Promna

Stan obecny

Szkoła Podstawowa im. Tadeusza Kościuszki (2025)

Historia

Pierwsze wzmianki o Promnej pochodzą z 1416 roku i dotyczą istniejącej tu. Parafii. W 1669 roku istnieje tu kościół drewniany fundowany przez Abrahama Biejkowskiego (rozebrany w 1805 roku), Na jego miejscu w 1805 powstaje nowy , spalony 1857 roku. Obecny zbudowany został w latach 1866-70.
Pałac został wybudowany po roku 1817 dla Wojciecha Wasiutyńskiego- mecenasa przy Sądzie Najwyższej Instancji Królestwa Polskiego. Projekt sporządził architekt Hilary Szpilowski, możliwe że z wykorzystaniem wcześniejszego dworu należącego w końcu XVIII do Kozietulskich.( Antoni Kozietulski, starosta będziński i jego żona Marianna Grotowska), W 1827 roku Promna posiadała 34 domy, 387 mieszkańców. W roku 1856 dwór przeszedł w posiadanie rodziny Jackowskich. W 1885 roku folwark liczył 1500 morgów w tym: 60 morgów ziem ornych i ogrodów, 172 łąk, pastwisk mórg 3, lasu mórg 626; budynków murowanych było 25, drewnianych 14.
W latach 30 XX wieku tych majątek należał do Bronisława Jackowskiego by tuż przed wybuchem II WŚ wejść w posiadanie rodziny Szererów. Ostatnim właścicielem przed 1939 rokiem był miejscowy młynarz, od którego w 1949 roku mieszkańcy odkupili budynek z przeznaczeniem na szkołę.. W 1957 pałac wraz z parkiem przeszedł w użytkowanie wydziału oświaty. W latach 90. XX wieku we dworze mieściła się szkoła podstawowa, Gminny Zespół Ekonomiczno- Administracyjny Szkół w Promnej oraz Zarząd Oddziału Związku Nauczycielstwa Polskiego. Obecnie mieści się tu Szkoła Podstawowa im. Tadeusza Kościuszki. (uzupełnił Jarosław Bochyński 2025)

Opis

Pałac murowany z cegły i otynkowany, posadowiony na planie prostokąta, o regularnej bryle, wysoko podpiwniczony, piętrowy, z poddaszem przekrytym niskim dachem czterospadowym o połaciach pobitych blachą. Przy lewym boku korpusu umieszczono nową przybudówkę. Elewacja frontowa 9 osiowa z 3 osiowym ryzalitem frontowym znacznie wysuniętym poza lico elewacji, wieńczonym trójkątnym szczytem z oculusem. Ryzalit rozczłonkowany został boniowanymi lizenami wieńczonymi płaskimi kapitelami. Na głównej osi umieszczono wejście główne dekorowane naczółkiem o formie łuku odcinkowego. Na elewacji ogrodowej analogiczny ryzalit pozorny, poprzedzony otwartym tarasem. Wystrój elewacji skomponowany za pomocą narożnych, boniowanych lizen, takie same lizeny artykułują elewacje boczne, okna dekorowane prostymi naczółkami, całość elewacji posadowiona na wysokim cokole. Gzyms koronujący dekorowany łezkowaniem. Całość skomponowana w duchu klasycyzmu.

Park

Park krajobrazowy z XVIII w. ogrodzony, dobrze utrzymany. Część przeznaczona na plac zabaw. W roku 2025 remont podjazdów i części alejek od frontu pałacu (JB2025)

Inne

Źródła:
Karta zabytku Maria Dorota Rutkowska
Ewidencja parku w Promnej Z. Wiśniowska, S. Śledziński, T. Filipowicz