Skatalogowanych zabytków: 11149
Zarejestruj się
Miniatura Szydłów
skarbczyk., zdjęcie Julia Schab
Miniatura SzydłówMiniatura SzydłówMiniatura SzydłówMiniatura SzydłówMiniatura SzydłówMiniatura SzydłówMiniatura SzydłówMiniatura SzydłówMiniatura SzydłówMiniatura SzydłówMiniatura SzydłówMiniatura SzydłówMiniatura SzydłówMiniatura SzydłówMiniatura SzydłówMiniatura SzydłówMiniatura SzydłówMiniatura Szydłów

Lokalizacja

Współrzędne GPS (zapis dziesiętny): 50.5917, 21.0008

Użytkownicy współtworzący opis i dane obiektu

Rafał TerknerJulia SchabMonika WTomek MalikJerzy Mrozek

Szydłów

Województwo:świętokrzyskie
Powiat:staszowski
Gmina:Szydłów
Rodzaj obiektu:Zamek

Rejestr zabytków

Zespół:zamkowy, 2 poł. XIV-XVII w., nr rej.: 485 z 15.04.1967

Historia

Pozostałości królewskiego zamku wznoszą się w północno-zachodniej części miasta w obrębie fortyfikacji miejskich. Warownia wznosiła się na skalistej skarpie opadającej stromym zboczem ku dolinie rzeczki Ciekącej. W latach 1957-60 i 1977-80 na zamku przeprowadzono badania architektoniczno-archeologiczne pod kierunkiem E. Gąssowskiej oraz A. Miłobędzkiego. W roku 1990 rozpoczęły się prace konserwatorskie pod kierunkiem L. Kajzera. Zamek wraz z murami miejskimi poddane były wielokrotnym pracom konserwatorskim, między innymi w 1927 roku. W latach 1945-1947 podwyższono ściany główne budynku zamkowego oraz zwieńczono je krenelażem. Taka forma nie jest jednak poświadczona żadnym przekazem ikonograficznym. Prac tych dokonał J. Żukowski. W latach 1957-60 odbudowano tzw. Skarbczyk. Pierwsza wzmianka o warowni pochodzi z 1255 roku i dotyczy pobytu w Szydłowie Bolesława Wstydliwego wraz ze swym dworem. Badania nie przyniosły jednak efektów w postaci odkrycia budowli z tego okresu. Prawdopodobnie pozostałości tej warowni znajdują się na wzgórzu, w miejscu gdzie obecnie wznosi się kościół Wszystkich Świętych. Wg Jana Długosza zamek został wystawiony z fundacji Kazimierza Wielkiego. Informacji tej nie potwierdza Jan z Czarnkowa choć u niego znajdziemy wiadomość o wzniesieniu murów miejskich. Pierwszy kronikarz podaje również, że w latach 1394-1395 na potrzeby zamku przekazano znaczną część dochodów z żup bocheńskich. Miasto zostało ulokowane w I ćwierci XIV wieku o czym świadczy zapis z 1329 roku. Miasto było wielokrotnie trawione przez pożary. Nie wiemy w jakim stopniu niszczyły one zamek. Największą pożogę przyniósł pożar w roku 1541. Spłonęło wtedy całe miasto razem z zamkiem i fortyfikacjami. Dokument lustracyjny z 1564 roku mówi o odbudowanym już zamku. Następny pożar z 1630 roku oraz zniszczenia spowodowane wojną ze Szwedami również nie spowodowały zagłady zamku. Dopiero pod koniec XVIII wieku warownia popadała w ruinę. Wcześniej, w roku 1723 została jeszcze odrestaurowana staraniem starosty Józefa Załuskiego. W 1822 roku odbyła się licytacja wystawionej na sprzedaż ruiny z przeznaczeniem rozbiórki. Pozostałości zamku szczęśliwie jednak ocalały.

Założenie zbudowane z wapienia posadowiono na planie wydłużonego wieloboku o wymiarach około 60 X 110 m. Założenie o powierzchni około 7000 m2 składało się z dwóch członów: od północy był to zamek administracyjny, od południa rezydencja królewska. Głównym elementem części południowej był pałac zwany salą rycerską. Budynek ten posadowiony był na planie prostokąta o wymiarach 12,8 X 34,8 m i wzniesiony był w południowej części dziedzińca. Dom ten miał dwie kondygnacje, w przyziemiu posiadał dwa pomieszczenia, nakryty był dwuspadowym dachem. Od południa znajdował się ryzalit mieszczący być może kaplicę. W północno-zachodnim narożniku dziedzińca znajdowały się pierwotnie dwie cylindryczne wieże o średnicach 10,7 i 10,6 m. W XV wieku w miejscu wież powstał piętrowy budynek zwany Skarbczykiem. Miał on formę kwadratowej baszty powiększonej później o wschodnią część opiętą przyporami. W 1528 roku Skarbczyk został nadbudowany. Dom główny zamku administracyjnego posadowiony był na planie prostokąta o wymiarach 15,5 X 35,5 m, posiadał dwie kondygnacje, trzy izby w przyziemiu: wschodnią (9,2 X 12 m), środkową o funkcji sieni z portalem wejściowym od południa (10 X 12 m) i zachodnią (9,2 X 12 m). Wjazd do założenie umieszczony był we wschodnim odcinku muru obwodowego. W XVII wieku powstał w tym miejscu budynek bramny. Dwu członowe założenie powstawało w dwóch fazach. Najpierw powstał człon zamku administracyjnego. Później człon rezydencji królewskiej z gotycką kamieniarką. Prawdopodobnie inicjatorem budowy drugiego członu był Ludwik Węgierski. Pałac królewski przestał pełnić swe funkcje już w XV wieku. Wielokrotne próby restauracji zamku nie spowodowały zatrzymania jego powolnego upadku.

Inne

Sala Rycerska, XIV, 1946 r., nr rej.: 500 z 12.04.1957
Skarbczyk, 1528, 1960 r., nr rej.: 501 z 12.04.1957
Budynek bramny z pocz. XVII w., nr rej.: 851 z 29.06.1959
Mury obronne.
Zdjęcia z roku 2016, są autorstwa pana Andrzeja, dodał Jerzy M. polskiezabytki.pl

Komentarze

Aby skomentować obiekt, zaloguj się. Jeżeli nie masz jeszcze konta w serwisie, zarejestruj się.

Ten obiekt nie został jeszcze skomentowany.