Kobyły

Stan obecny

Stan własności nieznany.

Historia

Dwór z 2. poł. XIX w.
Kobyły to wieś leżąca 8 km na wschód od Chełmna. W dawnych czasach nazwa funkcjonowała także w postaci "Kobeły". Było to gniazdo rodowe Kobylskich h. Pobóg (odmiana). W 1682 r. siedział tu Krupocki, w 1772 r. Działowski, 1774 - Sokołowski, a w 1791 r. - Borowski. Niestety sposób podawania informacji przez zacnego sędziego Krzepelę jest mało precyzyjny, a na chwilę obecną dokładniejszych źródeł nie posiadamy.
W 1885 r. wieś opisywano jako leżącą "przy trakcie bitym chełmińsko-grudziądzkim". Wchodziła w skład parafii Wabcz, najbliższa poczta znajdowała się w Małym Czystym, a szkoła w Linowcu. Majątek miał 962 morgi obszaru oraz 5 domów z 66 mieszkańcami, w tym 9 ewangelików, ponadto 12 budynków gospodarczych. W 1929 roku właścicielem tych dóbr był Richard Strübing. Na ogólny obszar 276 ha składało się 263 ha roli, 4 ha łąk, 1 ha pastwisk, 4 ha nieużytków i 4 ha wody. Czysty dochód gruntowy wynosił 4155 marek. Poczta mieściła się w Małym Czystym, a stacja kolejowa w Stolnie. W 1930 r. Kobyły stanowiły obszar dworski w pow. chełmińskim i liczyły 153 mieszkańców. Dobra o rozległości 278 ha należały do Ewy Henstsch. We wsi była ponadto kuźnia Franciszka Lepartowskiego, warsztat kołodziejski Stanisława Wanatowskiego oraz ślusarz J. Ziółkowski. Po 2. wojnie światowej dawne dobra ziemskie zostały rozparcelowane, a w budynku dworu prawdopodobnie urządzono mieszkania. Brak większych zmian w zabudowy folwarcznej sugeruje, że raczej nie było tu siedziby PGR-u ani spółdzielni rolniczej.
Źródła:
Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich... 1880-1902
Książka Adresowa Gosp. Rolnych pow. 50 ha Woj. Pomorskiego, 1923
Józef Krzepela "Rody Ziem Pruskich", 1927
Geoportal;
Mapster:
7135 @ Topographische Karte 1:25 000 (Meßtischblatt) cz. wsch. (Ostdeutschland) /1870 - 1945/
- plik mapy: 2677_Wabcz_1911.jpg
Wszystkie prawa zastrzeżone!

Opis

Układ przestrzenny zespołu dworskiego zachowany dość dobrze. Niewielkie zmiany zaszły jedynie w obrębie podwórza gospodarczego. gdzie część budynków wyburzono. Niestety na podst. mapy i zdjęć sat. nie jesteśmy w stanie dokładnie zlokalizować dworu. Z całą pewnością jest on jednym z budynków stanowiących południową pierzeję podwórza, gdyż na mapie archiwalnej widoczne są dwie duże, okrągłe aleje przypominające podjazd. W celu uściślenia opisu niezbędne dalsze badania terenowe.

Park

Park dworski z 2. poł. XIX w. o pow. 2,5 ha. Park zachowany jest w granicach sprzed 1945 r. i do dzisiaj widać różnicę w drzewostanie części ozdobnej, północnej o pow. 1,22 ha, a dawnymi sadami owocowymi w cz. południowej. Ta dolna część po 1945 r. została częściowo wykarczowana i jej wschodnia połowa stanowi dużą polanę (nieużytki?). Dodajmy, że na mapach widoczny jest także drzewostan przyległy do parku od strony wschodniej, przy samej granicy dz. nr 3.21. Te drzewa nie stanowiły obszaru parku i urosły w okresie powojennym.

Inne

tekst: Marek polskiezabytki.pl 2011