Skatalogowanych zabytków: 11376
Zarejestruj się
Miniatura Zieliniec
Dla Portalu PolskieZabytki Renia Szczepanek 2015
Miniatura ZieliniecMiniatura ZieliniecMiniatura ZieliniecMiniatura ZieliniecMiniatura ZieliniecMiniatura ZieliniecMiniatura ZieliniecMiniatura ZieliniecMiniatura ZieliniecMiniatura ZieliniecMiniatura ZieliniecMiniatura ZieliniecMiniatura ZieliniecMiniatura ZieliniecMiniatura ZieliniecMiniatura Zieliniec

Użytkownicy współtworzący opis i dane obiektu

Marek KujawaJoanna Kwoka

Zieliniec

Grünau

Województwo:wielkopolskie
Powiat:wrzesiński
Gmina:Kołaczkowo
Rodzaj obiektu:Pałac

Stan obecny

Monar Stowarzyszenie - Dom Samotnej Matki
Zieliniec 73, 62-306 Zieliniec

Historia

Pałac z XIX w.
Zieliniec to wieś leżąca 11,5 km na płd. wschód od Wrześni. Jej dawna nazwa Zielonydąb (sic!) występuje we wzmiance z 1288 r., kiedy to Dzierżykraj Westkowicz z Kopraszyc zapisał wsie Bieganowo, Gałęzowo i Z. swoim synom: Jaksławowi i Jackowi. Późniejsi właściciele, ok. połowy XV w. przyjęli nazwisko Zieleńskich, pieczętowali się zaś herbem Jelita. Nazwę wsi zapisywano też w postaci Zieleniec albo Zielony Dąb. Na pocz. XVI w. dziedzicem był Mikołaj Zieliński, który przeniósł czynsz 5 grzywien (od sumy gł. 60 grz.) zapisany wikariuszom w Goślinie, ze swojego Kowalewa na Zieliniec. W 1571 r. Tomasz Zieleński miał tu 10 łanów osiadłych, 2 zagrodników, 2 komorników i 1/4 łanu pustego. Maciej Z. miał 4 łany osiadłe, 2 zagrodników, 2 komorników, karczmę i pozostałą część łanu pustego. Ponadto Krzysztof Pigłowski miał 1 łan osiadły, 1 zagrodnika i 1 komornika. W 1618 r. dziedzicami Z. byli Ludwik i Wojciech Zielińscy, następnie synowie Ludwika: Ludwik i Stefan. W 1643 r. sprzedali oni część wsi a ponadto Tarnowo, Spławie i in. - Stanisławowi Grabskiemu h. Pomian. Kościół istniał we wsi przed 1695 r., zaś w tymże roku wybudowano też szkołę przy kościele. Kolejnymi posiadaczami wsi byli Tomiccy (k. XVII w.), Mieszkowscy h. Odrowąż, Mikorscy h. Ostoja, a następnie Pilascy. W 1872 r. gospodarstwo Dr. Pilaskiego miało 2551 mórg obszaru, zaś do oszacowania podatku wykazywano fiskusowi 2126 talarów "czystego dochodu gruntowego". W 1881 r. Juliusz Pilaski sprzedał Zieliniec z gruntami o pow. 2541 mórg - Schulzowi z Kołaczkowa. Tym sposobem wieś weszła w skład majętności (dóbr rycerskich) Grabowo.
W 1888 r. Z. dzielił się na wieś gospodarczą z 24 dymami, 209 m-cami i 240 ha gruntów oraz wieś dworską z 9 dymami, 219 m-cami (w tym 6 ewangelików) i 651 ha gruntów. Właściwy USC znajdował się w Obłoczkowie, poczta w Strzałkowie, a stacja kolejowa linii Poznań-Strzałkowo - we Wrześni. Wieś należała do parafii w Bieganowie. W 1913 r. Zieliniec wraz z folwarkami Janowo i Zdziechowo miał 652 ha, w tym 641,5 ha ziemi uprawnej, a do fiskusa wykazywano 6351 marek czystego dochodu gruntowego. Właścicielem był dr. Richard Schulz, zamieszkały na stałe w Wullow pod Boossen, w reg. bezirk Frankfurt n. / O. Zarządcą majątku w Z. był August Warda. Po wyzwoleniu Polski w 1920 r. niemieccy właściciele opuścili Zieliniec. Właścicielem dóbr został Witold Sariusz Witosławski z Grabowa Królewskiego. Pod jego zarządem dobra w 1926 r. miały 651 ha, w tym 645 ha ziemi uprawnej i 6 ha nieużytków. Czysty dochód gruntowy szacowano na 2115,58 talarów. W 1930 r. wieś dzieliła się na gminę (część płd.-wschodnia) oraz zespół dworski i miała 587 m-ców. Był tu sklep spożywczy Stanisława Klechammera, kowale Koszarek i A Staniszewski oraz kołodziej A. Kamiński. Dobra Witosławskiego nieco się zmniejszyły i liczyły 612 ha. Była też stacja załadunkowa kolejki wąskotorowej. W latach 1943-45 wieś nosiła nazwę Grünau. Po 2. wojnie światowej ziemie dawnego folwarku zabrał i rozparcelował Skarb Państwa Polskiego. W 2008 r. w pałacu kupionym przez Centrum Pomocy Bliźniemu Monar - Markot, utworzono Dom Samotnej Matki. Budynek w 2015 r. został wyremontowany.
Źródła:
Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich... 1880-1902;
Teki Dworzaczka (Regesty, Monografie) Biblioteki Kórnickiej P.A.N.;
Marek Jerzy Minakowski, Wielka genealogia Minakowskiego (Wielcy.pl);
Guter=Adreßbuch für die Prowinz Posen, wyd. 2, Lipsk 1913;
Wykaz alfabetyczny wszystkich posiadłości ziemskich w W. Księstwie Poznańskiem, Berlin, 1872;
Księga Adresowa Gosp. Rolnych Woj. Poznańskiego, 1926;
Księga Adresowa Polski, 1930;
Geoportal;
Mapster:
11821621 @ Topographische Karte 1:25 000 (Meßtischblatt) cz. wsch. (Ostdeutschland) /1870 - 1945/
- plik mapy: 3771_Gozdowo_X.1944_uniberk_C056972638.jpg
Wszystkie prawa zastrzeżone!

