razie Włodzimierz wsławił się represjami na Polakach w 1905 r. Został zamordowany w 1920 r. w swoim majątku w Lipie, gdzie wrócił w czasie rewolucji, w obawie przed rosyjskimi komunistami. Majątek odziedziczyła jego żona Olga Karisawa, od której zapewne dobra odkupił sanacyjny rząd Polski.
W Księgach Adresowych z 1926 i 1930 r. majątek ani resztówka nie zostały ujęte, ziemie dworskie zapewne zostały rozparcelowane. We wsi odnotowano jedynie kowala W. Rymkiewicza, stolarza F. Janowskiego i sklep spożywczy T. Michalca. W pobliskim Jaworze 114 hektarowe gospodarstwo posiadała Irena Jeżewska. Sądzimy, że określenie zespołu dworskiego "Gut" wzięło się na mapie niemieckiej z 1944 r. po prostu z przedruku i nie odzwierciedlało ówczesnego stanu faktycznego. Tak więc po 2. wojnie św. rząd komunistyczny prawdopodobnie nie miał w Lipie czego parcelować, a pozostałości folwarku stały się zwyczajnym terenem wiejskim.
Źródła:
Wyborcza.pl, art. Janusza Kędrackiego z 1 lipca 2018 r. "W tym dworku wykonany został wyrok na carskim żandarmie."
Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich... 1880-1902;
Słownik Historyczno-Geograficzny P.A.N.;
Marek Jerzy Minakowski - Genealogia Potomków Sejmu Wielkiego;
Księga Adresowa Polski, 1930;
Geoportal;
Mapster:
11802946 @ Sonderausgabe ehem. Polen 1:25 000 - niemieckie powiększenie WIG100 /1939 - 1945/
- plik mapy: 4631-1_Pinczow_NW_c.1944_UW.jpg
Wszystkie prawa zastrzeżone!

Opis

Dwór drewniany, parterowy i nakryty dwuspadowy, siodłowym dachem. Wejście poprzedzone gankiem wspartym na 2 kolumienkach, nad którym wznosi się drewniana, dwuosiowa wystawka, ozdobiona dodatkowym trójkątnym szczytem. Z prawej strony fasady (skierowanej na wschód) niższa przybudówka. Analogiczna wystawka od str. zachodniej, w obu połaciach dachu szerokie lukarny doświetlające poddasze.

Park

Park z XIX w. o pow. ok. 7 ha, z czego zachodnia część to w większości pole uprawne. Starodrzew zajmuje ok. 1,9 ha we wschodniej części parku.

Inne

Ruiny spichlerza z 1. poł. XIX w.

tekst: Marek polskiezabytki.pl 2011

Komentarze

Aby skomentować obiekt, zaloguj się. Jeżeli nie masz jeszcze konta w serwisie, zarejestruj się.

Marek Kujawa3 miesiące temu
Dworek nie wygląda, aby należał do JST, bo teren dookoła jest zadbany, tak więc sądzę że jest prywatny. Jeżeli ktoś wie więcej, proszę pisać. Prosimy również o zdjęcie!