Wlonice

Stan obecny

Własność prywatna.

Historia

Dwór z k. XIX w.
Wlonice, dawniejsze Włonice, to wieś leżąca 6 km na południe od Ożarowa. Zapewne już w XV w. stała się gniazdem rodowym Wlańskich. Ród ten zaginął albo nazwisko zostało przekształcone, bo nie występuje nawet w WGM. W 1578 r. Zagórska miała tu połowę łanu, Gabriel Piekarski: 3 osadników, 3/4 łanu, 2 zagrodników z rolą, 2 komorników i 1 hultaja; Mikołaj Wlański: pół łnu, 1 komornika i 1 zagrodnika oraz Mateusz Zaklika: pół łanu. Później było jeszcze wielu właścicieli, a w 1827 r. we wsi znajdowało się 15 domów ze 128 mieszkańcami. Na skutek reformy uwłaszczeniowej we Włonicach od majątku odłączono 116 mórg, na których powstało 27 osad, ponadto wieś Tominy, z 20 osadami i o powierzchni 383 mórg. W połowie XIX w. właścicielem majątku był Władysław Gerard Świeżyński h. Korczak (1831-1974), ożeniony z Heleną Jaxa-Konarską h. Gryf (1838-1919). Mieli sześcioro dzieci: Władysława (1862-1929), Franciszka Mariana Rajmunda (1863-1941), Aleksandrę Marię Ludwikę, Józefa (1868-1943), Kazimierza (1870-1939) oraz Władysławę. Majątek odziedziczył Kazimierz, który ożenił się z Marią Jasieńską h. Dołęga (1881-1898). Miał z nią syna Władysława (1898-1940). Dwa lata po śmierci Marii, Kazimierz Świeżyński ożenił się z Kazimierą Cichowską h. Wąż (1860-1977) i mieli jeszcze sześcioro dzieci.
W 1886 r. Włonice dzieliły się na wieś oraz osadę leśną, leżały w pow. opatowskim, gminie Ożarów i parafii Bidziny. Folwark obejmował 719 mórg, w tym 455 mórg ziemi uprawnej, 14 mórg łąk, 234 morgi lasu i 15 mórg nieużytków. Było tu 13 budynków murowanych (w tym dwór) i 4 drewniane. Na polach wysiewy organizowano w systemie 9 polowym (płodozmian), a w lasach prowadzona była racjonalna gospodarka leśna. We wsi znajdował się także wiatrak. W 1930 r. właścicielem dóbr o wielkości 270 ha był Władysław Świeżyński ożeniony z Marią Białecką h. Jelita (ur. ok. 1900). Nie mieli potomstwa. Po wojnie dawne dobra Świeżyńskich zostały rozparcelowane przez skarb państwa.
Źródła:
Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich... 1880-1902;
Słownik Historyczno-Geograficzny P.A.N.;
Marek Jerzy Minakowski - Genealogia Potomków Sejmu Wielkiego;
Księga Adresowa Polski, 1930;
Geoportal;
Mapster:
11799922 @ Deutsches Reich (Gen. Gov.) 1:50 000 - teren Polski II WŚ /1943 - 1944/
- 375-C-2_Opatow_NO_4533-2_X.1944_LoC_G6520_s50_.G4.jpg
Wszystkie prawa zastrzeżone!

Opis

Dawny dwór prawdopodobnie został przebudowany i pozbawiony cech stylowych. W celu ustalenia stanu faktycznego niezbędne dalsze badania terenowe.

Park

Park dworski z k. XIX w. o pow. ok. 0,8 ha. Od północy park płynnie przechodzi w mieszany las otaczający założenie.

Inne

tekst: Marek polskiezabytki.pl 2011