Skatalogowanych zabytków: 11201
Zarejestruj się
Miniatura Gogolewo
2006, zdjęcie Magdalena O.-G.
Miniatura GogolewoMiniatura GogolewoMiniatura GogolewoMiniatura GogolewoMiniatura GogolewoMiniatura GogolewoMiniatura GogolewoMiniatura GogolewoMiniatura GogolewoMiniatura GogolewoMiniatura GogolewoMiniatura GogolewoMiniatura GogolewoMiniatura GogolewoMiniatura GogolewoMiniatura GogolewoMiniatura GogolewoMiniatura GogolewoMiniatura GogolewoMiniatura GogolewoMiniatura GogolewoMiniatura GogolewoMiniatura GogolewoMiniatura GogolewoMiniatura GogolewoMiniatura Gogolewo

Lokalizacja

Współrzędne GPS (zapis dziesiętny): 51.7212, 17.0294

Użytkownicy współtworzący opis i dane obiektu

Magdalena O.-G.Marek KujawaTadeusz Hieronim ( tedesse ) Rzepka

Gogolewo

Schöngarten (1939-45)

Województwo:wielkopolskie
Powiat:gostyński
Gmina:Krobia
Rodzaj obiektu:Pałac

Rejestr zabytków

Zespół:pałacowy, 1 poł. XIX, XX w.
Obiekt:pałac, nr rej.: 1386/A z 23.02.1973
Park:nr rej.: 141/kl.IV-73/63/56 z 3.05.1956

Stan obecny

Pępowo Sp. z o.o. Stadnina Koni.
Gogolewo. Jeździecki klub sportowy.

