Mińsk Mazowiecki

Stan obecny

Muzeum Ziemi Mińskiej

Historia

Posesja na której zlokalizowane obiekt należała do Pelagii Józefy Gabrieli Marii z Dernałowiczów Łubieńskiej (1869-1938), która była właścicielką tej części miasta. Pierwotnie posesja była znacznie większa od obecnej, (okrojono ją dopiero w okresie PRL, w związku z budową bloków mieszkalnych), od wschodu przylegała do placu, na którym w latach 1903-1936 stała murowana cerkiew. W okresie międzywojennym cerkiew ta, została rozebrana. Część materiałów wykorzystano do budowy willi. W 1937 r. właścicielem posesji została córka Pelaii hr. Łubieńskiej - Maria Magdalena. Nowa właścicielka przystąpiła do wzniesienia tutaj swojej skromnej mińskiej rezydencji. Budynek wzniesiony został w latach 1937-1938 , wg projektu architekta Michała Sławińskiego. Otrzymał parterowy nakryty czterospadowym dachem korpus, z dwukondygnacyjnymi wystawkami od frontu i tyłu. Wystawkę frontową poprzedzał kolumnowy portyk. Na parterze znajdował się holl, pięć pokoi, łazienka i kuchnia. Pomieszczenia były ogrzewanie za pomocą pieców kaflowych. Największe i reprezentacyjne pomieszczenie znajdowało się od strony pół:nocno-zacho- dniej - obecnie sala wystawowa. Z pokoju tego znajduje się wyjście na taras i ogród. W piwnicach znajdowały się pomieszczenia magazynowe i pralnia. Łubieńska w willi na stale nie zamieszkała, a w kresie II WŚ obiekt został zajęty na potrzeby niemieckiego okupanta. W lipcu 1944 r. został przez Niemców podpalony. Jego odbudową zajęła się Łubieńska dopiero w 1947 r., sama zamieszkała w pomieszczeniach w oficynie. Nadbudowano wówczas piętro, wprowadzono nową formę dachu, przekształcono portyk. Po 1950 r. przejęty na Skarb Państwa i zamieniony na mieszkania komunalne. W latach 90. XX wieku skomunalizowany. W 2000 roku przejęty przez Towarzystwo Przyjaciół Mińska Mazowieckiego, a od 2005 r. obiekt stal się główną siedzibą nowo powołanego przez Radę Miasta Muzeum Ziemi Mińskiej. W latach następnych poddany remontowi, wymieniono tynki wewnętrzne, podłogi, znaczną część stolarki okiennej i drzwiowej, usunięto kaflowe piece. Po raz kolejny przekształcono kolumny portyku i jego zwieńczenie nadając mu obecną formę. (JB2025)

