Glinki

Stan obecny

Dwór nie istnieje, rozebrany w 1993 roku.

Historia

Początki osady nie są znane. W źródłach z 1483 roku pojawia się Stanisław z Glinek herbu Trzaska, natomiast w dokumentach z XVI wieku wymieniane są “Glinki Modliszewskich”.
W tym czasie starostą ziemi łomżyńskiej był Andrzej Modliszewski, być może był on właścicielem Glinek, W wieku XVII majątek należał do Łąkowskich. W XVIII wieś Glinki uległa rozdrobnieniu na szereg cząstek szlacheckich. Na początku XIX wieku Adam Doliwa właściciel pobliskich dóbr Kumelsk rozpoczął proces scalania dóbr. W 1827 roku we wsi było 16 zagród ze 122 mieszkańcami, Od roku 1846, jako właściciel występuje Wincenty Białosuknia, do którego należały także Wincenta, Wykowo, Okurowo i Brzozowo. Do połowy XIX wieku żaden z właścicieli Glinek nie miał tu swojej siedziby. Prawdopodobnie istniał tu folwark pełniący funkcje zaplecza gospodarczego. Dopiero, gdy jedna z córek Wincentego Białosukni, Waleria, otrzymawszy w posagu Glinki, wyszła za mąż za Maurycego Przyjemskiego (w 1872 roku), rozpoczęto tu budowę założenia dworsko-folwarcznego. Prace miały miejsce w latach 1872 -1883. W tym czasie powierzchnia majątku wynosiła 300 mórg, W tym 75 mórg gruntów ornych i ogrodniczych, 30 mórg łąk, 35 pastwisk, 3 wody, 50 lasu i 5 mórg nieużytków. W 1880 roku w majątku było 6 budynków murowanych i 4 drewniane. Z folwarkiem związana była osada Milewo i Truszki-Patory. Po śmierci Maurycego, dziedzicem Glinek został jego najstarszy syn, Zygmunt, który ożenił się z Wandą Siemiradzką (córką malarza Henryka Siemiradzkiego). W okresie międzywojennym powiększył się znacznie obszar ziemi należącej do Glinek, do 485 ha, W tym okresie także przebudowano i powiększone dwór. Przyjemscy rezydowali w Glinkach do 1939 roku, kiedy to zmuszeni byli je opuścić, udając się na Lubelszczyznę. Zygmunt Przyjemski zginął w 1941 roku. Po II WŚ Glinki zostały wyłączone od parcelacji i w całości upaństwowione. Liczyły wówczas 527 ha ziemi, w tym 220 ha gruntów ornych, 17 ha łąk, 2 ha pastwisk, 4 ha ogrodów, 29 ha nieużytków i 55 ha lasów. Utworzono tu Państwowa Gospodarstwo Rolne, a wkrótce Zakład Rolno-Hodowlany podległy Państwowemu Ośrodkowi Hodowli Zarodowej w Grabowie. W okresie powojennym prowadzono różne prace budowlane. Z wykorzystaniem fundamentów, na miejscu trzech budynków podwórza wzniesiono nowe. We dworze żadnych prac konserwatorskich, ani remontowych nie prowadzono, doprowadzono go do ruiny, a w 1993 roku resztki rozebrano. Na terenie południowo-wschodnim dawnego zespołu wzniesiono szereg nowych obiektów inwentarskich i gospodarczych, (JB2026)

