Skatalogowanych zabytków: 11211
Zarejestruj się
Miniatura Winna Góra
M. E. Wojciechowscy
Miniatura Winna GóraMiniatura Winna GóraMiniatura Winna GóraMiniatura Winna GóraMiniatura Winna Góra

Lokalizacja

Współrzędne GPS (zapis dziesiętny): 52.2058, 17.449

Użytkownicy współtworzący opis i dane obiektu

Marek KujawaTomek MalikAdam Kucharski

Winna Góra

Województwo:wielkopolskie
Powiat:średzki (wielkopolski)
Gmina:Środa Wielkopolska
Rodzaj obiektu:Dwór

Rejestr zabytków

Zespół:dworski
Obiekt:dwór, nr rej.: 1438/A z 12.04.1973
Park:nr rej.: 1789/A z 27.06.1980

Stan obecny

Rolniczy Zakład Doświadczalny Instytutu Ochrony Roślin w Poznaniu.
W kilku salach mieści się ekspozycja poświęcona gen. Dąbrowskiemu.
Tel. (061) 2851220

Historia

Dwór z 1910 r.
Wieś znana od XIII w., kiedy to wchodziła w skład uposażenia biskupstwa poznańskiego. Nazwa pochodzi prawdopodobnie od winnic, które istniały tu w średniowieczu. Pierwsza wzmianka o Vineus Mons pochodzi z 1246 r., kiedy to książę Bolesław Pobożny nadał wieś biskupowi poznańskiemu Boguchwałowi. Wieś w 1331 r. została spustoszona przez Krzyżaków. Po 1760 r. z inicjatywy biskupa Teodora Czartoryskiego wybudowano barokowy pałac. Dobra biskupie zostały w 1796 r. skonfiskowane przez rząd pruski. W 1807 r. majątek został nadany przez Napoleona generałowi Janowi Henrykowi Dąbrowskiemu, dowódcy legionów polskich. Miała to być rekompensata za utracone majątki Pierzchowiec i Żórawnik, które Dąbrowski sprzedał aby uzyskać środki na tworzenie legionów. Dąbrowski dożył w Winnej Górze do 1918 r. i został pochowany w kaplicy przy miejscowym kościele. Majątek pozostał w rodzinie Dąbrowskich przez następne pokolenia. Władali nim kolejno Bronisław Dąbrowski, syn generała, a następnie jego wnuk - Napoleon Mańkowski. Od 1888 r. dobra były w posiadaniu Henryka Mańkowskiego. Biskupi pałac zbudowany jeszcze przez Czartoryskiego miał zostać rozbudowany, ale jego zły stan techniczny spowodował. że wybudowano nową rezydencję. Na projektanta wybrano poznańskiego architekta Stanisława Boreckiego. Data w fasadzie sugeruje, że pałac był gotowy w stanie surowym w 1910 r., a dokończono go w roku następnym. Henryk Mańkowski był znanym numizmatykiem i posiadał w pałacu kolekcję cennych monet, a także zbiór pamiątek po gen. Dąbrowskim i kolekcję dzieł sztuki. Liczne freski na ścianach upamiętniały bitwy i poległych legionistów - towarzyszy walki Dąbrowskiego. W pałacu prezentowany był również duży i znany obraz Gładysza ?Wjazd gen. H. Dąbrowskiego do Poznania?. Winna Góra po upadku Napoleona stała się ważnym ośrodkiem polskiej myśli narodowej. Bywali tu Julian Ursyn Niemcewicz, Władysław Syrokomla i Henryk Sienkiewicz. Niestety nic z pałacowych kolekcji nie dotrwało do czasów obecnych. Część spieniężył syn Henryka - Antoni, ostatni właściciel przed 1939 r., a reszta została zrabowana w czasie wojny. Po 1945 r. majątek został przejęty przez Skarb Państwa Polskiego. Po przekształceniach 89/90 pałac należał do instytutu RZDIOR w Poznaniu. W jednej z sal w czerwcu 1997 r. otwarto Muzeum gen. Jana Henryka Dąbrowskiego, wcześniej była to Izba Pamięci. W 2003 r. pałac został wydzierżawiony prywatnemu przedsiębiorcy.

Opis

Pałac barokowo - klasycystyczny, w stylu określanym mianem \\\"polskiego\\\" lub \\\"krajowego\\\", który to termin wprowadził Zygmunt Czartoryski w swej publikacji \\\"O stylu krajowym w budownictwie wiejskim\\\". Jest to budowla wzniesiona na planie prostokąta, parterowa, z mieszkalnym poddaszem w mansardowym dachu z lukarnami, wzbogacona o piętrowy pseudoryzalit od frontu, poprzedzony portykiem w wielkim porządku, zwieńczonym trójkątnym naczółkiem. W naczółku umieszczono herb Mańkowskich Zaremba, a we fryzie belkowania umieszczono sentencję \\\"Si Deus nobiscum quis contra nos\\\" - Jeśli Bóg z nami, którz przeciwko nam. Od ogrodu umieszczono piętrowy pseudoryzalit środkowy zwieńczony neobarokowym szczytem i parę parterowych, dwuosiowych ryzalitów skrajnych zwieńczonych trójkątnie. Bryłę wzbogacają ponadto ryzality w elewacjach bocznych, mieszczących klatki schodowe. W osi wejściowej znajduje się hol mieszkalny z kominkiem, wykonany wg angielskich wzorców.

Park

Park krajobrazowy z 2 poł. XVIII w. i poł. XIX w. o pow. około 4,5 ha. Obecnie poddany rewitalizacji i zadbany. Ciekawostką jest tu głaz poświęcony gen. J. H. Dąbrowskiemu. W parku znajduje się staw z wyspą, otoczony starodrzewem. Na wyspie stoi neogotycki pomnik z 1 poł. XIX w. adiutanta generała - Stanisława Chłapowskiego.

Inne

Kościół barokowy p.w. św. Michała Archanioła z 1766 r., powiększony w 1912 r

tekst: Marek polskiezabytki.pl 2011

Komentarze

Aby skomentować obiekt, zaloguj się. Jeżeli nie masz jeszcze konta w serwisie, zarejestruj się.

Ten obiekt nie został jeszcze skomentowany.