Skatalogowanych zabytków: 11376
Zarejestruj się

Użytkownicy współtworzący opis i dane obiektu

Marek Kujawa

Klemencice

Województwo:świętokrzyskie
Powiat:jędrzejowski
Gmina:Wodzisław
Rodzaj obiektu:Dwór

Rejestr zabytków

Park:947/77

Stan obecny

Teren prywatny.

Historia

Dwór z XIX w.
Klemencice to wieś leżąca 11,5 km na płd. zachód od Jędrzejowa. Pierwsza wzmianka w której odnotowano wieś "Clemencici" pochodzi z 1222 r. W zapiskach pojawia się licznie przez cały XV i XVI wiek, kiedy to leżała w obrębie powiatów krakowskiego i ksiąskiego. Pod koniec XV w. wieś należała do parafii Krzcięcice.
Początkowo K. były własnością książęcą, a od 1291 r. klasztoru mogilskiego. W 1294 r. król Wacław czeski zezwolił klasztorowi dokonać lokacji K. na prawie niemieckim. W 1394 r. odnotowano, że poborcą dziesięciny z K. był mnich Ambroży. W XIV w. wieś stała się własnością królewską (do ok. 1366 r.), a w 1370 r. - szlachecką, kiedy to król Kazimierz Wielki nadał Wodzisław z okolicznymi wsiami synom Zbigniewa z Brzezia: Zbigniewowi, Przedborowi i Pakoszowi. Tenże Zbigniew (II) miał synów: Mikołaja i Jana - dziedziców W. na pocz. XV w. W tamtym czasie w Klemencicach była już karczma z karczmarzem Janem. Po Mikołaju Wodzisław (wówczas Włodzisław) i K. odziedziczyli Łukasz i Zbigniew, a w latach 1470-80 dzierżawcą był Jakub Kula z Wojciechowic, herbu Jastrzębiec. Pod koniec XV w. wieś płaciła pobór od 5 do 5,5 łanu. Dziedzicami byli wówczas synowie Zbigniewa z W.: Adam, Abraham i Jakub oraz ich matka Katarzyna. W 1495 r. podczaszy sandomierski Mikołaj Lanckoroński w imieniu tychże młodocianych braci dokonał podziału majątku z wdową. Włodzisław wraz z wsiami przyległymi przypadł Katarzynie. Synowie posiadali Ojców, a na pocz. XVI w. dali matce oprawę na poł. Włodzisławia. W tym czasie przezwali się już Włodzisławskimi. W 1530 r. płacili pobór od 2 i pół łanu, karczmy i 1 komornika. Dziesięcinę snopową składano wówczas klasztorowi w Mogile. O wsi K. pisał również Jan Długosz.
W 1827 r. we wsi znajdowało się 40 domów z 420 m-cami. Około 1885 r. leżała w pow. jędrzejowskim i gminie Wodzisław. Na pocz. XX w. wieś wchodziła w skład dóbr hrabiego Karola Antoniego Lanckorońskiego i miała 270 ha obszaru. Dwór w Klemencicach oczywiście zamieszkiwali zarządcy, bo hrabia jako konsul, doktor, cesarz, członek akademii, podkomorzy, prezes, prezydent, szambelan, członek austriackiej Izby Panów itd, itp... przebywał głównie w Wiedniu, gdzie zmarł dnia 15 lipca 1933 r. Karol Antoni Leon Lanckoroński h. Zadora był synem Kazimierza Wincentego Michała (1802-1874) i Leonii Wandy Potockiej h. Pilawa ( 1821-1893). Ponadto do hrabiego należały: Brzezie Laskowa z 220 ha, Las z 853 ha i połowa Mieronic z 220 ha. Druga część Mieronic (269 ha) znajdowała się w rękach Henryka Laskowskiego. We wsi znajdowała się kuźnia, której właścicielem był Łukasiewicz; mleczarnia; byli tu także trzej murarze: S. Blaut, J. Urbański i J. Wroński. Dobra Brzezie Laskowa także były podzielone, a ich druga część (264 ha) należała do Włodzimierza Kuglera.
Karol Antoni miał kolejno trzy żony, a jego jedynym synem był Antoni Maria Kazimierz (z matki Franciszki Ksawery Attems-Gilleis), ur. w 1893, zm. w 1965 r. Mieszkał na stałe w rodowym pałacu w Rozdole, ponadto był dziedzicem Wodzisławia. Nie pozostawił potomstwa. Podczas 2. wojny światowej wspólnie z siostrami Adelajdą i Karoliną stworzyli Fundusz im. Karola Lanckorońskiego. Po wojnie dobra Lanckorońskich zostały rozparcelowane.
Źródła:
Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich... 1880-1902;
Słownik Historyczno-Geograficzny P.A.N.;
Marek Jerzy Minakowski - Genealogia Potomków Sejmu Wielkiego;
Księga Adresowa Polski, 1930;
Geoportal;
Mapster:
1755935 @ WIG - Mapa Szczegółowa Polski 1:25 000 /1929 - 1939/
- plik mapy: P46-S30-I_WODZISLAW_POD_JEDRZEJOWEM_1936.jpg
11809935 @ West. Osteuropa 1:25 000 - Niemieckie mapy zaboru rosyjskiego, I WŚ /1914 - 1919/
plik mapy: XXIX-7-H_Gruppe_Warschau_1915_LoC_G6965_s25_.G4.jpg
11799928 @ Deutsches Reich (Gen. Gov.) 1:50 000 - teren Polski II WŚ /1943 - 1944/
- plik mapy: 381-B-4_Wodzislaw_I.1945_LoC_G6520_s50_.G4.jpg
11764042 @ Top. Karta Królestwa Polskiego / Топографическая Карта Царства Польского / Carte Topographique du Royaume de Pologne (Mapa Kwatermistrzostwa) 1:126 000
- plik mapy: TKKP126K_ark-21_Kol_III_Sek_VII_Szczekociny_600dpi_BCPolona.jpg
Wszystkie prawa zastrzeżone!

Opis

Nieistniejący dwór znajdował się w zachodniej części zespołu i fasadą skierowany był na wschód. Na chwilę obecną nie posiadamy zdjęć archiwalnych ani danych na temat architektury budynku.

Park

Obszar, który w Klemencicach uznawany jest za park, to fragment dawnego lasu sosnowego o pow. 37,8 ha, który istniał tu jeszcze w latach 40. XX w. Wschodnia część tego lasu została przekształcona na park (?) zapewne dopiero po wojnie. Niewielki ogród obok dworu o pow. 0,6 ha znajdował się jedynie w zach. części działki ewid. nr 576/7 i ograniczony był lokalną drogą od strony zachodniej.

Inne

tekst: Marek polskiezabytki.pl 2011

Komentarze

Aby skomentować obiekt, zaloguj się. Jeżeli nie masz jeszcze konta w serwisie, zarejestruj się.

Marek Kujawa4 miesiące temu
W źródłach tym razem linki aż do kilku map, które potwierdzają tezę, że "park" nie był parkiem, tylko lasem sosnowym. Oczywiście jest teoretycznie możliwe, że drzewa liściaste posadzono tam przed 2. wojną św., a mapy - w tym z 1944 r. - są przedrukami wcześniejszych.