Skatalogowanych zabytków: 11333
Zarejestruj się
Miniatura Lubliniec
2012, zdjęcie Michał Jakobielski
Miniatura LubliniecMiniatura LubliniecMiniatura LubliniecMiniatura LubliniecMiniatura LubliniecMiniatura LubliniecMiniatura LubliniecMiniatura LubliniecMiniatura LubliniecMiniatura LubliniecMiniatura LubliniecMiniatura LubliniecMiniatura LubliniecMiniatura LubliniecMiniatura Lubliniec

Zdjęcie archiwalne

Miniatura Lubliniec
Zdjęcie GREGORIUS ...

Lokalizacja

Współrzędne GPS (zapis dziesiętny): 50.6663, 18.6788

Lubliniec

Województwo:śląskie
Powiat:lubliniecki
Gmina:Lubliniec
Rodzaj obiektu:Zamek

Rejestr zabytków

Obiekt: zamek, nr rej.: 400/60 z 12.03.1960 (brak decyzji w KOBiDZ) oraz 86/78 z 1.03.1978

Stan obecny

Obiekt dostępny - hotel i restauracja "Hotel Zamek Lubliniec" (2023)

Historia

Według tradycji datą założenia Lublińca przez księcia opolsko-raciborskiego Władysława I Opolczyka jest rok 1272. W tym czasie Śląsk, podobnie jak cała Polska , znajdował się w okresie rozbicia dzielnicowego. Istniało tu kilkanaście niezależnych księstw, Lubliniec wchodził w skład księstwa opolsko-raciborskiego, którym władała dynastia Piastów. W 1397 po raz pierwszy w źródłach pisanych odnotowane zostało istnienie zamku książęcego w Lublińcu w związku z konfliktem wojennym między królem polskim Władysławem Jagiełłą a księciem Władysławem Opolczykiem, ówczesnym właścicielem zamku. Wedlug Jana Długosza, podbite wówczas ziemie księcia śląskiego wraz z zamkiem otrzymał w dzierżawę wojewoda krakowski Spytko z Melsztyna. W 1401 r. zamek wrócił w posiadanie Piastów opolskich za sprawą małżeństwa bratanka Władysława Opolczyka z córką Spytka i pozostał ich własnością aż do 1532 r. W 1532 Po śmierci Jana II Dobrego Śląsk został włączony w obręb zwierzchności dynastii Habsburgów austriackich, władających Królestwem Czech. Lubliniec, wraz z Zamkiem i okolicznymi wsiami oddawany był w dzierżawę. W 1587 Dobra Lublinieckie wraz Zamkiem, dzierżawione przez Jana Kochcickiego od 1576, zostały przez niego nabyte na własność. Zamek został przebudowany i stanowił jedną z siedzib rodu Kochcickich. Kochciccy niedługo utrzymali majątek w swoich rękach. Za działalność w obozie antyhabsburskim w czasie wojny trzydziestoletniej odebrano im zajmowane ziemie, w tym Lubliniec (w 1629 r.). W 1645 r. zamek został nabyty przez włoski ród Cellarych, którzy zamieszkiwali go przez ponad osiemdziesiąt lat. W 1665 roku na Zamku, u Andrzeja Cellarego, krótkotrwałe schronienie znalazł jasnogórski obraz Matki Boskiej Częstochowskiej, przywieziony tu przez oo. Paulinów w obawie przed szwedzką rekwizycją. Kolejnymi właścicielami zamku w latach 1727–1763 byli przedstawiciele rodu de Garnier. W kolejnych latach zamek przechodził z rąk do rąk. W 1763 r. jego właścicielem został Franciszek Grotowski herbu Rawicz. W tym czasie prawdopodobnie dokonano zmiany elewacji z barokowej na klasycyzującą. W 1826 roku zmarła wdowa po Franciszku Grotowskim, Maria Blacha. Zamek przejęły władze pruskie . Zamek był siedzibą różnych instytucji, w tym sądu, starostwa powiatowego. W 1893 roku władze niemieckie otworzyły w Lublińcu szpital dla umysłowo chorych i kalekich. Budynek zamku wszedł w skład szpitala i został częściowo przebudowany. W 1960 decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach zamek wpisano do rejestru zabytków. W 1977 budynek zamku został wyłączony z eksploatacji przez szpital psychiatryczny z powodu złego stanu technicznego. W 1999 powstała Fundacja „Zamek Lubliniecki”. W jej skład weszło miasto Lubliniec oraz 83 inne podmioty o różnym statusie prawnym. Celem fundacji stała się pomoc przy odrestaurowaniu Zamku. W 2002 nieruchomość „Zamek Lubliniecki” została przejęta na własność przez miasto Lubliniec od Śląskiego Urzędu Marszałkowskiego w Katowicach. W 2005 ruszyła odbudowa i przebudowa zamku. W 2010 po 5 latach prac zostaje otwarty "Hotel Zamek Lubliniec" (Jarosław Bochyński 2023)

Opis

Zamek usytuowany jest na pd.-zach. od rynku lublinieckiego, otoczony małym parkiem, ograniczonym od pn. i pd. budynkami szpitala, od wsch. ul. Grunwaldzką, a od zach. małą skarpą i drogą dostawczą. Zachowany budynek, zapewne z XVII w. ze śladami cech barokowych, został przekształcony i rozbudowany w charakterze pseudorenesansowym. Wzniesiony na planie prostokąta z nieznacznym ryzalitem na osi od zach. i dwoma bocznymi od strony wsch., powiększonymi prawdopodobnie za czasów Grotowskiego (2. poł. XVIII w.), co miało umożliwić umieszczenie tam klatek schodowych. Dwukondygnacyjny z poddaszem, przykryty dachem mansardowym z gęsto rozmieszczonymi lukarnami (powstałymi w czasie adaptacji poddasza na cele szpitalne). Murowany z cegły pełnej, na zaprawie wapiennej, na parterze i w piwnicy mur miejscami mieszany (ceglano-kamienny), otynkowany. Częściowo podpiwniczony, w piwnicach sklepienia kolebkowe z lunetami. Elewacja frontowa (wsch.) symetryczna, dziewięcioosiowa, okna obramione bogato profilowanymi opaskami, przy lukarnach wydatne gzymsy. W zwieńczeniach bocznych ryzalitów bogata dekoracja sztukatorska, nad oknami klatek schodowych woluty wypełnione promieniście ukształtowanymi kwiatami i liśćmi akantu. (JB 2023)

Inne

Źródła
http://www.zameklubliniec.pl
ewidencja parkowa
Opracowanie Aleksandry Bednarskiej, OT NID w Katowicach, z 2015 roku.
Zdjęcia z 1996 Magdalena Tomżyńska

Komentarze

Aby skomentować obiekt, zaloguj się. Jeżeli nie masz jeszcze konta w serwisie, zarejestruj się.

Ten obiekt nie został jeszcze skomentowany.