Skatalogowanych zabytków: 11211
Zarejestruj się
Miniatura Gozdanin
1928, zdjęcie Marek Kujawa
Miniatura Gozdanin Miniatura Gozdanin Miniatura Gozdanin Miniatura Gozdanin Miniatura Gozdanin

Zdjęcie archiwalne

Miniatura Gozdanin
Zdjęcie Marek Kujawa

Lokalizacja

Współrzędne GPS (zapis dziesiętny): 52.5989, 17.9862

Użytkownicy współtworzący opis i dane obiektu

Marek Kujawa

Gozdanin

Województwo:kujawsko-pomorskie
Powiat:mogileński
Gmina:Mogilno
Rodzaj obiektu:Dwór

Stan obecny

Teren pod zarządem J.S.T.

Historia

Dwór z 2 poł. XIX w.
Pierwsza wzmianka o Gozdaninie pochodzi z 1436 r., kiedy była ona wsią klasztorną przynależną do opactwa mogileńskiego. Przez stulecia miała wielu właścicieli, w XVIII w. wzmiankowani byli tu Krzesińscy i Kruszewscy. Na początku XIX w. gospodarzyli tu Więckowscy, którym w 1824 r. urodziła się córka Marianna. Jej ojcem chrzestnym był Jan Bielicki z Janocina. Ten ożenił się ze Scholastyką z Ubyszów i około 1828 r. nabyli Gozdanin. W związku z dużym areałem dobra zostały podzielone i utworzono drugi folwark o nazwie przyjętej od nazwiska właścicieli ? Bielice. Kolejnym właścicielem tych dóbr został następca Jana - Bartłomiej Ludwik Bielicki. Około 1850 r. poślubił Marcjannę Paruszewską urodzoną ok. 1830 r., córkę Sylwestra i Marianny z Jaczyńskich, właścicieli Kobylnik koło Kruszwicy. Nabył on z rąk pruskich sąsiedni majątek Marcinkowo, co spowodowało zmianę nazwy tegoż na Marcinkowo Gozdanińskie. Majątek ten liczył 1178 mórg z 4 domami i 114 mieszkańcami. W tym okresie wzniesiono w Gozdaninie eklektyczny dwór, który nie dotrwał do czasów obecnych, bowiem rozebrano go w 1977 r. Ludwig zmarł w 1873 r. na skutek długotrwałej choroby, w wieku 51 lat. Zaledwie pół roku później zmarł Jan Bielicki. W 1884 r. zmarł w wieku 27 lat trzeci z tego rodu, ostatni syn Marcjanny ? Ignacy. Na nim skończyła się linia męska Bielickich, właścicieli dóbr Gozdanin, Marcinkowo i Bielice. Wszyscy spoczywają na cmentarzu w Kwieciszewie. Sam Gozdanin stanowił dominium o statusie gminy wiejskiej obejmujące areał 2448 mórg. Obszar całkowity dominium około 1880 r. wynosił 3538 mórg. Następnie zarządzanie majątkiem przejął zięć jedynej spadkobierczyni Bielickich, Marcjanny z Paruszewskich ? Czesław Felicjan Jaczyński. W 1892 r. właścicielką majątku o wielkości 604 ha na mocy testamentu Marcjanny została Zofia Jaczyńska, córka Czesława i Marianny z Bielickich, która w tymże roku poślubiła Jana Chłapowskiego herbu Dryja. Jan Chłapowski rozbudował dwór o oficynę. Prawdopodobnie z powodu kłopotów finansowych w 1894 r. sprzedał izbie klasztornej z Hanoweru swój majątek Lgiń w powiecie wschowskim. Kolejnym właścicielem Gozdanina został w 1904 r. filozof dr Apolinary Osowicki, który sprzedał majątek Stanisławowi Gutsche z Granowa. Pod jego zarządem gospodarstwo liczyło 487 ha, w tym 400 ha ziem uprawnych, 40 ha łąk i pastwisk, 20 ha lasów i 15 ha wód. Dochód gruntowy z majątku wynosił 2111 talarów. Dalej właścicielem był Aleksander Szrant, który gospodarował tu aż do II wojny światowej. Areał gruntów zmienił się w niewielkim stopniu, prowadzono tu głównie hodowlę pszenno-buraczaną. Majątek był w wysokiej kulturze rolnej, posiadał własną elektrownię i kolejkę. Po przejęciu przez Niemców, w latach 1939-1945 wieś nazywała się Güldenhof. Po 1945 r. stała się własnością Skarbu Państwa Polskiego, wszystkie majątki klucza gozdanińskiego zostały rozparcelowane i powstały z nich wsie chłopskie.
Opracowanie własne na podst. dostępnych źródeł.
Wszystkie prawa zastrzeżone!

Opis

Był to dwór eklektyczny z mansardowym dachem i dwiema wystawkami po bokach, zwieńczonymi trójkątnymi frontonami.

Park

Park z XVIII w., powiększony w XIX w. Obecnie pow. wynosi ok. 2 ha. Starszą część parku oddziela od młodszej szpaler wysokich wiązów szypułkowych. Drzewostan z typowymi gatunkami krajowych drzew urozmaicają pomniki przyrody: dwa dęby szypułkowe o obw. w pierśnicy 335 i 385cm, grusza polna (zwana dziką, lub ulęgałką) o obw. 300 cm, oraz wiąż szypułkowy zwany także \\\"limakiem\\\" o obw. 340 cm.

Inne

Oficyna barokowa z końca XVIII w.
Kamienna figura MB, eklektyczna z 1878 r. wzorowana na Madonnie Sykstyńskiej Rafaela

tekst: Marek polskiezabytki.pl 2011

Komentarze

Aby skomentować obiekt, zaloguj się. Jeżeli nie masz jeszcze konta w serwisie, zarejestruj się.

Marek Kujawa7 lat i 5 miesięcy temu
Zdjęcia archiwalne pochodzą ze "Złotej Księgi Ziemiaństwa Polskiego".