Skatalogowanych zabytków: 11198
Zarejestruj się
Miniatura Grodysławice
Zdjęcie przekazane przez Panią Zofię Bielawską
Miniatura GrodysławiceMiniatura GrodysławiceMiniatura GrodysławiceMiniatura Grodysławice

Zdjęcie archiwalne

Miniatura Grodysławice
Zdjęcie przekazane przez Panią Zofię Bielawską

Lokalizacja

Współrzędne GPS (zapis dziesiętny): 50.5349, 23.6101

Grodysławice

Województwo:lubelskie
Powiat:tomaszowski (lubelski)
Gmina:Rachanie
Rodzaj obiektu:Dwór

Stan obecny

Ruiny.

Historia

Od 1924 roku dwór wraz z przyległym ogrodem, sadem, parkiem, lasem i ziemią uprawna (ok. 80 ha) był własnością małżonków Czesława Kamila i Pauliny Chrzanowskich.
Dzięki szlachetności i gościnności ówczesnych właścicieli dwór zawsze było ostoją i schronieniem dla potrzebujących.
Między innymi:
? Stale rezydowali w nim liczni krewni i znajomi.
? Mieszkały bez żadnych opłat nauczycielki.
? Udostępniono pokoje na sale lekcyjne.
? Właściciel hojnie wspomagał okolicznych chłopów losowo dotkniętych choroba lub nieurodzajem.
? Po pożarze Grodysławic w 1934 r. (spłonęła większa część wsi) wdowa, Paulina Chrzanowska, udostępniła jedno skrzydło dworu pogorzelcom i zapewniła im środki do życia.
? Córki Chrzanowskich opiekowały się pogorzelcami chorymi na tyfus. Jedna z nich, Julia Janina (16 l.) zaraziła się, jej choroba omal nie zakończyła się śmiercią.
? W okresie okupacji niemieckiej we dworze przebywali prowadzący działalność konspiracyjną. W roku 1941 został tam aresztowany zięć Pauliny Chrzanowskiej Górskiej Adolf Misztal, komendant Batalionów Chłopskich. Przewieziony do więzienia w Zamościu, potem na zamek Lubelski, ostatecznie w 1943 r. zginął w Majdanku.
Z biegiem lat dwór ulegał zniszczeniu, szczególnie dach wymagał remontu. Nie było na to funduszy, dlatego w 1937 r. rozebrano 1/3 budynku, a za pieniądze pozyskane ze sprzedaży cegły pokryto dachem pozostała część dworu.
Po wojnie właścicielka występowała do ówczesnych władz o pomoc w niezbędnych remontach, niestety bezskutecznie.
Ostatecznie w 1965 r. Paulina Chrzanowska Górska sprzedała posiadłość i wyjechała z Grodysławic.
Sprostowanie opisu architektonicznego dworu
W opisie architektonicznym dworu oparłam się na relacjach rodziny oraz na szkicach i obrazach dworu, będących własnością najmłodszej córki Chrzanowskich, Aureli Kowalskiej. Udokumentowaną pomoc stanowiło opracowanie inwentaryzacji architektoniczno-konserwatorskiej wykonanej w lipcu 1982 r. przez mgr inż. arch. Włodzimierza Bentkowskiego na zlecenie Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Zamościu. Opis ten całkowicie się zgadza z obrazem jaki był i jest w pamięci córek właścicieli z okresu świetności dworu.
Wniosek opisu konserwatorskiego brzmiał: Budynek wymaga zachowania. Konieczne jest również określenie jego pierwotnego wyglądu. W tym celu konieczne jest wykonanie dokumentacji naukowo-historycznej i badań architektonicznych.
Opis architektoniczny dworu.
Bryła i rzut budynku były nietypowe. Część środkowa dworu miała ryzalit wejściowy z obu stron.
Od południa istniał ganek kolumnowy. Od północy (od strony drogi) po obu stronach ryzalitu rozciągały się podcienia, każde wzbogacone czterema parami murowanych z cegły kolumn. Kolumny i gzyms wieńczący były w porządku toskańskim. Bazy kolumn, wykonane z kamienia spoczywały na ceramicznej posadzce.
W elewacji południowej były okna trójdzielne. W elewacji północnej były piękne, ościeżnicowe, czterodzielne okna z ostrołukowymi szczeblinami.
W obu skrzydłach znajdowało się 12 pokoi w amfiladzie, nad nimi były ogromne strychy. W części środkowej, na górze były 4 pokoje. Powierzchnia jednego skrzydła zabudowy 270 m2. Dach pokryty był gontem.

Tekst Pani Zofia Bielawska

Park


Komentarze

Aby skomentować obiekt, zaloguj się. Jeżeli nie masz jeszcze konta w serwisie, zarejestruj się.

Ten obiekt nie został jeszcze skomentowany.