Skatalogowanych zabytków: 11207
Zarejestruj się
Miniatura Królikowo
zdjęcie Marek Kujawa 2009
Miniatura KrólikowoMiniatura Królikowo

Lokalizacja

Współrzędne GPS (zapis dziesiętny): 52.958, 17.6249

Użytkownicy współtworzący opis i dane obiektu

Marek Kujawa

Królikowo

Krolikowo (1906-19, 1939-45 Königsrode)

Województwo:kujawsko-pomorskie
Powiat:nakielski
Gmina:Szubin
Rodzaj obiektu:Pałac

Stan obecny

Szkoła Podstawowa im. Kornela Makuszyńskiego

Historia

Pałac z 1 ćwierci XX w.
Pierwsza wzmianka o wsi zwanej \\\\\\\\\\\\\\\"Crocelewo\\\\\\\\\\\\\\\" pochodzi z 1259 r. Była wówczas własnością rodu Pałuków. Na pocz. XV w. wieś była w posiadaniu Spytka z Królikowa. Pierwsi właściciele pisali się ?de Królikowo? a później wykształciło się nazwisko Królikowskich. W 1505 r. wzmiankowane były siostry Anna i Małgorzata de Królikowo, dziedziczki. Ok. 1530 r. właścicielem był już Andrzej Grodzieński, który przekazał wieś wraz z innymi dobrami Wacławowi Zarembie z Kalinowy a następnie ten sprzedał je Latalskim, hrabiom z Łabiszyna. Na pocz. XVII w. działy we wsi posiadali też Wielewiccy i Jan Rozdrażewski. W 1675 r. właścicielem części wsi był ks. Piotr Adam ze Smoszewa Smoszewski. Pod koniec tegoż wieku część wsi była w posiadaniu Jana Skrzetuskiego, żonetego z Katarzyną ze Smoszewskich. Sprzedali ją za 130 tys. złp. Pawłowi z Grabu Grabowskiemu. W 1715 r, jako dziedzic dóbr Królikowo, Smardzikowo i Słupy, wymieniany był Paweł Grabski. Dalej właścicielami majątku byli jego synowie: Ludwik i Jan. Ok. 1725 r. pozywali oni Jana Kościeleckiego, spokrewnionego z Rozdrażewskimi przez Gertudę Kościelecką, żonę Andrzeja Rozdrażewskiego. Później dziedzicem był sędzia grodzki nakielski, Tomasz Wróblewski. W 1741 r. aktualny dziedzic Królikowa i Słupów, Ludwik z Grabu Grabski zawarł związek małżeński z Petronellą z Zarembów Choynacką. Niecałe 10 lat później dziedzicem był już Kazimierz Sadowski, który wydzierżawiał majątek Tomaszowi Wróblewskiemu. W 1755 r. dziedzicem był Stanisław Grabski. W zapiskach wymieniana jest cała wieś, natomiast należy sądzić, że Grabski i Sadowski byli w jednym czasie właścicielami jej różnych części. W 1757 r. część Kazimierza Sadowskiego ponownie kupił Tomasz Wróblewski za 81,144 tys. złp. Żoną Tomasza była córka Kazimierza Osłowskiego i Róży Trembeckiej, Ewa. Zmarła przy połogu mając 26 lat w 1768 r. Córeczka, Wenefrida Marjanna zmarła dwa tygodnie po matce. Los nie był dla Tomasza łaskawy, później zmarły jeszcze dwie jego córki. W 1773 r. sprzedał Królikowo wraz z majątkami Smardzykowo, Dąbrówka, Cięszkowo i Chraplewo Dąmbszczyzna oraz części w Słupach Konstantemu hrabiemu z Bnina Bnińskiemu za 200 tys. złp. W 2. połowie XIX w. dziedzicem był Eustachy Rogaliński z Dzwonowa herbu Łodzia (1842-1898), syn Erazma i Martyny Markowskiej herbu Szeliga. W tym czasie istniał tu już pierwszy dwór. W 1870 r. Eustachy ożenił się w Lubostroniu z Klaudią hr. Skórzewską herbu Drogosław, z którą miał syna Józefa Ludwika (1836-1839), córkę Antoninę zamężną z Gustawem Kurnatowskim i córkę Helenę (1842-1917). W 1889 r. Rogaliński sprzedał swe wsie Retkowo i Górki Dąbskie Sikorskiemu z Tuchlina z Prus. Zmarł w 1898 r., a wobec braku następcy władze pruskie postanowiły utworzyć w pałacu szkołę, która istniała tu do wojny i w czasach obecnych. Ziemie majątku zostały rozparcelowane. W ostatnich latach część budowli stojąca od strony parku została przebudowana na salę gimnastyczną.

Źródła:
Teki Dworzaczka
Wielka genealogia Minakowskiego
Serdeczne podziękowania za informacje, dla sołtysa wsi Ciężkowo i pana Staszałka (ur. w 1922 r.).
Prawa do tekstów zastrzeżone (M.K.)

Opis

Pałac piętrowy, podpiwniczony, wzniesiony na nierównomiernym planie, zbliżonym do odwróconej o 90 st. litery \\\"H\\\". Część północna w dłuższej osi zorientowana wschód-zachód, nakryta dachem naczółkowym. Do niej przylega dość długa część środkowa nakryta dachem dwuspadowym i południowa bryła, prawdopodobnie późniejsza o dłuższej osi wsch.-zachód. Budynek po remontach, na skutek których utracił swoje cechy stylowe.

Park

Park z XIX w. o pow. około 1,5 ha z zachowanym cennym starodrzewem i stawem w centralnej części. 2,5 km na płn od wsi znajduje się okrągłe grodzisko pierścieniowate otoczone fosą o obwodzie 250 m.

Inne

Stary dwór z 2 poł. XIX w., przebudowany ok. 1872 r. na spichlerz.
Zabudowania gospodarcze i folwarczne z 2 poł. XIX w.
Neogotycka brama z XIX w.

tekst: Marek polskiezabytki.pl 2011

Komentarze

Aby skomentować obiekt, zaloguj się. Jeżeli nie masz jeszcze konta w serwisie, zarejestruj się.

Ten obiekt nie został jeszcze skomentowany.