Opis

Pałac późnoklasycystyczny. Budynek wzniesiony na rzucie nierównomiernego prostokąta, fasadą skierowany na północ, piętrowy i nakryty dachem czterospadowym krytym dachówką, z wystawkami i lukarnami. Pośrodku fasady czterokolumnowy portyk (który trudno nazwać "wielkim porządkiem" z racji na wysokość kolumn sięgającą zaledwie połowy okien 1. piętra); zwieńczony trójkątnym frontonem.
Elewacja tylna jest niesymetryczna, z portykiem podobnym jak w fasadzie i dwoma trójkondygnacyjnymi, sześciobocznymi wieżami, zwieńczonymi spiczastymi hełmami. Zachodnia część budowli jest nieco szersza i sprawia wrażenie dostawionej później, od zachodu posiada szeroką zryzalitowaną część o wysokości budynku. Z kolei od strony wschodniej dostawiona jest parterowa, oszklona weranda, poprzedzona tarasem i schodami.

Park

Park z k. XIX w. o pow. 5,2 ha (pomiar po granicach drzewostanu), przy czym cała dz. ewid. nr ...235/15 ma powierzchnię ok. 7,52 ha.

Inne

W latach 1898-1976 w Zielińcu znajdowała się stacja Wrzesińskiej Kolei Wąskotorowej.

tekst: Marek polskiezabytki.pl 2011

Komentarze

Aby skomentować obiekt, zaloguj się. Jeżeli nie masz jeszcze konta w serwisie, zarejestruj się.

Ten obiekt nie został jeszcze skomentowany.