Biedaszki

Stan obecny

Stan własności nieznany.

Historia

Dwór z XIX w.
Biedaszki to jedna z dwu wsi o takiej nazwie na Mazurach. Leży przy DW594, nad rzeką Guber, tuż przy zachodniej granicy miasta Kętrzyna. Pierwsza wzmianka o Neuhof pochodzi z 1412 r. i stanowi spis inwentarza, gdzie wymieniono m.in. 43 konie, 11 źrebaków, 47 szt. bydła, etc. W 2. poł. XV w. folwark krzyżacki, który w 1458 r. obejmował obszar 18 włók (łanów?) przeszedł w ręce prywatne. Został nadany przez wielkiego mistrza Ludwika von Erlichshausena dla Wernharda Seyfersdorfa i lokowany na prawie magdeburskim. Oprócz hodowli folwark produkował masło i sery, m.in. na potrzeby kętrzyńskiego zamku. Do majątku należały okoliczne pola, lasy i bagna, a także leżący ok. 1 km na południe Nowy Młyn (Neue Mühle). Jeszcze na pocz. XVI w. folwark należał do Seyfersdorfów, natomiast w latach 1507-32 część wsi znalazła się w posiadaniu komornictwa oraz starostwa kętrzyńskiego. Zarządcą był wówczas "dwornik" Hoffman, wymieniono także zarządczynię, zwaną z niemiecka "Hoffmutter". Pod koniec XVI w., a konkretnie w 1591 r., folwark został przekształcony na wieś lokowaną na prawie chełmińskim, z osiedloną na 27 łanach ludnością chłopską, natomiast ośrodkiem zarządu dóbr było sołectwo. Sołtys otrzymał 3 łany wolne od płacenia czynszu. W 1608 r. 4 łany we wsi nadano Christophowi Arnswaldowi.
Folwark miał później jeszcze wielu właścicieli, m.in niejakiego Reinholda w XVIII w., dla którego obszar dworski został wydzielony i nosił nazwę Wielki Dwór. Odnotowano, że we wsi było wówczas (1795) 19 domostw. W 1817 roku we wsi było 20 domów i 145 mieszkańców. Kolejnymi posiadaczami dóbr byli: Thorun, Quehl i Paul Jahnz. Ten ostatni sprzedał posiadłość Gustawowi Blockowi. Być może to Block był budowniczym opisywanego dworu?
Tak więc w XIX w. Biedaszki dzieliły się na Gross Neuhof oraz opisywany Klein Neuhof, czyli w wolnym tłumaczeniu "mały" Nowydwór. Analizując mapy możemy stwierdzić, że Gross Neuhof pod koniec XIX w. stanowił zwykłą wieś, natomiast wsią dworską był nadal Klein Neuhof. Ta wieś leżała przy linii kolejowej i posiadała własną stację. W 1928 r. powstało tu Ewangelickie Seminariun Kaznodziejskie, które wcześniej - od 1922 r. - znajdowało się w Karolewie. W 1939 r. we wsi mieszkały 803 osoby. W 1940 r. seminarium zostało zamknięte, a w budynku umieszczono radiostację pracującą dla kwatery Hitlera - tzw. Wilczego Szańca. Po 2. wojnie światowej dawny majątek ziemski znacjonalizowano, a we dworze prawdopodobnie mieściły się mieszkania.
Źródła:
Komunikaty Warmińsko-Mazurskie, nr 3 (313) 2021. Seweryn Szczepański art. "Folwark Neuhof (Biedaszki) w świetle źródeł z XV - XVI wieku"
Gemini
Geoportal
Mapy w serwisie Mapster:
11821826 @ Topographische Karte 1:25 000 (Meßtischblatt) cz. wsch. (Ostdeutschland) /1870 - 1945/
- plik mapy: 1994_(639)_Rastenburg_Planblatt_A_1932_uniberk_C057606955.jpg
7000 @ Topographische Karte 1:25 000 (Meßtischblatt) cz. wsch. (Ostdeutschland) /1870 - 1945/
- plik mapy: 1993_Heiligelinde_agronomische_1897.jpg
Za błędy wygenerowane przez Gemini, redakcja portalu Polskie Zabytki nie odpowiada!

Opis

Dwór klasycystyczny. Budynek piętrowy, nakryty czterospadowym dachem. Na skutek remontów pozbawiony cech stylowych.

Park

Park z XIX w., o pow. około 2,2 ha.

Inne

tekst: Marek polskiezabytki.pl 2011