Jaroszewice

Stan obecny

Własność prywatna.
Dwór w ruinie.

Historia

Dwór z poł. XIX w.
Jaroszewice to wieś leżąca nad Bystrzycą, nieco na wschód od Bełżyc, w odległości 20 km na płd.-zachód od centrum Lublina. Pierwsza wzmianka, w której odnotowano „Jaroschowicze”, pochodzi z 1409 r. Pierwsi właściciele pisali się z J., a około połowy XV w. przezwali Jaroszewskimi. Wieś podzielona była co najmniej na kilka działów, a w 1. poł. XVI w. ich właścicielami byli: rodzina Kolanków, Andrzej Matczyński, Chrzanowski, Makowski i Krzysztof Ulatowski. W połowie XVII w. we wsi wybudowany został pierwszy dwór murowany, ponoć dla dziedzica Andrzeja Poniatowskiego. Kolejnymi posiadaczami byli Jan Kotlewski (1676) i Marcin Górski. Na jednym z działów siedzieli jeszcze Jaroszewscy, zaś pod koniec XVII w. byli to bracia Andrzej i Jan. Nie wiadomo dokładnie, kiedy wieś weszła w skład dóbr Babin, ponieważ za czasów Długosza wieś B. składała się z Piotrowa i Marcinowa, a w XVI w. jej dziedzicem był Stanisław Pszonka, sędzia lubelski, założyciel tzw. rzeczypospolitej babińskiej. Upadła ona wraz ze śmiercią Adama Pszonki w 1677 r. Później dobra przeszły w wianie (za Zofię Pszonkę) na Karola Tarło, a następnie, pod koniec XVIII w. w ręce Mizgierów. W 1827 r. we wsi znajdowały się 22 domy ze 123 mieszkańcami. W 1833 r. dobra w B. i Jaroszewie nabył je Karol Zarański, po którym odziedziczył syn Józef. W efekcie przeprowadzenia reformy rolnej od majątku w J. odłączono 360 mórg, na których powstało 30 tzw. osad, czyli gospodarstw dla osadników. Zarańscy w połowie XIX w. wybudowali we wsi skromny dworek dla zarządców. W skład dóbr nadal wchodziły: Korytowszczyzna, Piątakowizna, Ulatowizna i wieś Jaroszewice, czyli razem 690 mórg, w tym 636 m. roli, 23 m. łąk oraz 31 m. nieużytków. W folwarku oprócz dworu wybudowano 9 innych budynków drewnianych oraz 3 murowane. Na polach majątku zaprowadzony był 12 polowy płodozmian.
Pod koniec stulecia dobra po Józefie odziedziczył jego syn Wacław Zarański. Babin i J. leżały w pow. lubelskim, parafii i gminie Bełżyce. W Jaroszewicach znajdowały się bogate złoża kamienia wapiennego. Folwark w J. został zlikwidowany po 1. wojnie światowej, niemniej wieś istniała. Niestety całkowicie pominęli ją autorzy ksiąg adresowych z lat 1926 i 1930, a w opisie gminie Bełżyce jest jedynie informacja, że właścicielem wiatraka jest J. Nagnajewicz. Na temat majątku ziemskiego czy resztówki nic nie napisano. Po 2. wojnie światowej ślady po dawnym folwarku zatarły się całkowicie, budynki wyburzono, a znaczna część parku została wykarczowana.
Źródła:
Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich... 1880-1902;
Księgi Adresowe Polski..., 1926, 1930;
Mapster:
11783629 @ West. Osteuropa 1:25 000 - Niemieckie mapy zaboru rosyjskiego, I WŚ /1914 - 1919/
- plik mapy: XXVII-12-A_Gruppe_Bresst_Litowssk_1915_copy_AMW_300dpi.jpg
Geoportal
Wszystkie prawa zastrzeżone!

Opis

Budynek drewniany, parterowy i nakryty dwuspadowym dachem, fasadą skierowany na wschód, obecnie w ruinie.

Park

Pozostałości parku krajobrazowego ze stawem z 2. poł. XIX w. Park, który wraz z sadami we wschodniej części liczył ok. 12 ha, został prawie w całości wykarczowany. Zachowało się nieco starych drzew w północnej części.

Inne

tekst: Marek polskiezabytki.pl 2011