Historia

Pałac z 1820 r. / k. XIX w.
Pierwsze wzmianki o wsi pojawiają się w księgach grodzkich i ziemskich na pocz. XV w. i wymieniają sędziego poznańskiego – Paszka (Pakosława) z Gogolewa. Pierwszy drewniany dwór istniał tu już w poł. XV w. Mówi o nim zapiska z 1446 r., kiedy to Małgorzata ze Skoroszewic sprzedała ¼ dworu swojej nepotce, Małgorzacie z Gołaszyna. Połowa wsi Gogolewo należała wówczas do Ścibora z Niepartu, który w 1456 r. zapisywał na tych dobrach 300 grzywien posagu żonie Elżbiecie. Na pocz. XVI w. współdziedzicami G. byli Andrzej i Stanisław Imbirowie z Objezierza, którzy w 1517 r. sprzedali swe części Górskiemu. W latach 30. XVI w. G. przeszło z powrotem w ręce Objezierskich, a także częściowo Rosnowskich. W 1534 r. Benedykt Rosnowski zapisywał na swojej części 300 złp. posagu i t. wiana swej żonie Zofii Młyńskiej. Braci Rosnowskich było kilku i każdy z nich zapisywał podobne sumy swoim małżonkom. Wieś zapewne była podzielona na więcej niż dwie części, ponieważ wśród kolejnych jej posiadaczy oprócz Objezierskich i Rosnowskich znajdujemy także Janusza Jaskóleckiego. Ten ożeniony był z Anną Rosnowską, córką Jakuba. Taż miała siostry: Barbarę zamężną za Mikołaja Spławskiego i Agnieszkę zam. za Marcina Boboleckiego. Pod koniec XVI w. możemy wymienić dwóch dziedziców: Kaspra Jaskóleckiego oraz Benedykta Rosnowskiego. Tenże Benedykt miał synów: Jana ożenionego z Marią Mikołajewską i Benedykta (zwanego też Bieniaszem). W 1624 r. na skutek układu z bratem Gogolewo wziął Jan. On także zachował prawo patronatu nad kościołem w Nieparcie. W 1628 r. spisano intercyzę, w której Jan sprzedaje dobra bratu za 35,5 tys. złp. Benedykt ożenił się z Barbarą Komorowską z Komór Dąbrownych; zmarł przed 1648 r., zaś wdowa wydzierżawiła dobra Janowi Golińskiemu. Synami Benedykta i Barbary byli: Benedykt, Franciszek oraz Piotr Rosnowscy. Piotr ożenił się z Dorotą z Osieka Zakrzewską; w 1651 r. zapisywał jej na Gogolewie 6 tys. florenów posagu i t. wiana. W latach 1654-1660 bracia Benedykt i Franciszek sprzedawali swoje części Gogolewa Bronikowskim. Najpierw Florianowi ożenionemu z Zofią Milewską, a nastepnie ich synowi Janowi. W 1660 r. swoich praw do tej wsi zrzekła się także żona Franciszka Rosnowskiego – Anna Kierska. W Gogolewie pozostał Piotr, który miał syna Adama. Ten w 1682 r. sprzedał swoją połowę wsi Aleksandrowi Zakrzewskiemu, synowi Mikołaja, za kwotę 30 tys. złp. Ten ożeniony był z Zofią Pruszakówną, której po sprzedaży G. zapisał 5 tys. złp. na połowie Wieszczyczyna w pow. kościańskim. W 1688 r. dziedzicem G. był Adam Stanisław Los Goliński, syn Stefana, który sprzedał ½ wsi Adamowi Borek-Gostyńskiemu, za kwotę 29,5 tys. złp. Ten ok. 1700 r. ożenił się z Dorotą Rydzyńską, z którą miał syna Franciszka i córkę Zofię. Franciszek ożenił się z Katarzyną Wilczyńską, zaś Zofia wyszła za starościca kruszwickiego, Konstantyna Szygowskiego. Dobra odziedziczył Franciszek Gostyński, który w 1743 r. sprzedał je za 109,912 tys. złp. Piotrowi Sokolnickiemu h. Nowina, chorążemu poznańskiemu, pułkownikowi królewskiemu. Ten ożeniony był z Anną Gajewską, z którą mieli synów: Jana Nepomucena (1718-1785) i Ksawerego. W 1749 r. Gogolewo odkupił od ojca Jan Sokolnicki. Rok później ożenił się on z Teresą Otto-Trąmpczyńską, z którą miał córki Kunegundę i Mariannę oraz syna Piotra Prokopa (1762-1808). Marianna w 1774 r. zaślubiła Władysława Suchorzewskiego h. Zaremba, zaś Kunegunda ok. 1787 r. Ksawerego Łukomskiego h. Szeliga. Piotr ożenił się z Marią Nepomuceną Suchorzewską, a w 1786 r. w Gogolewie urodził się ich syn Telesfor Melchior Józef. Niestety nie wiemy jakim sposobem w posiadanie wsi wszedł Stefan Garczyński, generał w Koronie, ożeniony z Weroniką Krzycką h. Kotwicz. Wiadomo tylko, że był on spokrewniony z Sokolnickimi przez Gajewskich. Jego matka - Anna - miała brata Franciszka Gajewskiego, zaś wnukiem tegoż był Adam Norbert Gajewski ożeniony z Eleonorą Garczyńską – córką generała i Krzyckiej. Dobra po rodzicach miał odziedziczyć brat Eleonory - Antoni (1768-1813), jednak matka w 1792 r. sprzedała Gogolewo, Niepart i folwark Dębina Janowi Jakubowi Klugowi z Rokossowa. Kolejnym dziedzicem był Józef Antoni Dramiński h. Suchekomnaty, ożeniony z Karoliną Koszutską h. Leszczyc. Następnie dobra przeszły na krótko w ręce niemieckie i gdzieś na pocz. XIX w. wykupił je Marceli hr. Czarnecki h. Prus (III), ożeniony z Florentyną Chłapowską h. Dryja. Na Gogolewie utworzono ordynację, a Czarneccy postanowili „pisać się” z tej właśnie wsi. Ok. 1820 r. wybudowali obecny pałac wg projektu samego dziedzica, zapewne na miejscu starszego budynku. Marceli i Florentyna mieli czterech synów: Antoniego (1821-1886), Zygmunta Stanisława (1823-1908), Józefa (1830-1854) i Stanisława (1830-1905) oraz dwie córki: Celinę (1826-1896) i Helenę (1840-1867). Ok. 1852 r. dobra po rodzicach odziedziczył Zygmunt – drugi ordynat - który 1 grudnia 1849 r. zaślubił we Wrocławiu Marię Giżycką h. Gozdawa. Miał z nią ośmioro dzieci: Wiktora (1850-1916), Marcelinę, Wacława Jana Michała (1854-1955), Józefa Anastazego Jana Kazimierza (1857-1922), Michalinę Ludwikę, Michała Stefana Prota (1861-1947), Stefana Wacława Bolesława (1863-1932) i Szymona Mariana Tadeusza Zygmunta (1866-1940). Dobra odziedziczył najstarszy Wiktor. Hrabia był prawnikiem i historykiem, doktorem obojga praw, trzecim z kolei ordynatem na Gogolewie. Był on także patronem miejscowego kościoła. Po ukończeniu gimnazjum francuskiego studiował w Bonn, Heidelbergu i Wrocławiu. Po uzyskaniu tytułu doktora studiował chemię w Lipsku i rolnictwo w Halle. Zwiedził Francję, Anglię i Włochy, a nastepnie osiadł w Gogolewie. Był chory na astmę, dlatego poświęcił się badaniom naukowym w domowym zaciszu. Pracował nad zastosowaniem nowoczesnych środków chemicznych w rolnictwie. Metody te stosował na swoim gospodarstwie w Gogolewie. Publikował także prace na temat swoich badań językowych, także języków starożytnych. W 1876 r. w Odessie zaślubił Eufrozynę Marię Sobańską h. Junosza (1852-1918), córkę Stanisława i Tekli hr. Tyszkiewicz-Łohojskiej. Mieli z Marią czworo dzieci: Stanisława (1877-1942), Teklę Marię (1878-1932), Marcelego Kazimierza (1881-1949) i Edwarda (1885-1940). Z tej czwórki majątek w Gogolewie odziedziczył Marceli, który pod koniec XIX w. przebudował dwór, a w 1912 r. dokupił jeszcze Szczepice k. Kcyni o pow. 4360 mórg. Jego żoną była Seweryna Żółtowska h. Ogończyk (1893-1986), z którą miał syna Juliusza (1920-2005).
W 1885 r. na Gogolewo leżące w pow. krobskim składała się wieś oraz dominum o pow. 2835 mórg. We wsi znajdowały się 33 domy z 228 m-cami wyznania katolickiego, zaś na terenie domeny 13 domów z 229 m-cami (w tym 14 ewangelików). W latach 20. XX w. gospodarstwo przejął od brata Stanisław Czarnecki, który w 1917 r. zaślubił w Wałdowie Eleonorę Komierowską h. Pomian (1889-1934). Miał z nią synów: Marcelego (1919-1939) i Romana (1920-1002) oraz córkę Marię Bernadetę Teresę, etc. (ur. 1923). W 1926 r. Gogolewo wraz z folwarkiem Zygmuntowo liczyło 708 ha, w tym 567 ha ziemi uprawnej, 91 ha łąk i pastwisk, 32 ha lasu, 17,5 ha nieużytków i 0,5 ha wody. Czysty dochód gruntowy wykazywany jako podstawa do naliczenia podatku wynosił 3734 talary. W 1930 r. wieś liczyła 662 mieszkańców. Po 2. wojnie światowej dobra Czarneckich zabrał i rozparcelował Skarb Państwa Polskiego. Na terenie dawnego folwarku znajdowała się stadnina koni, która istnieje tu do czasów obecnych i podlega pod stadninę w Pepowie. W okresie powojennym dawny zespół pałacowy posiadał własną nazwę MIłobędzin.
Źródła:
Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich... 1880-1902;
Teki Dworzaczka (Regesty, Monografie) Biblioteki Kórnickiej P.A.N.;
Marek Jerzy Minakowski, Wielka genealogia Minakowskiego (Wielcy.pl);
Księga Adresowa Gosp. Rolnych Woj. Poznańskiego, 1926;
Księga Adresowa Polski, 1930;
Mapster:
6798 @ Topographische Karte 1:25 000 (Meßtischblatt) cz. wschodnia (Ostdeutschland) /1870 - 1945/
- plik mapy: 4268_Pempowo_1911.jpg
Geoportal.
Wszystkie prawa zastrzeżone!

