Nędzerzew

Stan obecny

Dwór nie istnieje. Park jest własnością JST.

Historia

Dwór modrzewiowy, XVIII / XIX w.
Nędzerzew to wieś leżąca nad Bzurą, w odległości 12,5 km na płn.-wschód od Łęczycy. Istniała zapewne już w XIV w., a pierwsza wzmianka o N. jako wsi szlacheckiej pochodzi z 1388 r. Później odnotowana została w "Liber Beneficiorum..." Jana Łaskiego jako "Nedzerzewo", które składało dziesięcinę (z łanów folwarcznych) proboszczowi w Witoni, kmiecie zaś płacili wikariuszom kolegiaty w Łęczycy. W regestach poborowych z 1576 r. występuje N. jako własność Jana Puczki. Miała wówczas 4 łany kmiece, karczmę i 8 kolonusów (chłopów). W XVII w. wieś mogła należeć do Wierusz-Walknowskich h. Wieruszowa - posiadaczy sąsiednich Węglewic, które dość szerokim łukiem otaczały N. od zachodu. W zapiskach dot. Węglewic wprawdzie nie pada nazwa N., ale jest mowa o "przyległościach". Kolejnych właścicieli wsi nie znamy, dopiero na pocz. XVIII w. znajdujemy Michała Rogozińskiego h. Abdank, po którym w 1719 r. odziedziczyły dobra dzieci jego i Anny Łętowskiej: Zofia, Maciej i Józef. Zdaje się, że dał im jakieś pieniądze, a majątek sprzedał w 1725 r. - Andrzejowi Głembockiemu (1670-1735), staroście brzesko-kujawskiemu i nieszawskiemu, woj. rawskiemu. To niestety jedyne informacje, jakie znaleźliśmy u Dworzaczka.
Różnie ocenia się datę budowy modrzewiowego dworu - niektóre źródła podają już XVIII wiek, czyli budowniczym mógłby być już Rogoziński, ewentualnie Głębocki albo jego następcy - Dobińscy h. Rola. Z kolei Gemini skądś wyczarował rok 1820, twierdząc, że w tym okresie wieś zaczęła się intensywnie rozwijać. W 1827 r. liczyła 16 domów, zamieszkałych przez 124 osoby. W 2. poł. XIX w., prawdopodobnie dla rodziny Starzyńskich przekomponowany został park dworski.
W 1885 r. Nędzerzew dzielił się na wieś oraz folwark, leżał w pow. łęczyckim, gminie i parafii Witonia. Do folwarku należało 619 mórg roli, w tym 566 mórg ziemi uprawnej, 34 morgi łąk i pastwisk, ponadto swoje 17 mórg mieli osadnicy mieszkający w 20 gospodarstwach. Na terenie folwarku było 12 domów, zamieszkałych przez 138 osób. Na pocz. XX w. dwór był remontowany lub rozbudowany. W latach 20. XX w. gościem u Leona Kittla bywała Maria Dąbrowska. W 1930 r. jego majątek obejmował 230 ha. Po 2. wojnie światowej dobra zostały zabrane i rozparcelowane przez skarb państwa. Dwór wraz z parkiem przekazano Państwowemu Funduszowi Ziemi. W budynku dworu powstała szkoła oraz mieszkania. Miały tu miejsce pożary: w 1955 r. i później w 1970 r. Pozostałości dworu oraz otaczające go zabudowania dworskie zostały rozebrane w latach 70. XX w.
Źródła:
Gemini - AI od Google;
Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich... 1880-1902;
Teki Dworzaczka (Regesty, Monografie) Biblioteki Kórnickiej P.A.N.;
Marek Jerzy Minakowski, Wielka genealogia Minakowskiego (Wielcy.pl);
Księga Adresowa Polski, 1930;
Geoportal;
Mapster:
11817050 @ WIG - Mapa Szczegółowa Polski 1:25 000 /1929 - 1939/
- plik mapy: 4028_F_Witonia_1940_APP_Sygn._M.top.25-1834.jpg
Wszystkie prawa zastrzeżone!

Opis

Zespół dworski w Nędzerzewie składał się z części rezydencjonalnej, czyli dworu z parkiem oraz części gospodarczej, zlokalizowanej w płn.-wschodnim narożniku. Dwór i rządcówka zlokalizowane były mniej więcej pośrodku części północnej, praktycznie obok zabudowań gospodarczych, po ich południowej stronie. Podjazd do dworu prowadził od północy i kończył się dużym placem przed głównym wejściem. Niewiele wiemy o architekturze budynku, poza tym, że był on drewniany. Z całą pewnością w jego południowej elewacji znajdowało się wyjście na ogród.

Park

Park dworski z 2. poł. XIX w. o pow. 3,7887 ha, na dz. ewid. nr ...169. Przed 1945 r. park był znacznie większy - jego nieistniejąca część wschodnia miała pow. 2,7 ha, czyli łącznie park obejmował ok. 6,5 ha.
Na uwagę w parku zasługuje pomnik przyrody - kasztanowiec o obw. w pierśnicy 367 cm oraz trzy stawy oddzielone groblami. Na mocy uchwały Rady Gminy z 1991 r., park został ustanowiony parkiem wiejskim.

Inne

tekst: Marek polskiezabytki.pl 2011