Skatalogowanych zabytków: 11149
Zarejestruj się
Miniatura Wierzbiczany
Zdjęcie Miecia Postołowska 2010
Miniatura WierzbiczanyMiniatura WierzbiczanyMiniatura WierzbiczanyMiniatura WierzbiczanyMiniatura WierzbiczanyMiniatura Wierzbiczany

Zdjęcie archiwalne

Miniatura Wierzbiczany
Zdjęcie Marek Kujawa

Lokalizacja

Współrzędne GPS (zapis dziesiętny): 52.853, 18.4102

Użytkownicy współtworzący opis i dane obiektu

Marek Kujawa

Wierzbiczany

Województwo:kujawsko-pomorskie
Powiat:inowrocławski
Gmina:Gniewkowo
Rodzaj obiektu:Pałac

Rejestr zabytków

Zespół:pałacowy z 2 poł. XIX w., nr rej.: A/1101/1-2 z 15.06.1985

Stan obecny

Własność prywatna. Obiekt w remoncie.

Historia

Pałac z XIX w.
Pierwsza wzmianka o Wierzbiczanach pojawiła się w 1343 r., gdzie po pokoju zawartym w Kaliszu doszło w dniu 23 lipca 1343 r. do spotkania na łakach wierzbiczanskich Kazimierza Wielkiego, z Wielkim Mistrzem Zakonu Krzyżackiego Ludolfem Koenig von Weizau. To właśnie tutaj doszło do ratyfikacji dokumentów zawartych w Kaliszu gdzie Krzyżacy oddali Polsce Kujawy i ziemię dobrzyńską oraz przyrzekli płacić daninę z Pomorza, które otrzymali jako jałmużnę od króla. Już wtedy istniał tutaj dwór a pierwszymi właścicielami Wierzbiczan byli członkowie rodziny Krotoskich. W 1459 r. Wojciech z Leszczyców, pochodzący z Krotoszyna, kasztelan śremski, nabył Wierzbiczany drogą nadania przez biskupa wrocławskiego, w zamian za wieś Dźwierzno. Po Wojciechu przejął wieś jego syn Jakub, również piastujący funkcję kasztelana śremskiego.
W 1583 r. należała do Jana Ruszinowskiego, następnie do Szczawińskich herbu Prawdzic, Garczyńskich, Fryderyka von Szekela, Eberharda von Schuninga, Lawrenza, Richarda von Roya, von Schlichtingów, oraz von Harnierów. Rezydencja, wraz z okolicznymi terenami posiadała tytuł Dóbr Rycerskich (niem. Rittergut). To niezwykle nobilitujące określenie miało znaczenie nie tylko symboliczne, ale i prawne. Przez wiele wieków wyłącznie szlachta miała prawo nabywać dobra rycerskie. Zmieniono to dopiero ok. 1820 r., odbierając jednocześnie posiadaczom takich majątków większość uprawnień. Rodzina von Harnier pozostała zarządcami majątku aż do 1945 r., kiedy to na tereny Prus Wschodnich wkroczyły wojska radzieckie. W 1954 r na terenie założenia pałacowego zorganizowano PGR i biura Państwowego Gospodarstwa Rolnego oraz mieszkania jego pracowników, a w samym Pałacu Uniwersytet Ludowy-Szkołę Rolniczą. Po likwidacji szkoły utworzono przedszkole. W ciągu kilku lat pałac wraz z parkiem i folwarkiem był permanentnie dewastowane. Wycięte podłogi, wyrąbane siekierami drzwi, okna i zawiasy, rozebrane nadproża, całkowite zniszczenie łukowatych piwnic.
Od połowy 2006 r. w pałacu i parku trwają prace remontowo-konserwatorskie prowadzone przez nowego właściciela.

Opis

Twórcą projektu architektonicznego pałacu był architekt berliński, uczeń znanego konserwatora i architekta Karla Friedricha Schinkla, Friedrich August Stüler. Stüler zaprojektował pałac w Wierzbiczanach w stylu neorenesansowym. Ten popularny w historyzmie styl, powstał w wyniku zainteresowań naukowych antykiem i badań starożytnej architektury. Największe znaczenie osiągnął w latach 1870-1890, stosowany przede wszystkim w obiektach użyteczności publicznej.
Pałac Jest budynkiem dwukondygnacyjnym z wieżą, pełniącą pierwotnie funkcję komunikacyjną. Początkowo w skład budynku wchodziła jednokondygnacyjna kapliczka założona na planie półokręgu, zlokalizowana w narożu północno-wschodnim. Kapliczka istniała jeszcze w 1860 roku, a została usunięta podczas zmian wprowadzonych przez kolejnych właścicieli, którzy przejęli obiekt pod koniec XIX w. Horyzontalny układ architektury, prosta forma pałacu, złożona z dwóch prostopadłościennych brył oraz kapliczki i wieży stanowiącej dominantę architektoniczną a zarazem punkt widokowy, symetrycznie umieszczony ażurowy taras łączący pałac z romantycznym parkiem angielskim, a także boniowanie wzbogacające elewację, potwierdzają jego neorenesansowy charakter. W trakcie obecnych prac renowacyjnych obiekt został gustownie wzbogacony o skromny portyk kolumnowy.

Park

Park w obecnej formie założony został w XIX w. z tym, że niektóre z drzew parkowych są starsze ( wiązy , lipy). Niegdyś 14-hektarowy, obecnie niecałe 10 ha. Park został stworzony w duchu naturalistycznym z wykorzystaniem ukształtowania terenu. Do pałacu prowadzi podwójna aleja wiazów kończąca się kolistym podjazdem . W pobliżu pałacu rosną platany klonolistne, buki odmiany czerwonolistnej oraz lipy i wiązy. Park posiada oś łączącą główną bramę wjazdową z budynkiem, oraz przecinającą ją oś boczną biegnącą od stawu w kierunku folwarku. Druga oś biegnie od kapliczki rodowej łączącej z pałacem i zabudowaniami folwarcznymi. W parku rośnie kilka drzew, pomników przyrody, liczących po około 200 lat. Zinwentaryzowanych zostało tu 2815 drzew. Park posiada bogaty podszyt w postaci śnieguliczki białej, dereni jadalnych, trzmielin itd. Runo stanowią bluszcz pospolity , fiołek wonny i barwinek. W obecnym Parku pałacowym, które jeszcze w pradziejach zakrywało jezioro, góruje dziwne wniesienie ciągnące się przez 200m. Ukształtowanie przypomina pozostałość po grodzisku jeszcze z czasów Prusów.

Inne

Zabudowania folwarczne z XIX w.

tekst: Marek polskiezabytki.pl 2011

Komentarze

Aby skomentować obiekt, zaloguj się. Jeżeli nie masz jeszcze konta w serwisie, zarejestruj się.

Marek Kujawa2 tygodnie temu
Cały czas szukamy informacji o pannie ze zdjęcia archiwalnego. Być może zdjęcie jest opisane w książce Alexandra von Harniera poświęconej Wierzbiczanom?