Skatalogowanych zabytków: 11152
Zarejestruj się
Miniatura Owińska
zdjęcie Marek Kujawa 2009
Miniatura OwińskaMiniatura OwińskaMiniatura OwińskaMiniatura OwińskaMiniatura OwińskaMiniatura OwińskaMiniatura OwińskaMiniatura OwińskaMiniatura Owińska

Zdjęcie archiwalne

Miniatura Owińska
Zdjęcie Marek Kujawa

Lokalizacja

Współrzędne GPS (zapis dziesiętny): 52.5147, 16.9763

Użytkownicy współtworzący opis i dane obiektu

Marek KujawaTomek MalikMiłosz Wiśniewski

Owińska

Województwo:wielkopolskie
Powiat:poznański
Gmina:Czerwonak
Rodzaj obiektu:Pałac

Rejestr zabytków

Zespół: pałacowy
Obiekt:pałac, 1805, nr rej.: 317/A z 21.10.1968
Park:nr rej.: 22/A z 14.10.1948

Stan obecny

Opuszczony. Własność J.S.T., wcześniej prywatny.

Historia

Pałac z pocz. XIX w.
Wieś wzmiankowana po raz pierwszy w 1249 r. Pierwotnie nazywała się Ovensko. Od założenia w poł. XIII w. należała do zakonu cysterek. W ciągu wieków dzięki licznym darowiznom majątek klasztorny powiększył się i obejmował wiele okolicznych wsi. Po 2 rozbiorze Polski w 1793 r. Owińska znalazły się pod panowaniem Prus. Nastąpiło odebranie własności ziem klasztorowi. Majątek został sprzedany w 1797 r. berlińskiemu bankierowi Zygmuntowi Ottonowi von Treskow. W przeciwieństwie do innych Niemców, którzy tą drogą obejmowali majątki w Poznańskiem i następnie odsprzedawali je z dużym zyskiem, Zygmunt von Treskow osiadł wraz z rodziną w Wielkopolsce i zabrał się do rozwijania gospodarki i poszerzania swych posiadłości. Ich główne rezydencje znajdowały się w: Owińskach, Radojewie, Wierzonce, Chludowie, Biedrusku, Nieszawie, Morasku i Knyszynie. Najokazalszym spośród nich pozostaje jednak do dziś pałac w Owińskach, główna siedziba rodu (wzniesiony w latach 1804-1806), z którym sąsiaduje usytuowany po drugiej stronie Warty pałac w Radojewie, dawna letnia rezydencja rodu von Treskow, zamieniona na siedzibę rodową dla Henryka Baltazara, syna Zygmunta. Projektantem pałacu był Dawid Gilly, następnie przebudowany został przez słynnych architektów berlińskich: Karola Fryderyka Schinkla i Franciszka Catela. Zakonnice przebywały w klasztorze do 1835 r., kiedy nastąpiła ostateczna kasata klasztoru, po ówczesnym przesiedleniu pozostałych zakonnic do innych miejscowości. Treskowowie przekształcili przemysł środowiskowy. Pocysterski browar przerobiono na gorzelnię, olejarnię na piekarnię i młyn. W 1886 r. dominium owińskie miało gorzelnię, 2 młyny, dawną cegielnię, ale unowocześnioną, hodowlę bydła holenderskiego oraz mleczarnię. Angażowali się w wojny przeciwko Polakom, m.in. podczas Wiosny Ludów i w okresie 2 wojny światowej. Po 1945 r. majątek stał się własnością Skarbu Państwa Polskiego. W pałacu utworzono zakład dla sierot z powstania warszawskiego. Później, po przeniesieniu sierocińca, utworzono szkołę podstawową i przedszkole. Wówczas stan budynku był jeszcze dobry. Następnie, w 1997 r. pałac został sprzedany prywatnej osobie, która ogołociła go z wyposażenia. Obecnie zabezpieczony, znajduje się ponownie pod zarządem miejscowej J.S.T. i czeka na nowego właściciela.

