Trojanowice

Stan obecny

Teren pod zarządem JST albo KOWR.

Historia

Dwór z poł. XIX w.
Trojanowice to wieś leżąca u zbiegu dróg wojewódzkich nr 74 i 726, w odległości 18,5 km na płd.-zachód od Opoczna. Wieś istniała co najmniej w XIV w., a w kolejnym stuleciu jej właściciele przyjęli nazwisko Trojanowskich, pieczętowali się zaś herbem Starża. Długosz podaje, że dziesięcinę z łanów kmiecych (w wys. 1 grzywny) płacono kantorii sandomierskiej. We wsi znajdowały się dwa dwory rycerskie, dwa folwarki i karczmy, a zagrodnicy płacili dziesięcinę plebanowi w Żarnowie. Odnotowano też, że pleban na pocz. XVI w. otrzymywał od dworów dziesięcinę o wartości do 2 seksagen. W 1508 r. Trojanowice i Topolice płaciły podatek w wys. 2 grzywien i 15 groszy. W 1577 r. wieś dzieliła się na części Trojanowskiego i Jana Strasza. Każdy z nich posiadał po 3 zagrodników z rolą. Trojanowscy siedzieli tu zapewne jeszcze w XVIII w., a Chryzostom T. był fundatorem kościoła filialnego p.w. świętej Otylii, który - jak zapisali autorzy Słownika Geograficznego... - "istniał tu przeszło sto lat".
W 1837 r. wieś miała 7 domów i 77 mieszkańców. W latach 60. XIX w. przeprowadzono reformę rolną, w efekcie której majątek zmniejszył się do 1322 mórg i pozostał przy nim jedynie folwark Wesoła. Przed reformą do majątku należały także: Mierzona, Topolice, Wesoła (część wiejska) i Odrowąż. Zostały podzielone w całości na gospodarstwa dla osadników. W 1877 r. wyliczono, że grunta orne obejmowały 363 morgi, łąki 87 mórg, pastwiska 86 mórg, lasy 292 morgi i nieużytki 42 morgi.
W 1885 r. T. dzieliły się na folwark i dobra, leżały w pow. opoczyńskim, gminie Topolice i parafii Żarnów. Było tu 7 domów i 41 mieszkańców. Ponadto folwark miał 18 budynków murowanych i 16 drewnianych, a na polach obowiązywał płodozmian 6 polowy. W pobliżu Wesołej wydobywano kamień, tzw. ciosowy. Co się stało z wsią w okresie międzywojennym? Nie wiemy. Leżała zapewne nadal w gminie Topolice, w której skład wchodziły okoliczne wsie, w tym Żarnów. Niestety zabrakło jej w popularnych księgach adresowych, być może z powodu małej ilości mieszkańców? W wykazie jest jedynie Treska (czy to aby nie skrót od "trojanowska"?) Wesoła ze swoimi kamieniołomami, których dzierżawcą w 1928 r. był A Cieślik. Zespół dworski w Trojanowicach widnieje na mapach z 1915 i 1931 r., tak więc istniał zapewne co najmniej do wybuchu 2. wojny światowej. Po wojnie zabudowania wyburzono, a pozostałości wtopiły się w krajobraz typowej wsi rolniczej.
Źródła:
Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich... 1880-1902;
Księgi adresowe, różne, lata 1926-1930;
Geoportal;
Mapy w serwisie Mapster:
11781244 @ West. Osteuropa 1:25 000 - Niemieckie mapy zaboru rosyjskiego, I WŚ /1914 - 1919/
- plik mapy: XXVI-7-H_Gruppe_Warschau_2_UWar.jpg
11799598 @ WIG - Mapa Szczegółowa Polski 1:25 000 /1929 - 1939/
- plik mapy: P43-S30-H_1931_LoC_G6520_s25_.P6.jpg
Wszystkie prawa zastrzeżone!

Opis

Nieistniejący dwór wzniesiony był we wschodniej części parku, przy głównej drodze przecinającej wieś w kier. N-S, fasadą skierowany na wschód.

Park

Park dworski z 1. poł. XIX w. o pow. 5,98 ha, w całości na dz. ewid. nr 345/3. Kompozycja parku nawiązywała do budynku dworu, tworząc w kier. zachodnim oś widokową z dwoma głównymi kwaterami drzew, otoczonych alejkami spacerowymi.

Inne

tekst: Marek polskiezabytki.pl 2011