Brzeźno

Stan obecny

Dwór nie istnieje.

Historia

Dwór z XIX w.
Brzeźno to wieś leżąca nad rzeką Mień, wśród lasów, przez które do wsi prowadzą drogi ze wszystkich kierunków świata. Oddalona jest od Lipna o 10 km w kierunku zachodnim. Powstała po wycince lasów w XIX w., na obszarze około 683 ha. Podzielona była na folwark oraz tzw. Rumunki, obejmujące kilkanaście kolonii: Banachy, Czarnarola, Dębowiec, Jeziorne, Łąki, Konstantynów, Lipowiec, Nieszawka, Oparczyska, Olszowe Błoto, Pieńki, Trzciniak i Wilczyska. Ze względu na spory obszar część tych miejsc (w tym samo Brzeźno) należała do parafii w Bobrownikach, a pozostałe do parafii w Kikole oraz Lipnie. Ewangelicy swoją parafię mieli w Osówce. Część wsi w parafii Bobrowniki (południowa i zachodnia) liczyła 58 domów z 426 mieszkańcami i obejmowała 659 mórg. Była tu szkoła, dom modlitwy dla ewangelików i kaplica katolicka. Z kolei część wschodnia, od strony Lipna, miała 42 domy i 318 mieszkańców. Dobrej ziemi ornej ta część miała 659 mórg. Pozostał do opisania folwark, zlokalizowany w północnej części B. Było tam 10 domów zamieszkałych przez 62 osoby, nie licząc oczywiście dworu. Majątek obejmował 4662 morgi, w tym 1196 mórg ziemi uprawnej.
W 1930 r. Brzeźno wchodziło w skład powiatu lipnowskiego w woj. warszawskim i należało do gminy Bobrowniki. Właścicielem majątku o pow. 1694 ha był Janusz Tymieniecki (ur. 1885 w Kielcach), jedno z trojga dzieci Jana Seweryna i Zofii Ch. Żoną dziedzica została Janina Maria Starzyńska (1895 r.). Janusz nabył majątek w 1917 r. od Antoniego Medarda Skibińskiego. Niestety nie wiemy, jak długo posiadaczami tych dóbr byli wcześniej Skibińscy. Dwór w Brzeźnie już w 1931 r. wyposażony był w wodociąg, kanalizację oraz telefon. W majątku pracowała cegielnia i młyn wodny; była tu także stadnina koni. W 1935 r. z inicjatywy dziedzica, we wsi powstała Ochotnicza Straż Pożarna, której pierwszym prezesem został Tymieniecki. Po wybuchu wojny został on aresztowany przez Niemców i zamordowany w Masthausen Gusen dnia 14 marca 1941 r.
Po 2. wojnie światowej dobra Tymienieckich uległy parcelacji. Nie utworzono tu spółdzielni ani PGR-u. Dwór zapewne służył jako mieszkania, a później został rozebrany. W 2015 r. miejscowa OSP ufundowała tablicę pamiątkową z okazji 80-lecia założenia Straży.
Źródła:
Art. Doroty Kosteckiej z 21.07.2021 r. na "Portalu rodziny Szpejankowskich i Szpejenkowskich" http://www.szpejankowski.eu/index.php/historie-rodzinne/248.html
Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich...
Księga Adresowa Polski..., 1930
Mapster:
5501 @ Topographische Karte 1:25 000 (Meßtischblatt) cz. wsch. (Ostdeutschland) /1870 - 1945/
- plik mapy: 3180_Raddemitz_1944.jpg
Pomiary: Geoportal
Wszystkie prawa zastrzeżone!

Opis

Dwór zlokalizowany był w północnej części parku, fasadą skierowany na północ i prowadziła do niego aleja dojazdowa z okrągłym podjazdem na osi. Z całego układu przestrzennego zachowała się jedynie ta aleja i zarośnięte miejsce, w którym wznosił się dwór. Wszystkie zabudowania dworskie i folwarczne zostały wyburzone.

Park

Rozległy park dworski w Brzeźnie obejmował ok. 10 ha i został w całości wykarczowany. Pozostały tu 2 stawy, zaś resztę obszaru dawnego parku stanowią pola i łąki.

Inne

tekst: Marek polskiezabytki.pl 2011