Opis

Na zespół folwarczny w Glinkach składały się następujące elementy:
1. Zespół dworsko-parkowy,
2. Podwórze gospodarcze-folwarczne.
3. Kolonia mieszkaniowa (niezachowana),
Kompozycja zespołu była zwarta wyznaczała ją sieć dróg. Od szosy Kolno - Szczuczyn odchodzą dwie nitki dróg do Glinek, "północna" i "południowa". Droga północna jest główna drogą wsi i wiedzie dalej do wsi Truszki-Patory, południowa komunikowała z szosą folwark. Obie drogi dojazdowe są dwukrotnie połączone ze sobą: aleją zewnętrzną, wzdłuż granicy wschodniej założenia i wewnętrzną, stanowiącą oś kompozycji całego zespołu. Oś kompozycji założenia wiedzie na linii północ - południe, prostopadle odchodząc od głównej drogi wsi. Po jej stronie zachodniej usytuowany był zespół dworsko-parkowy, po wschodniej podwórze gospodarczo-folwarczne Kolonia mieszkaniowa była założona po północnej stronie głównej drogi wsi, niemal wzdłuż osi założenia. W kompozycji można wyznaczyć także oś wschód - zachód, na której usytuowane zostały główna obiekty zespołu: dwór, lodownia i ściana południowa podwórza gospodarczo-folwarcznego ze stajnią i oborą. Zespół dworsko-parkowy ogrodzony był w całości murem; pełnym od strony drogi (pn), i wzdłuż granicy zachodniej, ażurowym od strony podwórza. Brama do zespołu dworsko-parkowego usytuowana była na wysokości oficyny, Dwór był murowany, tynkowany, parterowy, przekryty dachem naczółkowym, z ryzalitem od frontu mieszczącym ganek kolumnowy, taras, szczyt ścięty prosto. Elewacje wzdłużne pięcioosiowe, okna w opaskach z bielonego tynku. Dach pokryty kostką eternitową, Po dworze pozostał do lat 90. XX wieku jedynie podest ganku z mozaiką z kolorowych kamieni i napisem "SALVE”. W okresie międzywojennym powiększono dwór dobudowując do naroża południowo-wschodniego skrzydło, w którym mieściła się m. in. kuchnia. Z tego czasu pochodzi prawdopodobnie ryzalit z gankiem i facjatą,
Na linii dworu położona była także duża lodownia ze szczytem w ogrodzeniu zespołu, wychodzącym na podwórze gospodarcze-folwarczne. Ściana szczytowa lodowni wkomponowana była swą formą architektoniczną w ażur ogrodzenia zespołu dworsko-parkowego, Do dworu prowadził podjazd okalający gazon z kamiennym wazonem na wysokim postumencie po środku.
Park położony był w części zachodniej założenia. Układ parku jest obecnie zatarty. Najprawdopodobniej właściwy park, typu krajobrazowego usytuowany był w pobliżu dworu, w części północno-zachodniej terenu parkowego. Zachowały się egzemplarze starodrzewia. W części środkowej parku usytuowany był sad, a po stronie pd-zach prawdopodobnie warzywnik. Brama do zespołu dworsko-parkowego znajdowała się na wysokości oficyny, Na miejscu tego budynku wzniesiono współcześnie blok mieszkalny. Oficyna wraz z linią ogrodzenia zespołu dworsko-parkowego stanowiła zachodnią ścianę podwórza gospodarczo-folwarcznego. Podwórze założone było na planie prostokąta. W jego południowej ścianie, po zachodniej stronie głównej , drogi dojazdowej, na linii dworu i lodowni, położony był budynek, w którym mieściła się stajnia koni wyjazdowych i wozownia. Właściwe podwórze gospodarczo-folwarczne usytuowane było po wschodniej stronie drogi. W ścianie południowej, na linii stajni koni wyjazdowych usytuowana była obora. W ścianie wschodniej podwórza położony był tylko jeden budynek, murowana stodoła i w ścianie północnej także jeden budynek, obora, Te trzy budynki w okresie powojennym zostały gruntownie przebudowane, tak że z pierwotnych pozostały jedynie fundamenty. Poza właściwym podwórzem gospodarczo-folwarcznym, przy bramie wjazdowej od strony południowej do folwarku usytuowana była stajnia koni roboczych.
W okresie powojennym znacznie rozbudowano dawny folwark, sytuując nowe budynki inwentarskie i gospodarcze głównie w części wschodniej i południowej założenia. Kolonia mieszkaniowa usytuowana była po stronie północnej zespołu, stanowiły ją drewniane budynki mieszkalne, pierwszy z nich, sześciorak, usytuowany był na przeciw głównego wjazdu do zespołu, na wysepce między drogami wsi; kolejne trzy czworaki usytuowane były wzdłuż drogi wiodącej w kierunku północnym. Żaden z budynków kolonii mieszkaniowej nie dotrwał do chwili obecnej, popadły w ruinę i zostały rozebrane (JB2026)

Park

Park krajobrazowy z XIX w.

Inne

Źródła:
Karta zabytku Małgorzata Jackiewicz-Garniec
Zdjęcie z 1993 roku Małgorzata Jackiewicz-Garniec