Skatalogowanych zabytków: 11266
Zarejestruj się
Miniatura Prusy
2018, zdjęcie Bogdan Adler
Miniatura PrusyMiniatura PrusyMiniatura PrusyMiniatura Prusy

Lokalizacja

Współrzędne GPS (zapis dziesiętny): 51.7942, 20.0885

Użytkownicy współtworzący opis i dane obiektu

Bogdan AdlerMarek Kujawa

Prusy

Województwo:łódzkie
Powiat:skierniewicki
Gmina:Głuchów
Rodzaj obiektu:Dwór

Rejestr zabytków

Zespół:dworski, pocz. XIX, XX w.
Obiekt:dwór, nr rej.: 785 z 16.02.1988
Park:nr rej.: 501 z 16.09.1978

Stan obecny

Instytut Ogrodnictwa. Ośrodek Elitarnego Materiału Szkółkarskiego w Prusach

Historia

dwór z pocz. XIX w.
Pod koniec XVIII w. wieś szlachecka Prusy znajdowała się w rękach rodziny Pruskich herbu Leliwa, przybyłych tu z Gostynek w parafii Wysokienice. Od pocz. XIX w. byli to kolejno: Jan Pruski ożeniony z Anną Wyben-Wybicką h. Rogala, następnie Faustyn (1839-1881), ożeniony z Pauliną Laskowską h. Korab. Drewniany dwór pochodzący z pocz. XIX w., rozbudowany został w 2. poł. XIX w. przez Stanisława Dydaka, syna Faustyna i Pauliny. W 1827 r. we wsi były 23 domy i 199 mieszkańców. W 1885 r. Prusy dzieliły się na wieś i folwark w powiecie skierniewickim, w gminie i parafii Głuchów. W skład 1378-morgowych dóbr wchodził także nowo założony folwark Nowiny. Na ogólny obszar składało się 857 m. ziemi uprawnej, 147 m. łąk i pastwisk, 342 m. lasu i 32 morgi nieużytków. Na terenie Prus znajdowało się 13 budynków murowanych i 22 drewniane. Las nie był zagospodarowany, zaś na polach majątku zaprowadzono 8 i 9-polowy płodozmian. Na terenie Prus było także 248 mórg gruntów należących do 20 osadników, zaś w pobliskiej Dzielnicy 9 osadników ze 139 morgami.
Stanisław Pruski w 1892 r. ożenił się z Elżbietą Mazaraki (wdową po Henryku Kuszkowskim h. Junosza). Zapewne posiadali oni także Głuchów, gdzie w 1892 r. urodziła się ich córka Aniela Paulina, następnie Zofia i Stanisław Faustyn (1896-1897). Ok. 1898 r. urodził się syn Bronisław Józef – późniejszy dziedzic Prus. W 1926 r. oficjalną właścicielką Prus i Nowin o łącznym areale 770 ha była Pruska Elżbieta i Spółka. Dziedzic był wielkim patriotą, brał udział w kampanii 1920 r. Z żoną Zofią miał jedynego syna Krzysztofa (zm. w 2014 r.), ożenionego z Krystyną Krauze. Po wybuchu 2. wojny światowej Bronisław Pruski działał w podziemiu niepodległościowym; był żołnierzem POZ i ZWZ AK. Został schwytany przez Niemców w 1944 r. i stracony podczas masowej egzekucji w Tomaszowie Mazowieckim. Jego symboliczna mogiła znajduje się na cmentarzu w Głuchowie. Po wojnie majątek został przejęty przez Skarb Państwa Polskiego, a na terenie folwarku utworzono Państwowe Gospodarstwo Rolne, zlikwidowane ustawowo na pocz. lat 90. XX w. Następnie na bazie pozostałości gospodarstwa, swoją filię utworzył tu Instytut Sadownictwa i Kwiaciarstwa w Skierniewicach. W 1995 r. z inicjatywy Instytutu utworzono OEMS, a w 2013 r. wyremontowano dawny dworek Pruskich.
Źródła:
Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich... 1880-1902;
Wielka Genealogia Minakowskiego „Wielcy.pl”;
Księga Adresowa Polski dla Przemysłu..., 1926;
Blog internetowy „Mr Scott jedzie do...”: http://panaszonik.blogspot.com/2014/07/wycieczka-nr-266-zelazna-jezow-i-prusy.html
Geoportal;
Mapster:
11781174 @ West. Osteuropa 1:25 000 - Niemieckie mapy zaboru rosyjskiego, I WŚ /1914 - 1919/
- plik mapy: XXIV-7-G_Gruppe_Warschau_1915_UWar.jpg
Wszystkie prawa zastrzeżone!

Opis

Dwór drewniany, parterowy, nakryty dwuspadowym dachem naczółkowym mieszczącym mieszkalne poddasze, krytym gontem. W fasadzie ganek na osi zwieńczony trójkątnie, w elewacji południowej obszerny drewniany taras. Na ścianie dworu znajduje się tablica pamiątkowa poświęcona pamięci Bronisława Pruskiego, ufundowana przez syna Krzysztofa z żoną.

Park

Park z XIX w. o pow. ok. 2,8 ha, zajmujący wschodnią część dz. ewid. nr ...371/21 (Geoportal, 3.05.2019 r.).

Inne

Stajnia, spichlerz z XIX w.

tekst: Marek polskiezabytki.pl 2011

Komentarze

Aby skomentować obiekt, zaloguj się. Jeżeli nie masz jeszcze konta w serwisie, zarejestruj się.

Janina Janiszewska3 lata i 5 miesięcy temu
Rodzina Pruskich nosiła herb Leliwa i taki jest na rodzinnym grobowcu w Głuchowie.
Dwór został odnowiony z funduszy unijnych, ale pozostały jeszcze zabytkowy spichlerz niszczeje. Niestety. Dawne stajnie Pruskich były przy drodze wjazdowej i zostały przebudowane na cele mieszkalne tracąc swój zabytkowy charakter.
Marek Kujawa3 lata i 5 miesięcy temu
Opis poprawiłem. Nie jestem tylko pewien, jak obecnie nazywa się firma będąca właścicielem obiektu.
Bogdan Adler3 lata i 5 miesięcy temu
A chodziło tylko o ten herb ? A użytkownikiem (w/g lokalnego , powojennego polskiego prawa - właścicielem...) jest Sadowniczy Zakład Doświadczalny Instytutu Sadownictwa i Kwiaciarstwa w Skierniewicach . :-)
Paweł Kowalczyk10 miesięcy temu
Może warto też byłoby wspomnieć o cmentarzu, który znajduje się nieopodal Prus na tzw " Krowiej Górze" i pochodzi z okresu I Wojny Światowej. Dziadek mój wspominał zdobycie dworu w Prusach, gdzie stacjonowali żołnierze niemieccy, przez Rosjan. Podobno Rosjanie dokonali podczas nocnego ataku rzezi, z której nikt miał nie wyjść żywy.