Opis

Pałac klasycystyczny. Budynek wzniesiony na planie prostokąta, w dłuższej osi N/NW-S/SE, fasadą zwrócony na E/NE, piętrowy, nakryty łagodnymi dachami wielospadowymi. Po bokach wyższej części środkowej znajdują się niższe – parterowe skrzydła. Fasadę akcentuje szeroka część środkowa zwieńczona trójkątnym frontonem, stanowiąca kompozycję sześciu pilastrów małego porządku w obu kondygnacjach i niższego portyku kolumnowego - 2 par kolumn po bokach ganku osłaniającego wejście. W elewacji ogrodowej fronton analogicznie jak w fasadzie; wejście od tej strony poprzedzone jest tarasem i szerokimi schodami.

Park

Park krajobrazowy z k. XVIII / XIX w., o pow. 13,514 ha. Z tej pow. można ew. wyłączyć plac w płn.-wschodnim narożniku o pow. 1,343 ha, wówczas na całą resztę (wraz z dworem i oficyną) przypada 12,17 ha. Na obszar ten składają się działki ewid.: nr ...186 o pow. 3,8799 ha; nr ...188 o pow. 3,6342 ha i pomniejsze, czyli cieki wodne i drogi. Na oddzielnej działce leży też wspomniany plac oraz dwór – dz. nr ...204 o pow. 2,0408 ha (Geoportal, 10.01.2018 r.). W parku na uwagę zasługuje aleja kasztanowa. Do pocz. XX w. park był mniejszy a jego część ozdobna zajmowała tylko nieco więcej niż połowę obecnego obszaru. Za to w płn.-wsch. części parku – tam gdzie teraz są place - znajdowały się sady owocowe. Na pocz. XX w. istniał już okrągły podjazd na osi pałacu.

Inne

Oficyna i zegar słoneczny.

tekst: Marek polskiezabytki.pl 2011

Komentarze

Aby skomentować obiekt, zaloguj się. Jeżeli nie masz jeszcze konta w serwisie, zarejestruj się.

Ten obiekt nie został jeszcze skomentowany.