Jaguszewice

Stan obecny

W ruinie- ponownie zabezpieczony

Historia

Pałac z poł. XIX w.
Wieś wzmiankowana w 1366 r. jako majątek należący do sędziego ziemskiego Jokusza, z nadania wielkiego mistrza krzyżackiego Winricha von Kniprode. Dawne nazwy wsi to: Jacoschkovitz (Jacuschdorf, Jacobsdorff, Jakvechewycze). Kolejnymi właścicielami byli: Mikołaj z Jacoschkovitz (1407r.), rycerz Hans (1423 ? 1424), Henryk i Piotr z Jacuschdorf (1446 r.), Piotr i Zofia Tadajewscy (1526 r.). Od 1570 r. pojawia się nazwa Henikelewicze, Jakuszewicze, a właścicielami zostaje rodzina Wichulskich: Hartman Wichulski senior, Hartman Wichulski junior, następnie Jerzy Wichulski. Właścicielem majątku w połowie XIX wieku, a za razem fyndatorem pałacu był Józef Rutkowski. Żył on w latach 1806-1868 i pochowany jest na cmentarzu przy kościele w Lembargu. Po 1945 r. majątek został przejęty przez Skarb Państwa Polskiego, a na jego obszarze utworzono PGR.

Opis

Pałac późnoklasycystyczny. Budynek wzniesiony na planie prostokąta, murowany z cegły i otynkowany. Dwukondygnacyjny, jedenastoosiowy, z pięcioosiowym ryzalitem ujętym parą pilastrów, zwieńczonym trójkątnym przyczółkiem. W niższej części ryzalitu znajduje się arkadowe wejście do budynku poprzedzone schodami.

Park

Park z 2 poł. XIX w. o pow. około 3,5 ha. Zaniedbany i zarośnięty, o całkowicie zatartym dawnym układzie przestrzennym. Wręcz plagą są tu samosiewy krzaków i drzew liściastych. Zachowany starodrzew reprezentowany jest tu przez co najmniej kilkanaście gatunków drzew, spotykanych w parkach wiejskich. W parku widoczne pozostałości trzech wyschniętych stawów. W pobliżu znajduje się spore wzniesienie kryjące grodzisko wczesnośredniowieczne, z którego rozciąga się ciekawy widok na okolicę.

Inne

Zabudowania gospodarcze i folwarczne z 2 poł. XIX w. rozrzucone na powierzchni około 3 ha.
Kapliczka przydrożna z 1877 r. W części gospodarczej zwraca uwagę neogotycki spichlerz. Murowany z cegły, czterokondygnacyjny z pięciokondygnacyjną wieżą.

tekst: Marek polskiezabytki.pl 2011