Złotniki

Stan obecny

Prawdopodobnie własność prywatna.

Historia

Dwór z 2. poł. XIX w.
Złotniki to wieś leżąca w pobliżu DW nr 728, w odległości 13,5 km na północ od Jędrzejowa. Jest to dawna osada, wymieniona już w 1176 r. pośród wsi płacących dziesięciny dla klasztoru cystersów w Jędrzejowie. Dziesięciny te nadał biskup Jan, pochodzący z rodu Jaksów, dziedziców Złotnik. Autorzy "Słownika Geograficznego..." przypuszczają, że już wówczas istniał dwór, płacący dziesięcinę miejscowej parafii. Kolejne zapiski dotyczą głównie miejscowego kościoła, niemniej przypuszczamy, że pierwsza XII - wieczna świątynia nie przetrwała do XV w., gdy dziedzicem był Złotkowski h. Starża. Karczmy, zagrodnicy i folwark rycerski składały dziesięcinę plebanowi, zaś łany kmiece klasztorowi w Jędrzejowie. Na pocz. XVI wieku mowa o kolejnym kościele, pod wezwaniem Wszystkich Świętych. Cztery wsie należące do parafii były wówczas opustoszałe, a do kościoła należały dwie role karczemne (...), dwa łany roli i sześć łąk nad rzeką o nazwie "Zarczyczka".
W 1540 r. wieś szlachecka Złotniki leżała w powiecie chęcińskim i należała do Złotnickich. Było tu aż 6 karczm, które płaciły po poł grzywny poboru, 2 kmieci na łanach i 7 na półłankach osiadłych, 6 i ćwierć półłanków pustych, 3 zagrodników, młyn, sadzawka, dwór z folwarkiem, lasy, łąki i zagajniki. Oprócz wymienionych sześciu, dwie karczmy należały do plebana i płaciły po 1 grzywnie poboru, ponadto pobierano opłatę za przejazd mostem (myto) w wysokości 2 denarów. Wartość całej wsi (wraz z Kanicami) oszacowano na 908 grzywien. Pomimo rozkwitu gospodarczego wsi, świątynia prawdopodobnie upadła z powodu szerzenia się reformacji. Parafię katolicką na nowo erygowano w 1595 roku, a zniszczony kościół odbudowany został w 1666 roku przez opata jędrzejowskiego Aleksandra Denhoffa.
W 1827 r. we wsi znajdowało się 40 domów z 368 m-cami. Dzieliła się na część wiejską, folwark i młyn, wchodziła zaś w skład dóbr rządowych w Jędrzejowie. W 1841 r. gruntownie odbudowano miejscowy kościół. W 1888 r. Złotniki dzieliły się na wieś i folwark, leżały w pow. jędrzejowskim, stanowiły siedzibę gminy i parafii. We wsi znajdował się urząd gminy i szkoła początkowa. Na pocz. XX w. majątek został prawdopodobnie rozparcelowany. W 1930 r. wieś liczyła 622 mieszkańców. Dzierżawcą resztówki z ziemią o pow. 120 ha był Ignacy Kruszewski. We wsi będącej siedzibą gminy działały 4 młyny, kuźnia Sz. Kałwy, kilka sklepów spożywczych i pożyczkowa "Kasa Stefczyka". Po 2. wojnie światowej pozostałości folwarku zostały znacjonalizowane i wtopiły się w krajobraz wsi rolniczej.
Źródła:
Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich... 1880-1902;
Słownik Historyczno-Geograficzny P.A.N.;
Marek Jerzy Minakowski - Genealogia Potomków Sejmu Wielkiego;
Księga Adresowa Polski, 1930;
Geoportal;
Mapster:
1755931 @ WIG - Mapa Szczegółowa Polski 1:25 000 [1929 - 1939]
- plik mapy: P45-S30-I_MALOGOSZCZ_1937.jpg
Wszystkie prawa zastrzeżone!

Opis

Dwór drewniany, wzniesiony na planie prostokąta, w dł. osi zbliżonej do N-S, fasadą skierowany na wschód (z niewielkim odchyleniem na południe). Parterowy i nakryty czterospadowym dachem z obszernymi trójkątnymi wystawkami w obu dłuższych elewacjach i mniejszymi facjatkami na szczytach.

Park

Park z 2. poł. XIX w. o pow. 1,7 ha, położony w całości na współczesnej dz. ewid. nr 324/1.

Inne

We wsi: kościół, mur., 2. poł. XIX w., par. p.w. Wszystkich Świętych

tekst: Marek polskiezabytki.pl 2011