Skatalogowanych zabytków: 11147
Zarejestruj się
Miniatura Iłża
M. E. Wojciechowscy
Miniatura IłżaMiniatura IłżaMiniatura Iłża

Lokalizacja

Współrzędne GPS (zapis dziesiętny): 51.1631, 21.2399

Użytkownicy współtworzący opis i dane obiektu

Rafał Terkner

Iłża

Województwo:mazowieckie
Powiat:radomski
Gmina:Iłża
Rodzaj obiektu:Zamek

Rejestr zabytków

Obiekt:ruiny zamku, nr rej.: 23 z 24.03.1947, 156 z 23.06.1967 oraz 96/A z 18.03.1981
Park:na wzgórzu zamkowym, nr rej.: 23 z 24.03.1947

Historia

Pozostałości po średniowiecznym zamku biskupim wznoszą się na wzgórzu nad doliną rzeki Iłżanki na wschód od miasta. Prace badawcze i konserwatorskie rozpoczęte zostały już na początku XX wieku. Wznowiono je w latach 60 tych i w etapach trwają do dziś. Pierwsze dokumenty pisane potwierdzające istnienie obiektu pochodzą z XIII wieku. Zamek należał wtedy do biskupiej kasztelanii w Tarczku. Na przełomie XIII i XIV wieku okręg wokół osady uzyskał status samodzielnej kasztelanii majątkowej biskupów krakowskich. Z tego okresu pochodzi zachowana w formie grodziska stożkowatego obronna rezydencja biskupów, ulokowana w obrębie dzisiejszego starego miasta. Badania archeologiczne doprowadziły do odsłonięcia pozostałości po drewnianej wieży mieszkalnej na szczycie wzniesienia. Czas istnienia owej ufortyfikowanej rezydencji przypada na XIII wieku a jej kres należy upatrywać w najeździe Tatarów i Litwinów przypadające na II połowę lub koniec stulecia. Zniszczenia musiały być tak duże, że na początku XIV wieku biskup krakowski Jan Grot zainicjował budowę nowego, murowanego zamku na sąsiednim wzniesieniu. Nowe miasto zbudowano po przeciwnej stronie rzeki. O fundacji dowiadujemy się z pism Jana Długosza. Nowy zamek pełnił funkcje podobnie jak poprzedni gródek ufortyfikowanej siedziby biskupiej, ośrodka administracyjnego. W latach późniejszych poszczególni biskupi krakowscy prowadzili rozbudowy i modernizacji zamku. Byli to: Florian z Mokrska, Jan Konarski, Filip Padniewski, Marcin Szyszkowski. W roku 1655 zamek został poważnie zniszczony przez wojska szwedzkie. W latach późniejszych następnych zniszczeń dokonało wojsko Rakoczego. W roku 1670 rozpoczęto z inicjatywy biskupa Andrzeja Trzebickiego odbudowę zamku. W latach późniejszych prowadzono wielokrotnie remonty zamku. W roku 1782 Kajetan Sołtyk położył nowy dach. W roku 1788 zamek przeszedł w posiadanie rządu. Fakt ten spowodował dalszą degradację zamku. Pożar z początku XIX wieku doprowadził zamek do całkowitej ruiny.
Zamek został posadowiony na wzgórzu zamieszkanym już od IX wieku. W pierwszym etapie budowy zamku powstała kamienna, cylindryczna wieża oraz część murów obwodowych z bramą od zachodu. Datowanie tej fazy budowy nie jest stałe. Część badaczy uważa, że przypadało na koniec XIII wieku, część powtarza za Janem Długoszem lata 1326-47 i budowę wiąże z okresem rządów biskupa Grota. Kolejne rozbudowy i modernizacje doprowadziły do powstania dwuczłonowego założenia, na które składał się zamek górny położony na planie zbliżonym do trójkąta oraz podzamcze usytuowane od północy. W XV wieku został przebudowany wjazd do zamku. Został on wzmocniony oszkarpowaną wieżą i poprzedzony mostem wspartym na kamiennych filarach. Na I połowę XVI wieku przypada przebudowa zamku w renesansową rezydencję. W tym czasie wzniesiono większość budowli przylegających do murów obwodowych i tworzących w swym obrębie wewnętrzny dziedziniec. Podzamcze zostało otoczone fortyfikacjami bastejowymi. Ostatni etap przekształceń średniowiecznego zamku przypada na początek XVII wieku. Wzmocniono wtedy fortyfikacje w rejonie podzamcza oraz zbudowano bramę wschodnią w formie beluardu.

Park

Park na wzgórzu zamkowym.

Komentarze

Aby skomentować obiekt, zaloguj się. Jeżeli nie masz jeszcze konta w serwisie, zarejestruj się.

Jarosław Olejnik8 lat i 2 miesiące temu
Zamek spłonął w XIX w. od zaprószenia ognia przez mieszkańców podczas jednaj z zabaw.
Jarosław Olejnik8 lat i 2 miesiące temu
Swoją drogą niezła musiała być impreza:)
Gabriela Krzyżanowska6 lat i 3 miesiące temu
Swoją drogą ciekawe ile kosztują takie ruiny ?