Opis

Pałac późnoklasycystyczny. Budynek piętrowy, wzniesiony na planie wydłużonego prostokąta, murowany z cegły i otynkowany. Wysokie piwnice wyodrębnione za pomocą kamieni polnych (w czasie wojny w tych piwnicach urządzono katownie), z okrągłymi oknami. Dach czterospadowy, mansardowy, kryty dachówką. z niewielkimi lukarnami, zawierający użytkowe poddasze. Kondygnacje bryły pałacu zaznaczono gzymsem kordonowym i podokiennym oraz zróżnicowanym kształtem okien. W elewacji frontowej znajduje się portyk wsparty na czterech kolumnach doryckich w małym porządku, nad którym znajduje się taras, z dużym palladiańskim porte-fenetre i dwoma oknami po bokach, wkomponowanymi w pseudoportyk z dwóch pólkolumn i dwóch pilastrów. Nad nim trójkątny fronton. W elewacji ogrodowej również ryzalit, przed nim znajduje się nowsza weranda. Elewacje są piętnastoosiowe, z dwiema czteroosiowymi, parterowymi dobudówkami gospodarczymi przy szczytach. Wnętrze dwutraktowe, z prostokątną sienią kolumnową i okrągłym westybulem na osi parteru. Sień z czterema parami doryckich kolumn na wysokich podestach wzdłuż ścian bocznych, między podestami schodki do przyległych pokoi. Architraw który podtrzymują kolumny, na nim oraz w zwieńczeniu dwu pozostałych ścian malowany fryz o motywach pompejańskich: girlandy na wstęgach, medaliony z liliami en grisaille; na plafonie pośrodku malowana rozeta - słońce, z boków muszle. Westybul otwierający się na ogród, nakryty jest sklepieniem parasolowym malowanym w gwiazdy, z rozetą pośrodku oraz na obrzeżu z motywami pawi wśród wici kwiatowych. Ściany rozczłonkowane niszami konchowymi (w których stały posągi) i ujęte pilastrami; od wsch. jednobiegowa klatka schodowa na piętro. Na piętrze, na osi budynku, znajduje się obszerna sala na przestrzał, o zachowanej starej posadzce i boazerii oraz dwa skromne kominki, zamurowane.
Bramy - kordegardy murowane, otynkowane. Zamknięte arkadowe, ujęte pilastrami, zwieńczone trójkątnymi frontonami. Brama północna została w 2006 r. wyremontowana i obecnie mieści się w niej punkt informacji turystycznej oraz toaleta.

Park

Park z XIX w. o pow. około 5ha., wg projektu Piotra Józefa Lenne z Berlina. Znajduje się tu cenny starodrzew, m.in. białodrzewy, jesiony, kasztanowce, dęby i lipy, a także system nawadniający staw, z urokliwymi mostkami. Do rezydencji prowadzą wejścia przez dwa symetrycznie usytuowane po obu stronach stawu budynki bramne (kordegardy) i droga dająca początek alejom lipowym. Na północ od pałacu znajdują się zabudowania folwarczne. Przed 1945 r. park był otoczony ceglanym murem, wysokim na ok. 2 m., został on stopniowo rozebrany na materiał budowlany. Park zaniedbany, uporządkowany w części przed pałacem.

Inne

Dwie bramy, mur. z 1810 r.
Dom rządcy, mur. z 1840 r.
Neogotycka kuźnia, mur. z poł XIX w.
Obora i stajnia, mur. z poł. XIX w.

tekst: Marek polskiezabytki.pl 2011

Komentarze

Aby skomentować obiekt, zaloguj się. Jeżeli nie masz jeszcze konta w serwisie, zarejestruj się.

Karol Barsolis Turysta Kulturowy 5 lat i 7 miesięcy temu
piekny wyremontowany obiekt , ktory ma szcescie bo jest oczkiem w glowie starosty poznanskiego -Grabkowskiego .