Opis

„Willa położona w południowej części miasta, przy ulicy Okrzei, na regularnej prostokątnej działce z frontem pd., przyulicznym. Działka opasana z trzech stron otynkowanym ceglanym pełnym murem oraz metalowym ogrodzeniem od strony pd. Na osi tego ogrodzenia filarowa brama główna. Dwór w środku działki, zwrócony frontem w kierunku pd., ku ulicy. W części pd. na osi droga główna z kolistą fontanna na środku. Wokół fontanny kolejne koliste, szutrowe obejście, przechodzące w obejście wokół dworu. Kwatery ogrodu trawiaste. Za dworem nieutwardzony, trawiasty plac. Przy murze granicznym kilka drzew liściastych.
Budynek murowany z cegły, obustronnie otynkowany. Podłogi drewniane, na legarach. W pomieszczeniach biurowych wykładzina dywanowa, w łazienkach terakotowe posadzki. W podcieniu oraz zach. tarasie betonowe, wylewane posadzki. Stropy drewniane, belkowe, z tynkowaną podsiębitką, nad górnym ocieplony pułap. Więźba dachowa drewniana, krokwiowo-stolcowa. Dach kryty blachą ocynkowaną. Stolarka okienna drewniana. Okna skrzynkowe, dwuskrzydłowe, wielopolowe. Drzwi futrynowe, jedno- i dwuskrzydłowe, płycinowe, płycinowe z przeszkleniem, filongowe. Schody zewnętrzne betonowe wylewane, schody wewnętrzne betonowe wylewane, jednobiegowe w drewnianej okładzinie. Schody na piętro drewniane, jednobiegowe. Kominy ceglane, słupowe, w ścianach.
Budynek na planie prostokąta, z portykiem wgłębnym od frontu, parą trójkątnych ryzalitów w elewacji tylnej i analogicznym ryzalitem w elewacji zach. Dwutraktowy, trójdziałowy, z nieregularnym układem pomieszczeń. Na parterze w nieco głębszym trakcie frontowym, na osi portyk ujęty po bokach kwadratowym wiatrołapem (wsch.) oraz WC (zach.). Za nimi sala zachodnia oraz hol ze schodami na półpiętro. W dziale zachodnim tegoż traktu prostokątna sala łącząca dwa dawne pokoje. W dziale wschodnim kwadratowa sala wystawowa. W trakcie tylnym pn. w dziale zach. sala wystawowa (dawny salon), w dziale wsch. korytarzyk przy którym dwa pomieszczenia biurowe oraz sanitariaty. Pozostała część przestrzeni to podpiwniczone półpiętro. Na półpiętrze klatka schodowa, pokój biurowy przy którym od str. wsch. łazienka, zach. magazynek (pomieszczenie d. windy z piwnicy na parter i półpiętro). W dziale wsch- wzdłuż ściany pn. wąski korytarz z wydzielonym wiatrołapem. Piętro: z międzytraktowym korytarzem wzdłużnym łączącym trzy pomieszczenia działu wsch. oraz dwa pokoje działów środkowego i zachodniego.
Bryła częściowo podpiwniczona, z poddaszem, prostopadłościenna. Trójkątne ryzality jednokondygnacyjne, nakryte dwuspadowymi daszkami. Korpus nakryty dachem czterospadowym. Nad portykiem ścianka kolankowa z trójkątnym szczycikiem za którym dach dwuspadowy. Od frontu na osi wgłębny portyk kolumnowy.
Elewacje otynkowane, na cokole, zwieńczone prostym gzymsem obiegającym. Rozczłonkowane prostokątnymi otworami okiennymi i drzwiowymi. Otwory bez opasek i gzymsów podokiennych. Elewacja frontowe, pd. - siedmioosiowa, z portykiem wgłębnym na osi. Pod portykiem trzy otwory okienne, po obu stronach portyku pary otworów okiennych. Nad portykiem ścianka kolankowa zwieńczona trójkątnym szczycikiem. Portyk dwukolumnowy, poprzedzony owalnie zamkniętym tarasem ze schodami. Kolumny słupowe, gładkie, bez baz, praktycznie ze fragmentami jońskich ślimacznic zamiast głowicy. Elewacja północns , - sześcioosiowa, z parą parterowych, trójkątnych ryzalitów przesunietych ku zach. narożnikowi. Ryzality dwuokienne. Na pozostałych osiach otwór okienny oraz drzwiowy dostępny wysokimi jednobiegowymi schodami. Kondygnacja górna czteroosiowa, z otworami okiennymi na osiach. Elewacja zach. - pięcioosiowa, z ryzalitem w części południowej, parą otworów okiennych i drzwiami między nimi w części pn. Na osiach ryzalitu od pd. otwór drzwiowy, od pn. owalny okulus. Na piętrze trzy otwory okienne, drzwiowy, nad nim gzyms odcinkowy oraz półkoliście zamknięty otwór okienny przecinający gzyms wieńczący. Po pd. stronie ryzalitu dwa wąskie okienka. Elewacja wsch. – trójosiowa, na parterze dwa otwory okienne oraz drzwiowy, na piętrze trzy otwory okienne.
We wnętrzu pomieszczenia różnej wielkości, Z otynkowanymi ścianami i otynkowanymi płaskimi stropami, sale ekspozycyjne z drewnianymi podłogami, w pomieszczeniach biurowych parteru wykładzina dywanowa, w łazienkach terakotowe posadzki. Układ pomieszczeń asymetryczny, wielkością dominuje sala narożna pn.-zach. (d. salon.) obejmująca otwarty na nią ryzalit pn.-zach. Z niej przejścia do gabinetu na półpiętrze i do pomieszczenia d. windy. Komunikacja z zewnątrz z każdej ze stron. Z elewacji wsch. do piwnic, elewacji pn. schodami do korytarzyka półpiętra, zach. Do pomieszczenia poprzedzającego salon (zapewne d. gabinetu). Wejście główne w ścianie wsch. wgłębnego portyku, dalej do wiatrołapu oraz hollu. W hollu szerokie schody na półpiętro oraz szerokie otwarcie na pokój zach. (d. gościnny). Z półpiętra między działowymi ścianami schody na piętro. Stopnie schodów z drewnianymi stopnicami oraz podstopnicami. W łazience półpiętra dawna posadzka. Komunikacja wewnątrz między pozostałymi pomieszczeniami układzie traktowym i działowym. Za wyjątkiem łazienek, wewnętrznych magazynków i korytarzy pomieszczenia doświetlone.”

Park

Działka opasana z trzech stron otynkowanym ceglanym pełnym murem oraz metalowym ogrodzeniem od strony południowej. Na osi tego ogrodzenia filarowa brama główna. Dwór w środku działki, zwrócony frontem w kierunku pd., ku ulicy. W części południowej na osi droga główna z kolistą fontanną na środku. Wokół fontanny kolejne koliste, szutrowe obejście, przechodzące w obejście wokół dworu. Kwatery ogrodu trawiaste. Za dworem nieutwardzony, trawiasty plac. Przy murze granicznym kilka drzew liściastych. (JB2025)

Inne

Źródła:
Karta Zabytku Jan Maraśkiewicz
https://mzm-minskmaz.pl/o-muzeum/