Wielkopole

Stan obecny

Własność prywatna.

Historia

Dwór z 2. poł. XIX w.
Wielkopole to wieś leżąca przy DW nr 842, w odległości 12 km na zachód od Krasnegostawu. Pierwsza wzmianka pochodzi z 1439 r. a wcześniejsza nazwa wsi to Wola Gorzkowska. W 1448 r. odnotowana została jako Wyelopolye. W XV i XVI w. należała do Gorzkowskich h. Tarnawa z pobliskiego Gorzkowa, a pod koniec XVI w. do Sobieskich h. Janina, z których to pochodził ponoć król Jan III Sobieski. W 1827 r. we wsi znajdowało się 19 domów ze 154 mieszkańcami. W efekcie reformy rolnej ok. połowy XIX w. od majątku odłączono część ziem Wielkopola (342 morgi), z których wydzielono 18 osad dla nowo sprowadzonych rolników, ponadto całe Wiśniewo (457 mórg) gdzie powstały 23 osady, Zamostek (244 morgi) - 13 osad oraz Góry z obszarem 211 mórg, na którym powstało 10 osad. Tak więc w 1885 r. Wielkopole dzieliło się na tąż część wiejską oraz folwark. Na ziemiach majątku utworzony został folwark Felicjan, a łączny obszar wynosił 1616 mórg, w tym 987 mórg ziemi uprawnej, 233 morgi łąk i pastwisk, 279 mórg lasów i 117 mórg nieużytków. Budynków murowanych było 4, w tym dwór Eustachego Suchodolskiego oraz 29 drewnianych. Na polach majątku zaprowadzono płodozmian 8 i 11 polowy, natomiast w lasach nie prowadzono racjonalnej gospodarki leśnej. Wieś znana była ze swoich bogatych pokładów wapienia, znajdował się tutaj młyn wodny oraz tartak.
Eustachy Suchodolski ożeniony był z Zofią Kostecką, z którą mieli dwóch synów: Henryka i Tomasza (ur. 1901). Tomasz latem 1920 r. służył w ochotniczym pułku jazdy wołyńskiej. W sierpniu brał udział w bitwie pod Skrzeszewem, gdzie zginął. Pochowany został w grobowcu rodzinnym w Skrzeszewie. Jego brat Henryk również walczył z Rosjanami, a w trakcie Bitwy Warszawskiej został ranny. Odznaczony Krzyżem Walecznych i orderem Virtuti Militari, w 1921 r. przeniesiony do rezerwy. Zginął w Auschwitz w 1941 r.
W 1912 r. Suchodolscy sprzedali dobra Niemcom o nazwisku Krüger, ci zaś po roku odsprzedali Leonardowi Kazimierzowi Plewińskiemu z Orchowca. W 1930 r. Orchowiec obejmował 530 ha, a Wielkopole zaledwie 158 ha, na skutek parcelacji przeprowadzonej w latach 20. Po Kazimierzu majątek odziedziczył syn, Janusz Plewiński, który prawdopodobnie mieszkał w Orchowcu, zaś Wielkopolem zarządzał Feliks Brzozowski. Po 2. wojnie światowej dobra znacjonalizowano, a w dworku mieściły się mieszkania i później szkoła podstawowa, zlikwidowana w 2007 r. Po sprzedaży w ręce prywatne dworek został przebudowany.
Źródła:
Gorzków.eu - Portal informacyjny Gminy Gorzków;
Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, 1880-1902;
Księga Adresowa Polski, 1930;
Geoportal;
Mapster:
11802089 @ WIG - Mapa Szczegółowa Polski 1:25 000 /1929 - 1939/
- plik mapy: P45-S36-B_1936_LoC_G6520_s25_.P6.jpg
Wszystkie prawa zastrzeżone!

Opis

Dwór parterowy, nakryty dwuspadowym dachem naczółkowym mieszczącym poddasze. W fasadzie wejście poprzedzone gankiem i schodami.
Układ przestrzenny zespołu dworskiego całkowicie zniekształcony.

Park

Park z poł. XIX w. na pocz. XX w. został zrewitalizowany i znacznie powiększony. Obecnie o pow. 4,11 ha (na dz. ewid. nr 840). W parku na uwagę zasługuje pięć pomników przyrody: klon jawor, 2 lipy drobnolistne oraz 3 jesiony wyniosłe. Ponadto rośnie tu cenny starodrzew reprezentowany przez klony zwyczajne, jesiony, kasztanowce i lipy oraz nieco młodsze graby pospolite, robinie akacjowe, topole, wierzby i inne. Układ przestrzenny parku jest zniekształcony.

Inne

Budynek gospodarczy.