Rożki

Stan obecny

Własność prywatna.

Historia

Dwór z 2. poł. XIX w.
Rożki to wieś leżąca przy DK nr 77, w odległości 10,5 km na zachód od centrum Sandomierza. Jedną z jej dawnych nazw była "Roszki". Według Jana Długosza, w XV w. we wsi siedzieli: niejaki Wisek, Bożek Sekula i bracia Świdry, herbu Nieczuja. W tychże trzech folwarków dziesięciny płacono dla plebana w Obrazowie. We wsi były też 2 karczmy z rolą, 2 łany kmiece i 3 zagrodników z rolą - dawali oni łącznie 8 grzywien dziesięciny, również dla par. w Obrazowie. Tylko z niektórych pól leżących przy drodze do Sandomierza płacono dla plebana w Pkanowie. W 1508 r. Roszki wraz z Racławicami (częścią Pilchowa) należały do Raszkowskiego i płaciły 1 grzywnę i 15 groszy poboru. W regestach poborowych z 1578 r. wieś odnotowano jako "Rosky" i należała do Jana Roszkowskiego oraz Grzegorza i Sebastiana Dębińskich. Na części Roszkowskiego było 8 osadników, 4 i pół łanu, 7 zagrodników z rolą, 2 komorników i "pistor", czyli jak tłumaczy z łaciny Google Translator - piekarz. Na części Dębińskich jedynie pół łanu ziemi. W 1827 r. wieś miała 36 domów i 182 mieszkańców.
W 1887 r. R. dzieliły się na wieś i folwark, leżały w pow. sandomierskim, gminie i parafii Obrazów. We wsi było 25 domów z 231 m-cami oraz folwark liczący 746 mórg, należący do zakładu dobroczynnego. Ponadto we wsi było 9 mórg należących do włościan. Ów zakład, czyli przytułek, założony został przez hrabiego Lanckorońskiego.
Na pocz. XX w. majątek należał do rodz. Rudzkich. W 1913 r. córka dziedziców - Anastazja (ur. 1891) - wyszła za Władysława Belinę-Prażmowskiego, dow. szwadronu ułanów. Rok później, już po wybuchu 1. wojny światowej, Prażmowski odwiedził żonę wraz ze swoim oddziałem. W 1930 r. 280-hektarowy majątek należał do brata Anastazji - Józefa Mariana Rudzkiego (ur. ok. 1890). Po 2. wojnie światowej dobra Rudzkich zostały zabrane przez skarb państwa i rozparcelowane.
Źródła:
Janusz Kędracki "Przed tym dworem ułani Beliny defilowali", GW Kielce z dn. 8.10.2017 r.;
Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich... 1880-1902;
Słownik Historyczno-Geograficzny P.A.N.;
Marek Jerzy Minakowski - Genealogia Potomków Sejmu Wielkiego;
Księga Adresowa Polski, 1930;
Geoportal;
Mapster:
11798002 @ WIG - Mapa Szczegółowa Polski 1:25 000 /1929 - 1939/
- plik mapy: P46-S33-B_SWIATNIKI_1938_LoC_G6520_s25_.P6.jpg
Wszystkie prawa zastrzeżone!

Opis

Nieistniejący dwór wznosił się pośrodku parku i fasadą skierowany był na południe, a obecnie w jego lokalizacji wznosi się współczesny budynek. Aleja dojazdowa do dworu prowadzi z kier. SE, tak jak przed 1945 r.

Park

Park dworski z XIX w., zachowany w dawnych granicach, o pow. 2,5 ha, w tym dwa stawy we wschodniej części. Wprawdzie zmieniła się dawna kompozycja przestrzenna parku, niemniej założenie jest czyste i zadbane.

Inne

tekst: Marek polskiezabytki.pl 2011